علل اختلاف داعش با جبهه النصره

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روابط بین‌الملل، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دکترای تخصصی روابط بین‌الملل، دانشیار، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران، ایران

چکیده

داعش که گروهی برآمده از القاعده با خط مشی سلفی - تکفیری می‌باشد، بر اساس مدعیات رهبرانش به دنبال احیای خلافت است. صف بندی سنی – شیعی مهمترین رکن فکری داعش است و انگیزه آنها برای انتقام و رویاروئی با این عنوان به پیش می‌رود. با شروع قیامهای عربی به رغم خوشبینی‌ها، جریانات دموکراتیک اسلامگرا در کوران حوادث و تحولات جا ماندند و در عوض گروه‌های تکفیری موفق به گسترش و بسط حوزه نفوذ خود شدند به گونهای که در کمتر از چهار سال، ده‌ها گروه نظامی و شبه نظامی تکفیری شکل گرفتند طوری که هم اکنون بخش‌های وسیعی از سوریه و عراق در دست جریاناتی مانند داعش و النصره و یا گروه‌های تکفیری همسو قرار دارد. مقاله پیش رو می‌کوشد بر پایه سناریو پردازی که یکی از مهمترین روش‌های تحلیلی آینده پژوهشی است به این پرسش اصلی پاسخ دهد که علل اختلاف داعش و جبهه النصره چه بوده و به چه سمت سویی خواهد رفت؟ به عبارت دقیق تر، جریان‌های تکفیری چکونه پیش خواهد رفت؟به عبارت دقیق تر جریان‌های تکفیری چکونه پیش خواهد رفت و کدام تمایلات مردمی وضعیت این نظام‌ها را در آینده رقم خواهد زد؟یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که فرقه گرایی و بحران دموکراسی در سطح ملی، رقابتهای ژئوپولیتیکی و هویتی در سطح منطقه- ای و انفعلال نسبی قدرتهای بزرگ به ویژه آمریکا در سطح بین‌المللی زمینه گسترش یافتن جریانات تکفیری در عراق و سوریه را فراهم نموده است. گسترش یافتن جریانات فوق نیز عملا باعث گسترش بحرانها و منازعات در خاورمیانه و تسری پیامدهای آن به جهان غرب شده و لذا زمینه نقش آفرینی و تحرک بیشتر بازیگران بین‌المللی را فراهم می­آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Causes of ISIL's dispute with the Nusra Front

نویسندگان [English]

  • shahrzad batebi 1
  • anosh jafari 2
1 PhD Student in International Relations, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 PhD in International Relations, Associate Professor, Chalous Branch, Islamic Azad University, Iran, Iran
چکیده [English]

The opposite article tries to answer the main question based on scenario planning, which is one of the most important analytical methods of future research, what are the causes of the difference between ISIL and Jabhat al-Nusra and where will it go? In other words, how will the takfiri currents go? In other words, how will the takfiri currents go, and what popular tendencies will determine the status of these systems in the future? With the start of the Arab uprisings, despite the optimism, the Islamist democratic currents remained in the throes of events and developments, and instead the Takfiri groups managed to expand their sphere of influence so that in less than four years, dozens of military and paramilitary groups Takfiris were formed in such a way that large parts of Syria and Iraq are now in the hands of currents such as ISIS and Al-Nusra or aligned Takfiri groups. And the relative passivity of the great powers, especially the United States, at the international level has paved the way for the spread of takfiri movements in Iraq and Syria. The spread of the above currents has practically caused the spread of crises and conflicts in the Middle East and its consequences to the Western world, and therefore provides the ground for more role and mobility of international actors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ISIL
  • Al-Nusra Front
  • extremism
  • takfiri movements
أبو عبدالله أحمد بن محمد بن حنبل بن هلال بن أسد الشیبانی (2001). مسند الإمام أحمد بن حنبلالمحقق: شعیب الأرنوط - عادل مرشد، وآخرون إشراف: عبد الله بن عبد المحسن الترکی الناشرمؤسسة الرسالة الطبعة: الأولى، 1421 ه 2001
ابوزید، سمیر (2013) الثورات الشعبیه العربیه و تحدیات انشاء الدوله الحدیثه  (ضمان القیمالمجتمعیه کأساس للدولیه العربیه الحدیثه)، القاهره، مکتبه مدبولی)
حقیقت، سید صادق و جدی، حسین، "تشیع، بنیادگرایی اسلامی و اسلام سیاسی " فصلنامه اسلام. سیاسی، سال یکم، شماره یکم، پاییز1392
الرشید، مضاوی، 1393، عربستان سعودی و جریان‌های اسلامی جدید، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
قرضاوی، یوسف، 2008، الصحوه الاسلامیه من المراهقه الی الرشد، مصر، دارالشروق
جعفری، حسن؛ بهرامی خوشکار، محمد، پاییز 1393 "جریا نشناسی گرو ه‌های تکفیری انحرافی در اسلام"..27- فصلنامه پژوه ش‌های سیاسی جهان اسلا.م سال چهارم. شماره سوم. صص-60-27
فیروزآبادی، حسن1393، تکفیر یهای داعش را بشناسیم، تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی
قورچی، مرتضی، ضای جریان‌ها و شکل گیری بنیادگرایی در شرق آفریقا. مجله: راهبرد، دوره اول، پاییز، شماره41
کولایی، الهه، ، 1384زمینه‌های بنیادگرایی اسلامی در آسیای مرکزی فصلنامه. سیاست، دوره اول، بهار، شماره 6
معموری، علی، " نوستالژی خلافت اسلامی در جهان سنی" www.bbc.co.uk/persian1393/3نعیمیان، ذبیح الله، "جریان نوسلفی‌ها در دوران معاصر"، نشریه: مطالعات انقلاب اسلام ی، شماره 11، زمستان1386
پورسعید، فرزاد 1388، تحول تروریسم در روابط بینالملل، فصلنامه مطالعات170- راهبردی، شماره چهارم، صفحات14
خبرگزاری بصیرپشت پرده گروه تکفیری داعش چه کسانی هستند، مشاهده شده در ، قابل دریافت درhttp://www.basirnews.ir
ایزدی، پیروز (1380) استراتژی آمریکا برای قرن جدید، تهران، مرکز چاپ سپاه
افتخاری، اصغر(1381)مراحل بنیادین اندیشه در مطالعات امنیت ملی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی
آجرلو، حسین (1392) ضعف تشکیلاتی شورای انتقالی سوریه و ناکارآمدی طرح کوفی عنان، مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات خاورمیانه
القحطان، عدنان بن عبدالله(1384) بیداری اسلامی و نیازهای فکری معاصر آن ، در بیداری اسلامی چشم اندازه آینده و هدایت آن، ج1، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب
ابراهیم نژاد، محمد (1393) دولت اسلامی عراق و شام: تحلیل و بررسی تاریخ و افکار، قم: انتشارات دارالاعلام لمدرسه اهل بیت)(ع(
بشریه، حسین (1381) جامعه‌شناسی سیاسی، تهران نشر نی
بیلیس، جان؛ اسمیت، استیو (1383)جهانی شدن سیاست: روابط بین‌الملل در عصر نوین، ترجمه ابوالقاسم راه چمنی و دیگرا ن، تهران: موسسه فرهنگی و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر
تسخیری، محمدعلی (1384) بیداری اسلامی، چشم انداز آینده و هدایت آن، ج1، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب
خمینی، سید روح الله(1383) صحیفه امام، تهران، وزارت ارشاد اسلامی، ج 20 و 21
روشندل، جلیل (1384) امنیت ملی و نظام بین‌الملل، تهران، انتشارات سمت، چ 3
درایسدل، الاسدیر وجرائد اچ، بلیک(1369) جغرافیای سیاسی خاورمیانه و شمال آفریقا، ترجمه دره میرحیدر، دفترمطالعات سیاسی و بین‌المللی.
دکمجیان.هرمز (1377) جنبش‌های اسلامی معاصر در جهان عرب.ترجمه حید احمدی. انتشارات کیهان
کتاب سبز سوریه، (1387) انتشارات وزارت امور خارجه؛ تهران
باجو، مصطفی(1384) " ابزارهای هدایت بیداری اسلامی برای تحقق وحدت اسلامی" از کتاب بیداری اسلامی، چشم انداز آینده و هدایت آن، ج1، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب
برزگر، کیهان (بهار 1386) "ایران ؛ عراق جدید و نظام امنیت منطقه‌ای خلیج فارس"، فصلنامه راهبرد، شماره 43
ترکمانی، حسینعلی(1387) "راهکارهای تحکیم، تعمیق و هدایت انسجام و بیداری اسلامی "، مجموعه مقالات بیست و یکمین کنفرانس دحدت اسلامی، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب
پورحسین، فاطمه(1398زمستان) " تبیین ژئوپلتیکی بحرانهای مذهبی درجنوب غرب آسیا(مطالعه موردی عراق 2003-2016) "، فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا(برنامه‌ریزی منطقه‌ای)شماره 1، سال دهم، صفحه228
فیرحی.داوود(6 فروردین 1394) "دلایل شکل‌گیری داعش" .شفقنا.مصاحبه9
فرجی راد.علی(1384) "ژئوپولیتیک جدید عراق و تاثیر آن بر منافع و امنیت جمهوری اسلامی ایران" فصلنامه ژئوپولیتیک.ویژه نامه
جمالی، جواد(پاییز1390) " مدل تئوریک تحلیل افراط گرایی (با کاربست نظریه سازه انگاری( " فصلنامه آفاق جهان، ش 12
حسینی، رسول (پاییز 1393)"علل و ریشه‌های افراطی گری در خاورمیانه(مطالعه موردی: داعش)" مجموعه مقالات اولین کنفرانس جهان علیه افراطی گری و خشونت
خوجملی، خالد(1387) "بررسی اجمالی موانع تقریب مذاهب و راهکارهای نیل به آن" مجموعه مقالات بیست و یکمین کنفرانس دحدت اسلامی، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب
سیمبر.رضا (1393) "مولفه‌های اساسی محیط امنیتی ایران و سوریه" فصلنامه پژهش‌های راهبردی سیاست. سال سوم.شماره9
سلیمانی، محمدهادی (1385) " امت اسلامی و نخبگانش"، نشریه سوره، دوره جدید، شماره27
سریع القلم، محمود (1377) "شناخت خلیج فارس در قالب مبانی نظری" مجموعه مقالات ششمین همایش خلیج فارس، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی.
شفیعی، حسن؛ مهرور، مهدی (1391) "جهانی شدن و گسترش شبکه‌های بنیادگرای سلفی"، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، شماره نوزدهم
شجاع.مهدی(1385) "رقابتهای منطقه‌ای ایران و عربستان و موازنه نیروها در خاورمیانه" ماهنامه اطلاعات سیاسی- اقتصادی.شماره240-239
شیرازی ، مهران (زمستان1399) " بررسی روندمشارکت شیعیان عراق درساختارقدرت سیاسی این کشوراز2003تاکنون و تاثیر بر نفوذ منطقه‌ای ایران " فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا(برنامه‌ریزی منطقه‌ای)شماره 1، سال یازدهم، صفحه533
زارع تیموری، محمد (1379)" مبارزه با تهاجم فرهنگی و مشکلات اجتماعی فرارسیده از دنیای غرب"، از کتاب جهان اسلام مشکلات و راهکارها، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی
کریمی.علی وگرشاسبی.رضا (1394) "ماهیت سیاسی جریانات تکفیری سوریه" فصلنامه مطالعات ملی. سال شانزدهم.شماره3
عربی، نسیم(1387) "راهکارها و چالش‌های تقریب مذاهب اسلامی" مجموعه مقالات بیست و یکمین کنفرانس دحدت اسلامی، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب
عبدالملکی، حسن(پاییز1398) " بنیادهای ژئوپلتیک بی ثباتی سیاسی کشورعراق " فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا(برنامه‌ریزی منطقه‌ای) شماره 4، سال نهم، صفحه780
صرامی.سلمان(1394) "تکفیر" دانشنامه جهان اسلام.مدحل دوم
لطفی، حیدر (زمستان1399) " رقابتهای ژئوپلتیکی قدرتهای منطقه‌ای وفرامنطقه‌ای درعراق وتاثیران برامنیت ملی کشورایران " فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا(برنامه‌ریزی منطقه‌ای)شماره 1، سال یازدهم، صفحه513
محمدی، منوچهر(1384) بازتاب جهانی انقلاب اسلامی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
محمدی پور، سعید(پاییز1398) " ساختارژئوپلتیکی الگوی همگرایی منطقه‌ای خاورمیانه (مطالعه موردی کشورهای ایران وعراق وترکیه) " فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا(برنامه‌ریزی منطقه‌ای)شماره 4، سال نهم، صفحه152
محمد سلمان، سیدهاشم(1384) "توسعه فرهنگی در جوامع اسلامی" از کتاب بیداری اسلامی، چشم انداز آینده و هدایت آن، ج2، تهران، مجمع جهانی تقریب مذاهب
مستقیمی، بهرام و ابراهیمی، نبی الله(پاییز 1389)" مبانی و مفاهیم اسلام سیاسی القاعده"، فصلنامه سیاست، دوره چهلم، ش 3
موثقی، احمد(1383) جنبش‌های اسلامی معاصر، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها(سمت)، چاپ ششم
محقق نیا، حامد؛ مرادی، جهانبخش و مختاری، علی (تابستان 1388) "چالش‌های گفتمان بنیادگرایی اسلامی و غرب"، فصلنامه مطالعات سیاسی، سال پنجم، شماره بیستم، 136-113
موسوی زاده، علی(شهریور 1390) "بیداری اسلامی و ریشه‌شناسی بحران سوریه"ویژه نامه نهمین هماندیشی نمایندگان فرهنگی ج.1.ایران در خارج از کشور، شماره دوم
نیاکوئی.احمد (1392) "بررسی بحرانهای عراق و سوریه در پرتو نظریه‌های امنیتی" فصلنامه سیاست جهانی. دوره دوم.شماره اول
نادری، احمد، علیرضا طاقتی و محسن منجی، (1396)، بررسی گفتمان فرقه گرایی داعش در سوریه»، دو فصلنامه علمی ـ ترویجی مطالعات بیداری اسلامی، سال ششم، شماره یازدهم.
یزدان پناه، کیومرث (زمستان1396) " ظهوربازیگران جدیددرعرصه ژئوپلتیک ونقش رسانه‌ای اجتماعی با تاکیدبرتروریسم " فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا(برنامه‌ریزی منطقه‌ای)شماره 1، سال ششم، صفحه10
یزدان پناه، کیومرث (بهار1398) " ارزیابی ساختاراثبات وامنیت منطقه‌ای فضاهای جغرافیایی وژئوپلتیکی پساداعش " فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا(برنامه‌ریزی منطقه‌ای)شماره 2، سال نهم، صفحه579
یزدان پناه، کیومرث (بهار1399) " نقش ژئوپلتیک جریانات فکری خاص خاورمیانه درامنیت منطقه‌ای " فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا(برنامه‌ریزی منطقه‌ای)شماره 2، سال دهم، صفحه1061
Abdel Bari Atwan, (2006), "The Secret History of Al Qaeda", University ofCalifornia Press.
Howarth, David &A.Norval&G.Stavrakakis ,(2000), Discourse Theory and PoliticalAnalysis, (Manchester university Press)
Ake, Claude (1974). “Modernization and Political Instability”. World Politics. V. 26. N. 4. Pp. 576-591
Alterman, Jon. B. (2014). Religious Radicalism after the Arab Uprisings. WashingtonCenter for Strategic and International Studies, Rowman and Littlefield
Guardian (2015/12/7). Donald Trump: ban all Muslims entering US, available in: http:// www.theguardian.com/us-news/2015/dec/07/donald-trump-ban-all-muslims-enteringenteringus-san-bernardino-shooting. Accessed at: (2016/1/20).
Raymond A.Hinnebusch, (2011), The Islamic Movement in Syria: Sectarian Conflict and Urban Rebellion in Authoritarian- populisRegime, in Ali E. Hillal Dessouki, ed, Islamic Resurgence in the ArabWorld, New York: praeger.
Crenshaw, Martha (2005), Political Explanations in Addressingthe Causes of Terrorism, The Club de Madrid
Eland, Ivan (2008), Does US Intervention Overseas BreadTerrorism, The Historical Record Cato, Foreign Policy Briefing.
Blancherd, Christofer.M and Carla Humud .2015. The Islamic State andU.S policy. Congressional Research Service
Architecture and Town Planning, Technion – Israel Institute of Technology, 33855 Haifa
Kfir,Isaac(Dec 2014), “Social Identity Group and Human(In)Security: The Case of Islamic State in Iraq and the Levant(ISIL)”, Institute for National Security and Counterterrorism(INSCT)
Barrett,Richard(November 2014), “The Islamic State”, New York :The Soufan Group
Ayoob,Mohammed (1995)The Third world security predicament , Boulder CO,Lynne Rienner.
Barnelt,Michael N.(1998)Dialogues in Arab Politics : Negotiations in Regional order,New York,Columbia University press.
Yapp,M.E.(1991)The Near East Since the First
Clapham Christopher (1998)Degrees of Statchood,Review of International Studies
Karawann , Ibrahim A.(1997)The Islamist Impasse,Adclphi paper 314,London,IISS
Tibi,Bassim (1993)Confict ant war in the Middle East,1967-91: Regional Dynamics and the superpowers,London:Macmillan.
Krause,keith(1996),Insecurity and state Formation in the Global Military order:The Middle Eastern case, European Journal of International Relations
Piscatori,James(1991) Religion and Realpolitik:Islamic Responses to the Gulf war,in James piscatori (Ed)Islamic Fundamentalisms and the Gulf Crisis ,Chicago,American Academy of Arts and Sciences
UMAA: The Universal Muslim Association of America, (2014 June), “The Crisis in Iraq An Analysis of the Islamic State of Iraq and Levant” (ISIL) with U.S. Policy Recommendations in Iraq, from: http://www.umaameric.net.
Giovanni di Janine ; Leah McGrath Goodman ; Damien Sharkov, (2014, November 6), “How Does ISIS Fund Its Reign of Terror?”, From: Newsweek, from :http://www.newsweek.com/en.
Laub, Zachary; Jonathan Masters (6/12/2014) “Islamic State in Iraq and Greater Syria, Council on Foreign Relations”, from: http:// www.cfr.org.
Laub, Zachary; Jonathan Masters (6/12/2014) “Islamic State in Iraq and Greater Syria, Council on Foreign Relations”, from: http:// www.cfr.org.
Michael Kobi and Udi Dekel, (2014, June 24), “ISIS Success in Iraq and Syria: Strategic Ramifications”, INSS Insight No. 563.
Tucker, Colin, (2014 /7/ 13), “The Islamic State Origins, Goals, and Future Implications”, from: The Eurasia Center, http:// www.e urasiacenter.org.
Al-Zawahiri’s letter (2011), from: http://s3.documentcloud.org/documents/710588/ translation-of-ayman-al-zawahiris-letter.pdf.
Boghardt Plotkin Lori, (2014, May 2),”The Terrorist Funding Disconnect with Qatar and Kuwait, from: The Washington Institute for Near East Policy”, http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis.
Cohen David(3/4/2014), “Remarks of Under Secretary for Terrorism and Financial Intelligence David Cohen before the Center for a New American Security on "Confronting New Threats in Terrorist Financing”,from: https://www.treasury.gov.
http://fararu.com/fa/news/196255/
http://khurasan.biz/
http://alplatformmedia.com/vb/index.php
http://alplatformmedia.com/vb/index.php
http://kurdpress.com/Fa/NSite/FullStory/News/                                   
دهقانی، رضا، (دی 1390) دکترین عمق استراتژیک داود اوغلو : http:rdehqani.blogfa.com/post-26.aspx
فیرحی، داوود )1393)گزارش اعتدال و افراط، مرکز مطالعات خاورمیانه، قابل دسترس در پایگاه انترنتیwww.ipsa.ir/content
http://www.nokbah.com/w3/?p=483
روزنامه و نشریات کثیرالانتشار
رسولی، یاسین (28/10/1382) " کمربند آبی در ژئوپولتیک تشیع" ، ایر