پایش تاب‌آوری شهری به منظور کاهش اثرات حوادث طبیعی با تاکید بر زلزله  (مطالعه موردی اسلامشهر)

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

3 استادیار گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

چکیده

یکی از مهمترین الزامات، پرداختن به مسائل کالبدی بافت های مسکونی در شهرها، تبیین مفهوم تاب‌آوری و پیرو آن مقاوم سازی این بافت ها در مواجهه با حوادث و مخاطرات احتمالی است. در این میان، با توجه به مفهوم تاب آوری که بر میزان تخریب و زیانی که یک سیستم قادر است جذب و تحمل کند و همچنین میزان توانایی برای خود سازماندهی در شرایط مختلف و میزان توانایی سیستم در ایجاد و افزایش ظرفیت یادگیری و تقویت سازگاری با شرایط را مورد توجه قرار می‌دهد ، درصدد است تا محیط از تعادل خود خارج نشود. لذا در این پژوهش به دنبال بررسی وضعیت کالبدی، محیطی و نهادی شهر اسلامشهر نسبت به وضعیت تاب‌آوری و خطرات احتمالی زلزله می باشیم ، تا بتوان در ارتقاء تاب آوری شهر و کاهش خطرات احتمالی گام برداشت. پژوهش حاضر به لحاظ هدف،کاربردی و به لحاظ ماهیت توصیفی- تحلیلی می‌باشد، روش گردآوری داده‌ها، بصورت کتابخانه‌ای و مطالعه میدانی است. در راستای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون همبستگی پیرسون، و اسپیرمن و همچنین تحلیل عامل ها استفاده شده است نتایج تحقیق نشان می دهد که مقوله تاب‌آوری در شهر اسلامشهر با توجه به نقش نهادهای- مدیریتی و عوامل محیطی و کیفیت ابنیه در ارتباط مستقیم بوده و چگونگی عملکرد و وضعیت آنها در کاهش و شدت سوانح نقش اساسی دارد.




کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Monitoring urban resilience to reduce the effects of natural disasters with an emphasis on earthquakes (Case study of Islamshahr)

نویسندگان [English]

  • Farzad Ranjbar 1
  • Ahmad Khadem Al-Husseini 2
  • hamid saberi 3
  • Amir Gandomkar 2
1 PhD student in Geography and Urban Planning, Department of Geography, Najaf Abad Branch, Islamic Azad University, Najaf Abad, Iran
2 Associate Professor, Department of Geography, Najaf Abad Branch, Islamic Azad University, Najaf Abad, Iran
3 Assistant Professor of Geography Department, Najaf Abad Branch, Islamic Azad University, Najaf Abad, Iran
چکیده [English]

One of the most important requirements is to address the physical issues of residential structures in cities, to explain the concept of resilience and, consequently, to strengthen these structures in the face of possible accidents and hazards. Among these, according to the concept of resilience, which depends on the amount of destruction and damage that a system is able to absorb and tolerate, as well as the ability to self- rganize in different situations and the ability of the system to create and increase learning capacity and strengthen adaptation to conditions. Therefore, in this study, we seek to investigate the physical, environmental and institutional situation of Islamshahr in relation to the situation of resilience and possible earthquake hazards, in order to improve The city has taken steps to reduce resilience and reduce potential risks. The present research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in nature. The method of data collection is library and field study. In order to analyze the data, Pearson and Spearman correlation tests as well as factor analysis have been used. It is direct and how they function and their status plays an essential role in reducing and intensifying accidents.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: monitoring
  • city resilience
  • natural disasters
  • earthquake
  • Islamshahr
پریزادی، طاهر و حبیب اله فصیحی (1396)، «باقرشهر، شهر تاب آور؛ برنامه ریزی راهبردی ارتقاء تاب آوری شهری»، ناشر: فصیحی،تهران.
پوراحمد، احمد؛ زیاری، کرامت الله؛ صادقی، علیرضا (1397)، تحلیل فضایی مؤلفه‌های تاب‌آوری کالبدی بافت‌های فرسودة شهری در برابر زلزله (مطالعة موردی: منطقة 10 شهرداری تهران)، برنامه ریزی فضایی، دوره 8، شماره 1، صفحه 111-130
پورشریفی، جواد و محمود قلعه­نویی (1393): «تاب­آوری شهری رویکردی جدید در مواجهه با تغییرات و چالش­ها»، اولین کنگره بین­المللی افق­های جدید در معماری و شهرسازی.
جعفریان، نغمه، حسین حاتمی نژاد و محمدرضا مبهوت (1396)، «ارزیابی تاب آوری اجتماعی و اقتصادی در برابر زلزله (مطالعه موردی: بجنورد)»، فصلنامه امداد و نجات، سال نهم، شماره 1.
دلاور، نسرین (1396)،«برنامه­ریزی راهبردی ارتقای تاب­آوری محلات شهر تهران (مطالعه موردی: منطقه 12 تهران)»، تهران: پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته جغرافیا و آمایش شهری، استاد راهنما: دکتر موسی کمانرودی کجوری، دانشگاه تهران.
رضایی، محمدرضا (1389)، «تبیین تاب­آوری اجتماعات شهری به منظور کاهش اثرات سوانح طبیعی (زلزله) مطالعه­ی موردی: کلانشهر تهران»، رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، صص 269-1.
رضایی، محمدرضا، حسین سرائی، محمد و امیر بسطامی نیا (1395)، «تبیین و تحلیل مفهوم تاب آوری و شاخص ها و چارچوب های آن در سوانح طبیعی»،  فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، دوره ششم، شماره اول، صص 48-32.
رفیعیان، مجتبی، محمدرضا رضایی، علی عسگری، اکبر پرهیزکار و سیاوش شایان (1389)،«تبیین مفهومی تاب آوری و برنامه ریزی و شاخص سازی آن در مدیریت سوانح اجتماع محور»، برنامه ریزی و آمایش فضا، مدرس علوم انسانی، دوره پانزدهم 15، شماره 4، صص 41-19.
غفاری عطا؛ پاشازاده، اصغر؛ آقایی، واحد (1396)، سنجش و اولویت بندی تاب آوری شهری در مقابل زلزله (نمونه موردی شهر اردبیل و مناطق چهارگانه آن)، منبع: جغرافیا و مخاطرات محیطی، شماره 21، صص121-131.
فرزاد بهتاش، محمدرضا، علی کی نژاد، محمدتقی پیربابایی و علی عسگری (1392)، «ارزیابی و تحلیل ابعاد و مؤلفه های تاب آوری کلان شهر تبریز»، نشریه هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، دوره هجدهم،  شماره 3، صص 43-33.
محمدی، علیرضا و اصغر پاشازاده (1396)، «سنجش تاب آوری شهری در برابر خطر وقوع زلزله مطالعه موردی: شهر اردبیل»،  فصلنامه پژوهش های دانش زمین، سال هشتم، شماره 30، صص 126-112.
معصومی، لیلا. (1394 ) تاثیر سبک زندگی بر انعطاف­پذیری شهری (مطالعه تطبیقی: مناطق 1 و 19 شهر تهران)،  پایان نامه کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه­ریزی شهری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی تهران
Mayunga, J.S (2007). Understanding and applying the concept of community disaster resilience: a capital–based approach.Summer academy for social vulnerability and resilience building, 1, 16.
Healey, P. (1998). Building institutional capacity through collaborative approaches to urban planning. Environment and Planning A, 30(9), 1531-1546.
Holling, C. S. (1973). Resilience and stability of ecological systems. Annual review of ecology and systematics, 1-23.
UNISDR (2009) www.unisdr.org/we/inform/terminology accessed on June 10, 2015.