روایتِ مکان در آثار معماران معاصر از منظر ادبیات تطبیقی فلسفه و معماری با رویکرد پدیدارشناسی (نمونه موردی: موزه هنرهای معاصر تهران)

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

پدیدارشناسی در معماری، به کیفیت چگونگی تجربه انسان و رابطه میان سوژه بدنمند و فضای پیرامونی‌اش و توانایی او در دریافت داده‌های محیطی توجه دارد. اکنون پرسش این است که خوانش تفکرات فلسفه پدیدار شناختی در جهت تحلیل آثار معماری بر اساس چه مؤلفه‌هایی شکل می‌گیرد و نسبت انسان با فضا در فرایند خلق مکان چگونه است؟ در این راستا فرض بر این است که در مرکز قرار دادن انسان و اهمیت فضای تجربه‌گرا و چند حسی، از اصولی است که انتظار می‌رود در فرایند طراحی و خلق اثر معماری و فهم آن موردتوجه قرار گیرد. با نظر به فرضیه مطرح‌شده، هدف از این پژوهش بررسی مؤلفه‌های تجربه زیستی مکان‌های خلق‌شده در رابطه با مواجهه شخصی و ادراکی کاربران به‌منظور بازتعریف مفهوم مکان در تجربه معماریِ موزه هنرهای معاصر تهران است. این پژوهش با تکیه‌بر روش پژوهش کیفی و تحلیلی و تفسیری با زمینه پدیدارشناسی از دیدگاه فلاسفه و معماران و همچنین کاربست روش کدگذاری آزاد، محوری و گزینشی انتخاب‌شده است. در پژوهش حاضر از مصاحبه عمیق جهت استنباط و استخراج نتایج حاصل ادراک پیشاتاملی، از بطن پاسخ مصاحبه‌شوندگان استفاده‌شده است.

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی اصل، حسن، پناهی، سیامک، فروتن، منوچهر (1396) شناخت مؤلفه پارالاکس و ریشه‌یابی آن در فلسفه طراحی استیون هال، مجله علمی پژوهشی باغ نظر، سال چهاردهم، شماره 50

ابل، کریس (1387) معماری و هویت، ترجمه فرح حبیب، انتشارات دانشگاه آزاد (علوم و تحقیقات)، تهران

احمدی، بابک (1387) مدرنیته و اندیشه انتقادی، تهران، نشر مرکز

اسمیت، دیوید وودراف (1393) پدیدارشناسی، ترجمه مسعود علیا، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ دوم

الکساندر، کریستوفر (1393) معماری و راز جاودانگی، ترجمه مهرداد قیومی بیدهندی، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی، تهران

آندو، تادائو (1395) شعر فضا ترجمه محمدرضا شیرازی، تهران، انتشارات فکرنو

اینگ، ورونیکا (1394) بازنگری نقادانه ای بر سرشت پیچیده مکان ترجمه ویدا نوروزی برازجانی، تهران، ماهنامه اطلاعات حکمت و معرفت، سال دهم، شماره 112

باشلار، گاستون (1392) بوطیقا فضا، ترجمه مریم کمالی، محمد شیربچه، تهران، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان

پالاسما، یوهانی (1393) هندسه احساس، ترجمه محمد امین شریفیان، تهران، ماهنامه کتاب ماه هنر، شماره 189

پالاسما، یوهانی (1392) دست متفکر، حکمت وجود متجسد در معماری، ترجمه علی اکبری، تهران، انتشارات پرهام

پرزگومز، آلبرتو (1397) تاملات بهنگام، ترجمه رضا عسگری و ...، تهران، نشر معمار

پورعلی، مصطفی (1390) جایگاه پدیدارشناسی در معماری، تهران، فصلنامه علمی-پژوهشی صفه، سال بیست و یکم، شماره 52

پورمند، حسنعلی، فلاح، حسین (1392) پدیدارشناسی مکان بازخوانی هویت مکانی بافت تاریخی، تهران، نشریه کتاب ماه هنر، شماره 188

پرایس، جون (1391) فهم فلسفه اندیشه معاصر، ترجمه رضا علیزاده، جلد سوم، تهران، انتشارات روزنه

چراغی، عاطفه (1396) واکاوی مفهوم مسکنت شاعرانه با به کارگیری مولفه های معنا در معماری و پدیدارشناسی مکان و بررسی زیر ساخت های آن ها در چندی از آثار معماران معاصر، دومین کنفرانس بین المللی مهندسی عمران، معماری و مدیریت بحران، تهران.

رلف، ادوارد (1397) مکان و بی مکانی، ترجمه محمدرضا نقصان محمدی و همکاران، انتشارات آرمانشهر، تهران

زومتور، پیتر (1394) رهیافت پدیدارشناسی در اندیشه زومتور، ترجمه مرتضی نیک فطرت و سیده صدیقه میرگذار لنگرودی، انتشارات علم معمار، تهران

سیاووشی، لیلا (1395) طرح علم زیست جهان در اندیشه متاخر هوسرل، مجله پژوهش های فلسفی بهار و تابستان، ویژه نامه پدیدارشناسی

شار، آدام (1397) هایدگر برای معماران، ترجمه مرتضی نیک فطرت، تهران، انتشارات فکر نو

شیرازی، محمدرضا (1392) جایگاه پدیدارشناسی در تحلیل معماری و محیط، تهران، فصلنامه علمی پژوهشی آرمانشهر، دوره ششم، شماره 11

صافیان، محمد جواد (1394) ساختن و سکنی گزیدن، جزء جدانشدنی هستی آدمی، تهران، مجله اطلاعات حکمت و معرفت، سال دهم، شماره 112

صیاد، امیرحسین، غریب پور، افرا، دلشاد سیاهکلی، مهسا (1398) فضامندی و بدن آگاهی: بازخوانش مفهوم فضا در تجربه معماری، نشریه علمی پژوهشی باغ نظر، شماره 16، شهریور 1398

فلامکی، محمد منصور (1393) ریشه ها و گرایش های نظری معماری، انتشارات فضا، تهران، چاپ پنجم

کاپلستون، فردریک چارلز (1387) تاریخ فلسفه، جلد نهم، ترجمه عبدالحسین آذرنگ و سید محمود یوسف ثانی، چاپ چهارم، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی

گالزه، ویتوروی، آلساندرو گاتارا (1396) شبیه سازی مجسم، زیبایی شناسی و معماری: رویکرد زیبایی شناختی تجربی برگرفته از کتاب ذهن در معماری، علم اعصاب، تجسم و آینده طراحی، ترجمه رضا امیر رحیمی، نشر معمار

گروت، لیندا و وانگ، دیوید (1386) روش های تحقیق در معماری، ترجمه علیرضا عینی فر، انتشارات دانشگاه تهران

مروجی، نرگس (1385) لوئیز باراخان از زبان کارلوی خیمنز، مجله ابادی، شماره 51، تهران، صفحه 82

مصطفوی، شمس الملوک (1394) جنبش پدیدارشناسی، نشریه اطلاعات حکمت و معرفت، سال دهم، شماره 112

نسبیت، کیت (1387) نظریه های پسامدرن در معماری؛ ترجمه محمد رضا شیرازی، تهران، نشر نی

نوربرگ شولتز، کریستین (1391) معماری: حضور، زبان و مکان، ترجمه علیرضا سید احمدیان، نشر نیلوفر، تهران

نوربرگ شولتز، کریستین (1388) روح مکان، پدیدارشناسی معماری، ترجمه محمد رضا شیرازی، انتشارات رخ دادنو

نوروزی برازجانی، ویدا و جوادی، محمدرضا (1395) بازیابی سازمان فضایی باغ شهر صفوی قزوین ازمنظر پدیدارشناسی هرمنوتیک، تهران، یادآوران.

هال، استیون، پالاسما، یوهانی، پرزگومز، آلبرتو (1394) پرسش های ادراک، پدیدارشناسی معماری، ترجمه مرتضی نیک فطرت و همکاران، تهران، انتشارات فکرنو

یوفوتواین (1396) فضا و مکان، ترجمه رسول و محسن سلیمانی، تهران، انتشارات پرهام نقش

Casy, Edward S. (2009) Getting Back into Place, 2 nd edition, Bloomington, IN; Indiana University Press

Merleau-Ponty,M.(1962). Phenomenology of Perception, New York: Routledge

Moran, D. & Mooney, T(2002) The Phenomenology Reader, London, New York, routledge.

Moran, Dermot (2005) Edmund Husserl: Founder of Phenomenology, Cambridge, UK: Polity.

Mooran Dermot (2011) Edmond Husserl s Phenomenology of Habituality and Habitus. Journal of the British Society for Phenomenology, 42(1), 53-77

Moran, D. & Mooney, T(2002) The Phenomenology Reader, London, New York, routledge.

Mugerauer, Robert (2008) Heidegger and Homecoming, Torento: University of Torento Press

Otero-Pilos, Jorge (2012) Architectural Phenomenology and the Rise of the Postmodern, in C.Greig Crysler, Stephen Cairns, and Hilde Heynen(eds) The SAGE Handbook of Architectural Theory, London: Sage,pp. 136-151

Rainer,S. & Embree,l (2010) Handbook of Phenomenological Aesthetics, Springer Dordrecht Heidelberg London

Seamon, David (2013), Lived Bodies, Place and Phenomenology, Journal of Human Rights and the Environment 4: 143-166

Seamon,D. (2002). Phenomenology, Place, Environment and Architecture:  A Reviw of the Literature( internet), Available from: http://www.arch.ksu.edu/seamon/articles/2000_phenomenology_review.htm

Spiegelberg, H. (1982). The Phenomenlological Monement, London: Martinus Niihoff.

Van Manen, M, (2014), Phenomenology of Practice: Meaning-Giving Methods in Phenomenological Research and Writing, California: Walnut Creek

Von Eckartsberg, R. (1998b). Existential Phenomenological Research In R. Valle (Ed.), Phenomenological Inquiry in Psychology. New York: plenum.