نقش جغرافیای مرزی غرب ایران و عثمانی در عصر ناصری در مناسبات دو کشور

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان

1 گروه تاریخ، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران

2 گروه معارف اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

چکیده

در عصر ناصری در تنش های مرزی ایران و عثمانی، اردلان ها انگیزه بیشتری در بکارگیری از توانمندی های نظامی و اقتصادی خود در حمایت از ایران به منظور حفظ قلمرو و تداوم حکومتشان داشتند.دولت مرکزی قاجار در این زمان غیر از پذیرش حکومت محلی اردلان و نفوذ نسبی در کردستان چاره­ای دیگر نداشت. نتایج ویافته های این تحقیق نشان می دهد که مناسبات ایران وعثمانی همواره باجنگ وصلح همراه بوده که بیشتر اختلافات دو کشور به مساذل مرزی مربوط بوده است.پس از پایان جنگهای کریمه، کمیسیونی از نمایندگان دولت ایران و عثمانی در استانبول تشکیل  و نمایندگان ایران در کمیسیون حاج میرزا محسن خان مشیرالدوله و میرزا محبعلی خان ناظم الملک بودند، نمایندگان عثمانی بدون توجه به نقشه مرزها و مفاد عهدنامه دوم ارزنة الروم بار دیگر دعاوی گذشته خود را به میان آوردند و این کمیسیون نیز بدون حصول نتیجه قطعی، منحل گردید.اشغال قطور درست پیش از شروع مذاکرات چهارجانبه برای حل و فصل اختلافات دو دولت در مناطق مرزی، زنگ خطری جدی برای ایران و حتی نمایندگان دولت های واسطه بود. زیرا نشان می داد طرف عثمانی، برخلاف دولت ایران که صادقانه برای گفتگو قدم پیش گذاشته بود، بیش از آنکه به دنبال گفتگو برای حل اختلافات باشد، به دنبال اعمال زور برای گرفتن امتیاز است. اشغال قطور در استانبول با اهداف مشخصی طراحی شده و درویش پاشا مأمور اجرای آن بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The role of the border geography of western Iran and the Ottoman Empire in the Nasserite era in the relations between the two countries

نویسندگان [English]

  • Bahram Afrasiabi Zin abad 1
  • monireh Kazemi rashed 1
  • manochehr samadi vand 2
  • Masomeh Gharadaghi 1
1 Department of History, Shabestar Branch, Islamic Azad University, Shabestar, Iran
2 Department of Islamic Education, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

In the Nasserite era, during the border tensions between Iran and the Ottomans, the Ardalans were more motivated to use their military and economic capabilities to support Iran in order to maintain their territory and the continuity of their rule. Relative influence in Kurdistan had no other choice. The results of this study show that Iran-Ottoman relations have always been accompanied by war and peace, most of which were related to border issues. After the end of the Crimean War, a commission of representatives of the Iranian and Ottoman governments was formed in Istanbul Haj Mirza Mohsen Khan Mushir al-Dawla and Mirza Mohabeli Khan were the Nazim al-Mulk. Before the start of the quadripartite talks to resolve the differences between the two governments in the border areas, there was a serious alarm for Iran and even the representatives of the intermediary governments. Because it showed that the Ottoman side, unlike the Iranian government, which had sincerely stepped forward for dialogue, was seeking to use force to gain concessions, rather than seeking dialogue to resolve disputes. The thick occupation of Istanbul was designed for specific purposes and was carried out by Darwish Pasha.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iran
  • Ottoman
  • Nasserite era
  • differences
  • borders
 آدمیت، فریدون (1354)، امیرکبیر و ایران. تهران، خوارزمی
احمدی، حمید­(1387)، قومیت و قوم گرایی در ایران، چ هفتم، تهران، نشرنی
اسکوفیلد، ریچارد­(1389) :تحقیق مرزها: تلاش های نیمة قرن نوزدهم برای نقشه برداری و علامت گذاری مرزهای جنگ و صلح در ایران دورة قاجار و ایران و عثمانی پیامدهای آن در گذشته و اکنون زیر نظر رکسانة فرمانفرماییان. ترجمة حسن افشار. تهران: نشر مرکز
امانت، عباس­(1384)، قبله عالم، ترجمه حسن کامشاد،تهران:کارنامه
بابانی، عبدالقادر بن رستم­(1377­)، سیر الاکراد در تـاریخ وجغرافیا کردسـتان ،چ دوم، به اهتمام: محمد رئوف توکلی، تهران: توکلی
بهمنی قاجار، محمدعلی(۱۳۹۰)، تمامیت ارضی ایران، تهران، موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی
بیات،کاوه (1374): شورش کردهای ترکیه و تاثیرآن بر روابط خارجی ایران، تهران: تاریخ ایران
 بینا، علی اکبر(۱۳۴۸)، تاریخ سیاسی و دیپلماسی ایران (از معاهده ترکمنچای تا معاهده صلح پاریس، 1273ــ1243هـ .ق)، ج2، تهران، دانشگاه تهران
پژوهش‌های تاریخی(۱۳۹۰)، دوره جدید، س3، ش1 (پیاپی9)، بهار،
درویش پاشا، (شماره 5838)، معاهده ایران و عثمانی، مرکز نسخ خطی دانشگاه تهران:میکروفیلم
رایین،اسماعیل­(1353)، میرزا ملکم خان؛ زندگی و کوشش های سیاسی او،تهران، صفی علیشاه
 رئیس‌نیا،رحیم(۱۲۷۴):  ایران و عثمانی در آستانه قرن بیستم، ج1، تبریز، ستوده
ریاحی، محمدامین­(1378)، تاریخ خوی؛ سیر تحولات اجتماعی و فرهنگی شهرهای ایران در طی قرون.تهران: توس
 ریاحی، محمدامین(بی تا)، پژوهشی در گزارش سفیران عثمانی در ایران، سفارتنامه‌ها، احوال فراموش‌شده‌ی روزگاران»، کجاوه، ش9، سال اول، گردشگری
سپهر، محمد تقی لسان الملک­( 1353 )، ناسخ التوار یخ، به تصحیح: آقا محمدباقر بهبودی، تهران، کتابفروشی  اسلامی
صبری آتش(۱۳۸۴)، «اهمیت آرشیوهای عثمانی برای مطالعه در ایران عصر قاجار»، فصلنامه تاریخ معاصر ایران، ش35، سال 9، پاییز
صفایی، ابراهیم(بی تا)، تاریخ مشروطیت به روایت اسناد،تهران،انتشارات ایران یاران  
طاووسی مسرور و ساسان پور(۱۳۹۰):    "خوی"دانشنامة جهان اسلام. ج 16
 فرهاد معتمد،محمود­(1326)، تاریخ روابط سیاسی ایران و عثمانی،تهران، ابن سینا.
فیضی، کیومرث­(1391)، قیام شیخ عبیدالله نهری در دوره ناصرالدین قاجار، ایلام: جوهر حیات
گزیده اسناد سیاسی ایران و عثمانی در دورة قاجار(1369)، تهران، انتشارات وزارت امورخارجه.
مارکام، کلمنت(۱۳۴۶)، ایران در دوره قاجاریه،‌ ترجمه: میرزا رحیم فرزانه، تهران، فرهنگ ایران
محبوبی اردکانی، حسین­(1374)، چهل سال تاریخ ایران،تهران، اساطیر
مجتهدزاده، پیروز(۱۳۸۹)، سیاست های مرزی و مرزهای بین المللی ایران، ترجمه حمیدرضا ملک احمدی، سمت
مخبر، محمدعلی­(1324)، مرزهای ایران،تهران،چاپخانه کیهان
مرندی یکانلو، میرزا محبعلی ناظم الملک(۱۳۹۵)، مجموعه رسائل ولوایح تحدید حدود ایران وعثمانی۹۰۷-۱۳۰۹ ه.ق تصحیح نصرالله صالحی،تهران: طهوری
مشایخ فریدنی، آذر میدخت­( 1369 )، مسائل مرزی ایران و عراق، تهران: امیرکبیر
 مشایخ فریدونی،آذرمیدخت(۱۳۶۹)، مسائل مرزی ایران و عراق، تهران، امیرکبیر
مشیرالدوله، میرزاجعفرخان،(1348)، رساله تحقیقات سرحدیه، ب اهتمام محمد مشیری، تهران:بنیاد فرهنگ ایران
مظفری، پرستو­(1389)، بررسی مناسبات سیاسی والیان اردلان کردستان با حکومت مرکزی قاجار از 1284-1210 ه. ق، رساله دوره کارشناسی ارشد، تاریخ گرایش ایران اسلامی، دانشگاه لرستان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
منفرد، افسانه(­1371­)، به نقل از نسخه خطی کراسه المعی، برگ 284، مجموعه اسناد و مدارک امین الدوله
نوایی، عبدالحسین­(1383)، روابط سیاسی و اقتصادی دردوره صفویه،تهران:سمت
هدایت، میرزا قلی خان­(­1339­)، روضه الصفای ناصری، ج 9، تهران: کتاب فروشی های خیام و پیروزی،
هوشنگ مهدوی، عبدالرضا­(1375)، سیاست خارجی ایران در دوره پهلوی،تهران:البرز
Ateş, Sabri (2013). The Ottoman-Iranian borderlands: making a boundary 1843-1914. Cambridge University Press, p. 149
 Schofield, Richard (ed.). The Iran-Iraq Border (1840-1958), Efforts of Delimitation Commission and Preparation of Maps of Frontier Zone (1848-1873), Archive Editions, 1989, Vol. 2., 2/xii