تبیین شاخص های حمل و نقل پایدار شهری با بهره‌گیری از معادلات ساختاری (مورد پژوهی: خطوط 1 و 2 متروی تهران)

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری شهرسازی، دانشکده عمران، معماری و هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران‌

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده عمران، معماری و هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

3 دانشیار گروه برنامه ریزی شهری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

4 استاد گروه شهرسازی، دانشکده عمران، معماری و هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

هدف این مقاله تبیین شاخص­های حمل­ و نقل پایدار شهری با بهره­گیری از معادلات ساختاری است. مدل مفهومی تحقیق عوامل مؤثر در بهره‌مندی از یک سیستم حمل و نقل مناسب و انتخاب یک شیوه از میان سایر شیوه‌های حمل و نقل، مدت‌زمان سیر یا سرعت، هزینه سفر، انجام به موقع سفر، ایمنی بسیار بالا، رفاه و امنیت بالاتر مسافران و جاذبه برای آن‌ها و اقتصادی بودن یک شیوه حمل و نقل برای سفرهای دسته جمعی را نشان می­دهد. ابعاد پایداری حمل و نقل شهری و شاخص‌های آن برگرفته از تحلیل محتوای متون شامل محیط زیستی، اقتصادی، اجتماعی و کالبدی است. روش مورد استفاده در این تحقیق پیمایش از نوع توصیفی و تبیینی و تحلیلی است. داده­های آن با استفاده از پرسشنامه گردآوری می‌شود. جامعه آماری در دو سطح است؛ در سطح اول شماری از خبرگان و متخصصان و صاحب‌نظران حوزه حمل و نقل شهری و در سطح دوم شامل تمامی شهروندان تهرانی که از شبکه‌های حمل و نقل شهری (ایستگاه‌های مترو خطوط یک و دو ریلی شهری) استفاده می­کنند. نحوه نمونه­گیری در بین شهروندان به صورت تصادفی ساده و نمونه­گیری در بین کارشناسان و مدیران به صورت تعمدی است. با استفاده از نرم‌افزار آماری لیزرل و spss به تجزیه و تحلیل داده­های آماری پرداخته شد. یافته­ها نشان دادند که فرضیه­های پژوهش تائید شدند. جهت اطمینان از کفایت داده‌های تحقیق برای انجام تحلیل عاملی، لازم است از صحت مدل‌های اندازه‌گیری متغیرهای تحقیق اطمینان حاصل شود. این تحلیل توسط مدل‌سازی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم‌افزار آماری لیزرل انجام شده است. نتایج مقاله نشان دهنده این است که مؤثرترین شاخص­های کالبدی در حمل و نقل پایدار شهری از دید شهروندان مؤلفه کیفیت زندگی بیشترین سهم را در تغییرات شاخص کالبدی دارد و متغیر دسترسی به مناطق پرتراکم کمترین سهم را دارد. مقدار معنی‌داری شاخص ساختار و توسعه شهری 56/0 است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining sustainable urban transport indicators using structural equations (Case study: Tehran Metro lines 1 and 2)

نویسندگان [English]

  • Hamid Reza Piran 1
  • Zahra Sadat Saeedeh Zarabadi 2
  • Yusufali Ziari 3
  • Hamid Majedi 4
1 Ph.D. in Urbanism, Faculty of Civil, Architecture and Arts, Science & Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate professor of urban planning, Faculty of Civil, Architecture and Arts, Science & Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor of Urban Planning, Faculty of Literature and Humanities, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
4 Professor of Urban Planning, Faculty of Civil, Architecture and Arts, Science & Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Abstract
The purpose of this paper is to explain the sustainable urban transport indicators using structural equations. Conceptual model of research The factors affecting the use of a suitable transportation system and the choice of a method among other modes of transportation, duration or speed, travel costs, timely travel, high safety, welfare and higher security of passengers And the attraction for them and the economic nature of a transport mode for mass journeys. The dimensions of sustainability of urban transport and its indicators are derived from the analysis of content content of the texts, including environmental, economic, social and physical. The purpose of this study was to explain the physical indicators of sustainable development and its role in planning urban transport networks. The method used in this research was descriptive, explanatory and analytical. Data were collected using a questionnaire. The statistical population was in two levels. At the first level, a number of experts and experts in the field of urban transport that included managers and experts of departments and organizations related to transportation and traffic in the municipality and city of Tehran, and secondly, all the citizens of Tehran who are from networks Urban transport (subway stations, one-line and two-rails) used. The method of sampling among citizens in a simple random sampling and sampling among experts and managers was deliberately used. The Cochran formula was used to determine the sample size. 147 questionnaires were distributed among officials and experts and 400 questionnaires. The statistical data were analyzed using LaserL and SPSS software. The findings showed that the research hypotheses were confirmed. The most effective physical indicators in sustainable urban transportFrom the perspective of citizens, the quality of life component has the largest share in the changes in the physical index, and the variable in access to the densely populated regions has the lowest share. The significance of the index of urban structure and development is 0.56. Since this value is not outside the range (96/1, 96/1), this index does not measure the hidden variable. The use of modern technologies and technology has the largest share in the changes in the planning of transportation networks, and the security variable in the use of transport system has the least contribution. In the view of the authorities, the price component of land has the largest share in the changes in the physical index and the variable access to the densely populated areas has the lowest share. The significance of urban structure and development is 0.95, which is within the range (1.96, 1.96, and 1.9), so it is not meaningful. Urban culture and discipline component and fulfillment of labor force obligations and efficiency have the largest share in planning changes in transportation networks and the security variable in using transport system has the lowest share.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Physical Index
  • Structural Equations
  • Sustainability Dimensions
  • sustainable development
  • Urban Transport Network Planning

بیضایی، ابراهیم­(1382)، اصول کاربردی اقتصاد حمل و نقل. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.

تفضلی، محمد سروش و سید محمد سید حسینی و مهدی نبی­زاده­(1390)، اولویت­بندی سیاست­های عمده­ی حمل­ونقل پایدار بر اساس اثربخشی در هریک از ابعاد سه­گانه­ی توسعه پایدار و بر اساس ترکیب سه بعد، یازدهمین کنفرانس بین­المللی مهندسی حمل­ونقل و ترافیک، تهران

جهانشاهی، کاوه­(1387)، حمل و نقل کاربری زمین و توسعه پایدار، جستارهای شهرسازی، شماره 26 و 27.

حاجی­پور­، خلیل و عماد کتابچی و محمد حسین­پور­(1391)، شهرسازی نوین راهی به سوی ایجاد محلات پایدار، مجله منظر، شماره 18­، صفحات 81 تا 86.

خاکساری، علی (1392)، حمل­ونقل شهری با تأکید بر جنبه­های اجتماعی، تهران: انتشارات آگه، چاپ اول.

راهنورد، بابک­(1392)، نقش کارآمد مجتمع‌های ایستگاهی مترو در توسعه (اقتصادی- اجتماعی) شهر تهران، مجموعه مقالات یازدهمین کنگره جغرافیدانان ایران

سلطانی، علی (1390)، مباحثی در حمل و نقل شهری با تأکید بر رویکرد پایداری انتشارات دانشگاه شیراز، شیراز.

غفوریان، مهسا­(­1391)، برنامه­ریزی راهبردی توسعه حمل­ونقل محور (TOD) در بهبود استفاده از اراضی شهری نمونه موردی ایستگاه متر صادقیه، یازدهمین کنفرانس بین‌المللی مهندسی حمل­ونقل و ترافیک، تهران.

کیوی، ریمون (1388)، روش تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمه عبدالحسین نیک گهر، چاپ چهارم، تهران: نشر توتیا.

مظفری­پور، نجمه و حاتمی، مریم (1392)، ارزیابی سیستم­های جامع حمل­ونقل MRT با استفاده از روش تحلیل سلسله­مراتبی AHP جهت تحقق توسعه پایدار شهری در ایران سومین کنفرانس برنامه­ریزی و مدیریت شهری، مشهد.

میرزایی، مهدی­(1390)، تحلیل توسعه نظام حمل­ونقل پایدار شهری (نمونه موردی شهر اصفهان)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد برنامه­ریزی شهری و منطقه­ای، دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده معماری و شهرسازی

نخعی­، عیسی و هیرش محمدی­پور و غلامرضا مروجی­(1390)، ارزیابی سیستم­های حمل­ونقل پایدار با استفاده از روش­های تصمیم­گیری چندمعیاره در یک محیط غیرقطعی: مطالعه موردی شهر تهران­، یازدهمین کنفرانس بین­المللی مهندسی حمل­ونقل و ترافیک، تهران.

نورالهی­، حانیه و ناصر برکپور­­(1393)، ارزیابی آثار احداث سیستم ریلی درون- شهری بر کیفیت محیط شهری مطالعه موردی: خط یک قطار شهری مشهد، محل نشر مهندسی حمل و نقل- سال پنجم- شماره سوم.

وگنر، میشل­(1389)، حمل و نقل و توسعه شهر، ترجمه حمید فتوحی، شهرداری‌ها، شماره 41.

Roukouni A., Basbas S., Kokkalis A (2012), Impacts of a metro station to the land use and transport, system: the Thessaloniki Metro case, Procedia - Social and Behavioral Sciences no.48 1155 – 1163.

Reza Kheyroddin, Aliakbar Taghvaee, Amir Forouhar, (2014), The Influence of Metro Station Development on Neighbourhood Quality) The Case of Tehran Metro Rail (System, International review for spatial planning and sustainable development, Vol.2 No.2 64-75.

Sanaz Nikfalazar Mojtaba Amiri Hadi Akbarzade Khorshidi,, (2014), Social impact assessment on metro development with a case study in Eastern District of Tehran, Int. J. Society Systems Science, Vol. 6, No.

Lucia Mejia Dorantes, (2011), Transportation infrastructure impacts on house price and firms location The effect of new metro line in the Suburbs of Madrid, Universidad Poletcnica DE MADRID.

Williams, K., Jenks, M. & Burton, E. (2008) Achieving Sustainable Urban Form" E and F N Spon, London.