سنجش احساس امنیت شهری در زمان بحران با رویکرد پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: شهر زاهدان)

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

2 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران

چکیده

توجه مدیران و مسئولان هر جامعه‌ای به طرح‌های پدافند غیرعامل زمینه‌های لازم را برای پیشبرد این رویکرد نوین در جهت ارتقای مفهوم ایمنی و امنیت شهری فراهم می‌کند. در این راستا در پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد پدافند غیرعامل سعی شد تا امنیت شهری را از دیدگاه شهروندان و متخصصان در مناطق پنجگانه شهر زاهدان در زمان بحران مورد ارزیابی قرار دهد. تحقیق حاضر بر اساس هدف، یک تحقیق توسعه‌ای، بر حسب ماهیت، از روش‌ کمی و بر حسب روش از نوع پیمایشی و نحوه اجراء توصیفی-تحلیلی می‌باشد. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزارهای SPSS و ARC GIS و مدل VIKOR استفاده شد. نتایج آزمون (T) جهت سنجش ابعاد امنیت (احساس امنیت در زمان بحران، توانمندی شناختی و توانمندی نهادی) از دیدگاه شهروندان در زمان بحران با رویکرد پدافند غیرعامل، نشان داد با توجه به میانگین‌های بدست آمده برای ابعاد مورد بررسی پایین‌تر از حد متوسط میانگین (3) می باشد که این نشانگر رضایت بخش نبودن ابعاد امنیت در میان شهروندان در زمان بحران می‌باشد. نتایج سطح بندی مناطق پنجگانه شهر زاهدان از نظر شاخص‌های ارزیابی کلی امنیت در زمان بحران با استفاده از مدل VIKOR نشان داد، در بین مناطق شهر زاهدان از لحاظ برخورداری از شاخص‌های امنیت تفاوت و نابرابری وجود دارد، به طور کلی منطقه 1 با امتیاز (548/0) در ارتبه اول و منطقه 3 با امتیاز (439/0)، در رتبه اخر قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measuring the Feeling of Urban Security in Times of Crisis with a Passive Defense Approach (Case Study: Zahedan City)

نویسندگان [English]

  • Azizaleh Moradgholi 1
  • Mahmoud Reza Anvari 1
  • Gholam Rezai Miri 2
1 Department of Geography and Urban Planning, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
2 Assistant professor, Department of Geography and urban planning, faculty of humanities, Islamic Azad university, Zahedan branch, Zahedan, Iran
چکیده [English]

the attention of managers and officials of any society to passive defense plans provides the necessary grounds for advancing this new approach in order to promote the concept of urban safety and security. In this regard, in the present study, using the passive defense approach, an attempt was made to evaluate urban security from the perspective of citizens and experts in the five regions of Zahedan in times of crisis. The present research is a developmental research based on its purpose, in terms of nature, a combination of qualitative and quantitative methods, and according to the method of survey type and descriptive-analytical implementation. SPSS and ARC GIS software and VIKOR model were used to analyze the data. The results of test (T) to measure the dimensions of security (Feeling safe in times of crisis, Cognitive Abilities and institutional capacity) from the perspective of citizens in times of crisis with a passive defense approach, showed that according to the averages obtained for the studied dimensions below The average is (3), which indicates the unsatisfactory level of security among citizens in times of crisis. The leveling results of the five regions of Zahedan in terms of general security assessment indicators in times of crisis using the VIKOR model showed that there are differences and inequalities between the regions of Zahedan in terms of security indicators. In general, Region 1 with a score (0.548) is in the first rank and Region 3 with a score (0.439) is in the last rank.

کلیدواژه‌ها [English]

  • feeling of security
  • Crisis
  • Passive Defense
  • Zahedan City
اسماعیلی شاهرخت، مسلم و تقوایی، علی اکبر، (1390)، ارزیابی آسیب پذیری شهر با رویکرد پدافند غیر عامل با استفاده از روش دلفی مطالعه موردی: شهر بیرجند، فصلنامه مدیریت شهری، دوره 9، شماره 28، صص 93-110.
انوری، محمدرضا، نظمی، ابوالفضل، (1396)، مدیریت فضایی آسیب‌شناسی امنیت شهری و ضرورت پدافند غیر عامل در برنامه‌ریزی شهری (نمونه موردی: مناطق دو و سه شهرداری مشهد)، علوم جغرافیایی، دوره 13، شماره 26، صص 46-31.
پریزادی، طاهر، حسینی امینی، حسن، شهریاری، مهدی، (1389)، بررسی و تحلیل تمهیدات پدافند غیر عامل در شهر سقز در رویکردی تحلیلی، فصلنامه مدیریت شهری، دوره 8، شماره 26، صص191-202
تقوایی، مسعود؛ جوزی خمسلویی، علی(1391)، مدیریت و برنامهریزی بحران در فضاهای شهری با رویکرد پدافند غیرعامل با مدل SWOT طالعه موردی: مسیرهای راهپیمایی شهر اصفهان، مجله آمایش جغرافیایی فضا، سال دوم، شماره ششم
حسینی امینی، حسن، امیریان، سهراب، بداقلو، ساسان، امین نیری، بهناز، (1398)، ارزیابی ساختار شهری در راستای برنامه‌ریزی پدافند غیرعامل با روش SWOT (مطالعه موردی: شهر بوشهر)، فصلنامه جغرافیا، دوره 9، شماره 2، صص 539-555.
رحمانی، فریده، حسینی امینی، حسن، (1400)، ارزیابی مدیریت بحران، پدافند غیرعامل و تاب آوری، دومین همایش مجازی دفاع، تهران.
روستا، مجتبی، ابراهیم زاده، عیسی، ایستگلدی، مصطفی، (1397) ارزیابی میزان تاب آوری اجتماعی شهری مورد‌شناسی؛ شهر زاهدان، نشریه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال 9، شماره پیاپی32، صص14-1.
سازمان آب و هواشناسی، (1398)، نتایج ایستگاه زاهدان.
شهرکی، مهتاب، شهرکی، نادر، ملیحه، بهشتی، سید جلال، آذری طبس، خدیجه، عرب، محبعلی، (1397)، مدیریت بحران و پدافند غیر عامل (مطالعه موردی: شهر زاهدان)، دومین همایش بین‌المللی مدیریت، اقتصاد و بازاریابی، تهران.
صارمی، حمیدرضا، حسینی امینی، حسن، (1390)، حفاظت از تأسیسات و تجهیزات شهری با استفاده بهینه از محیط طبیعی درون شهری با رویکرد پدافند غیرعامل، مطالعه موردی: شهر بروجرد، نشریه مدیریت شهری، دوره 3، شماره 6، ص 67- 52.
صیامی، قدیر، لطیفی، غلامرضا، تقی­نژاد، کاظم، زاهدی کلاکی، ابراهیم، (1392)، آسیب‌شناسی پدافندی ساختار شهری با استفاده از AHP و GIS، مطالعه موردی: گرگان، آمایش جغرافیایی فضا، سال 3، شماره 10، صص 21-42.
طرح جامع شهر زاهدان، (1398)، شهرداری شهر زاهدان.
عباسی، امین، خندانی، ش‌هاب کریمی، رامین، (1397)، ویژگی­های شهر امن از دیدگاه پدافند غیر عامل، کنفرانس بین­المللی امنیت، پیشرفت و توسعه پایدار مناطق مرزی، سرزمینی و کلانشهرها، راهکارها و چالش‌ها با محوریت پدافند غیر عامل و مدیریت بحران، تهران.
عبداله­زاده فرد، علیرضا، (1399)، جستاری بر نقش و جایگاه امنیت شهری در پدافند غیرعامل (مورد: شهر شیراز)، فصلنامه پژوهش و برنامه، ریزی شهری، دوره 11، شماره 40، صص 189-200.
عزیزی، محمد مهدی و برنافر، مهدی، (1390)، فرآیند مطلوب برنامه ریزی شهری در حمله‌های هوایی از دیدگاه پدافند غیر عامل (مطالعه موردی: ناحیه یک منطقه 11تهران)، فصلنامه مطالعات شهری، شماره 1، صص 9-22.
فردرو، محسن، (1388)، آشنایی با پدافند غیرعامل: افکار عمومی و جنگ روانی، انتشارات عابد، تهران.
کامران، حسن، حسینی امینی، حسن، (1391)، تحلیل موقعیت شهرک اداری شهریار بر اساس اصول پدافند غیرعامل، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دوره 47، شماره3، صص 163-176.
کامران، حسن، حسینی امینی، حسن، پریزادی، طاهر، (1390)، تحلیل ساختارهای شهر شهریار و راهبردهای پدافند غیرعامل، دوره 9، شماره 30، صص 37-5.
محبتی، معصومه، استعلاجی، علیرضا، (1401)، ارزیابی عوامل کالبدی – اقتصادی و محیطی تاثیر‌گذار بر تحلیل آسیب‌پذیری فضای شهری در برابر زلزله با رویکردپدافند غیر عامل (مطالعه موردی:ناحیه۵شهرری، منطقه ۲۰ تهران)، فصلنامه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره: 22، شماره 65.
محمدی ده چشمه، مصطفی، (1392)، سنجش نفوذپذیری بافت شهری کرج در برابر مخاطرات، برنامه­ریزی و آمایش فضا، دوره 18، شماره 3، صص 53-77.
محمدی ده چشمه، مصطفی، حیدری­نیا، سعید، (1394)، مدل سازی مکانی همجواری کاربری­های ویژه از دیدگاه پدافند غیرعامل در کلان شهر اهواز، نشریه برنامه­ریزی و آمایش فضا، دوره 19، شماره 2، صص 211-236.
ملکی، سعید؛ مودت، الیاس، (1392)، اهمیت و ضرورت پدافند غیر عامل در برنامه­ریزی شهری، ششمین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران، 7 و 8 آبان ماه 1392، مشهد مقدس.
یزدانی، محمدحسن، سیدین، افشار، (1395)، بررسی آسیب‌پذیری شهر از منظر پدافند غیرعامل (مطالعه موردی: شهر اردبیل)، اطلاعات جغرافیایی سپهر، 1395، دوره 25، شماره 100، صص 17-34.
Brandon, P. (2011). Extreme Management in Disaster Recovery.Journal of Procardia Engineering. No. 14, PP 14-21.
Lacina, B, (2006). Explaining the Severity of Civil Wars, Journal of Conflict Resolution, No. 50, P.276.
Ross, L, (2013), Civil Liability in Criminal Justice (Sixth Edition), 2013, Pages 85-113.