ابعاد و شاخص های مشترک در ارتقا کیفی سکونتگاه های غیررسمی و بازآفرینی شهری پایدار در ایران

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه شهرسازی، واحد علوم تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه شهرسازی واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

امروزه تقریباً در همه کشورهای درحال توسعه جهان، مسئله سکونتگاه­های غیررسمی، ذهن مدیران ملی و شهری را مشغول خود ساخته است و کشورهای مختلف با مشکلات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی بافت­های ناکارامد دست به گریبان هستند. با گذشت سالهای طولانی، این مشکل نه تنها کاهش نیافته بلکه رشد سریع و چمگیری را تجربه می­کند. در ایران نیز در طول چند دهه اخیر، این مسئله، یکی از دغدغه­های جدی مدیران، لااقل در نظر و نوشتارها بوده است. اما آنچه اهمیت فراوانی دارد، نگاه درست به این سکونتگاه­ها و ورود به حل مسئله از دریچه مناسب است. از این رو لازم است بر خلاف روش­های مبتنی بر کالبد و ناکارامد گذشته، نسبت به ارتقای کیفی این سکونتگاه­ها مبادرت شود. پژوهش حاضر بخشی از نتایج رساله دکتری رشته شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال با عنوان «تبیین سیاست­ها و روش­های ارتقای کیفی سکونتگاه­های غیررسمی با تأکید بر بازآفرینی شهری؛ مورد پژوهش سنندج» است و به­دنبال پاسخ برای این پرسش است که ابعاد و شاخص‌های مشترک در ارتقا کیفی سکونتگاه­های غیررسمی و بازآفرینی شهری پایدار در ایران کدام است؟ پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی و با تکنیک دلفی انجام شد و در سه نوبت از تعداد 50 نفر از متخصصان، صاحبنظران و پژوهشگران حوزه ساماندهی و بازآفرینی بافت­های ناکارامد، حاشیه­ای و فرسوه شهری نظرخواهی شد. نتایج شامل ابعاد کالبدی، زیست محیطی، اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی و مدیریتی و شاخص­های مهم هریک از ابعاد مذکور است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Dimensions and common indicators in promoting the quality of informal settlements and sustainable urban regeneration in Iran

نویسندگان [English]

  • Mohammad Rasouli 1
  • Huseein Zabihi 2
  • seyyed Ali Nori 3
1 Ph.D. student of Urban Planning, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Prof., Dept. of Urban Planning, Science & Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Abstract
Today, in almost all developing countries of the world, the problem of informal settlements has created the minds of national and urban managers, and various countries face economic, social and environmental problems of inefficient textures. Over the years, this problem has not only not diminished, but is also experiencing rapid growth and plowing. In Iran, over the past decades, this issue has been one of the serious concerns of executives, at least in terms of writing and writing. But what matters is a lot, looking right at these settlements and entering the problem solving is appropriate. Consequently, it is necessary to promote the quality of these settlements in contradistinction to past and inadequate methods. This research is part of the results of Ph.D. thesis on urban planning of Islamic Azad University, North Tehran Branch, entitled "Explaining the policies and methods for promoting the informal settlements with emphasis on urban regeneration, a case study of Sanandaj" and following the answer for this The question is what are the common dimensions and indicators in promoting the quality of informal settlements and sustainable urban regeneration in Iran? The research was conducted in a descriptive-analytical manner with Delphi technique. Three times, 50 experts, experts and researchers from the field of organizing and recreating inefficient, marginal and lush urban areas were surveyed. The results include physical, environmental, socio-cultural, economic and managerial dimensions and important indicators of each of these dimensions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Sustainable Regeneration
  • Informal Settlements
  • Indicators

ایراندوست، کیومرث (1386)، اسکان غیررسمی، جلوه­ای از توسعه ناپایدار شهری، مورد کرمانشاه، به راهنمایی مظفر صرافی و ژیلا سجادی، دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم زمین، گروه جغرافیا

بیات، آصف (1379)، سیاست­های خیابانی، جنبش تهیدستان در ایران، مترجم: سید اسدالله نبوی جاشمی، نشر شیرازه

پاپلی یزدی، محمدحسین (1380)، مشکلات شهری کشور، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال شانزدهم، شماره 1

پیران، پرویز (1366 ب)، شهرنشینی شتابان و ناهمگون-مسکن نابهنجار، قسمت دوم، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، سال دوم، شماره 15، دیماه

پیران، پرویز (1367 الف)، شهرنشینی شتابان و ناهمگون (بخش پنچم)، آلونک نشینی در تهران، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شماره 18، فروردین 67

پیران، پرویز (1367 ب)، شهرنشینی شتابان و ناهمگون (بخش ششم)، آلونک نشینی در تهران، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شماره 18، اردیبهشت 1367

پیران، پرویز (1382)، اجتماعات آلونکی پدیده‌ای فراتر از حاشیه و حاشیه نشینی، سال سوم، شماره 32

پیران، پرویز (1382)، اجتماعات آلونکی پدیده­ای فراتر از حاشیه و حاشیه نشینی، سال سوم، شماره 32

حاج یوسفی، علی (1382)، پدیده حاشیه نشینی شهری قبل از انقلاب، مجموعه مقالات حاشیه نشینی و اسکان غیررسمی، انتشارات سازمان بهزیستی کشور، تهران

حاجی پور، خلیل (1386) مقدمه‌ای بر سیر تحول و تکوین رویکردهای مرمت شهری (دورة زمانی بعد از جنگ جهانی اول تا آغاز هزارة سوم). اندیشۀ ایرانشهر، فصلنامه‌ای در زمینۀ شهرشناسی. سال دوم، شمارة نهم و دهم

حبیبی، محسن (1394) مفهوم بازآفرینی شهری در نظر و عمل؛ گفت و گو با دکتر سید محسن حبیبی. نشریه هفت شهر، شماره 51-52؛ زمستان 1394؛ صص 55-59

حسامیان، فرخ و اعتماد، گیتی و حائری، محمدرضا (1377)، شهرنشینی در ایران، انتشارات آگاه

حسن زاده، مهرنوش و حسین سلطان زاده (1395) طبقه­بندی راهبردهای برنامه­ریزی بازآفرینی بر اساس سطح پایداری بافت-های تاریخی؛ فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی؛ فصلنامه علمی پژوهشی شماره بیست و سوم بهار 1395      صص 23 تا 25

خاتم، اعظم (1381)، سهم مردم، سهم دولت در طرح‌های توانمندسازی و بهسازی محله، هفت شهر، سال سوم، شماره نهم و دهم

رابرتز ماریون (1381) طراحی شهری و تجدید حیات شهری. مترجم: معلمی، بهرام. فصلنامۀ هفت شهر.

سکه­روانی، محمدمحیط، ساماندهی و توانمندسازی اسکان غیررسمی با تأکید بر شهر شیراز، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نجف آباد، 1384

سلامتی, میعاد؛ سارا سلامت و جهان رستمی نیا، (۱۳۹۲)، توسعه پایدار و متوازن با مشارکت همگانی با رویکرد تحول در تهیه طرح‌های توسعه (مطالعه موردی نهبندان)، اولین کنفرانس معماری و فضاهای شهری پایدار، مشهد، گروه پژوهش‌های کاربردی پرمان

صحی زاده، مهشید؛ ایزدی، محمد سعید (1383) حفاظت و توسعه شهری: دو رویکرد مکمل یا مغایر؟ فصلنامۀ شهرسازی و معماری آبادی. سال چهاردهم، شمارة 45

صرافی، مظفر (1381)، به سوی تدوین راهبرد ملی ساماندهی اسکان غیررسمی- از پراکنده کاری گزینشی تا همسویی فراگیر، هفت شهر، سال دهم، شماره نهم و دهم

صرافی، مظفر (1381)، به سوی نظریه­ای برای ساماندهی اسکان غیررسمی-از حاشیه نشینی تا متن شهرنشینی، در هفت­شهر، فصلنامه عمران و بهسازی شهری، سال سوم، شماره هشتم، تابستان

فلامکی، محمد منصور (1386) باززنده سازی بناها و شهرهای تاریخی. انتشارات دانشگاه تهران. چاپ ششم

کلانتری خلیل آباد، حسین. پوراحمد، احمد (1384). فنون و تجارب برنامه ریزی مرمت بافت تاریخی شهرها. سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی. چاپ اول.

مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری نفوس و مسکن سال­های 1335-1385

نراقی، فتانه (1379) مجموعه‌ها، مراکز تاریخی و سیر تحول جنبش حفاظت و صیانت از آثار معماری. هفت شهر، شمارة دوم

نوذری، آذردخت (1385)، ساماندهی و توانمندسازی اسکان غیررسمی شهر اهواز (کوی منبع آب)، به راهنمایی کرامت الله زیاری، دانشگاه یزد، مجتمع علوم انسانی، گروه جغرافیا

همایون کاتوزیان، محمدعلی (1381)، اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی، ترجمه: محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، نشر مرکز، چاپ سوم

Ali AK. [Using the Delphi technique to search for empirical measures oflocal planning agency power]. [cited 2008 30 Sep]. Available from: http://www.nova.edu/ssss/QR/QR10-4/ali.pdf

Babbie ER. The Practice of Social Research, 11th ed. USA: Wadsworth Co. 2006.

Beretta R. A critical review of the Delphi technique. Nurse Res 1996; 3(4): 79–89.

Bramwell L, Hykawy E. The Delphi technique: a possible tool for predicting future events in nursing education 1974. Can J Nurs Res 1999 Mar; 30(4): 47-58.

Browne N, Robinson L, Richardson A. A Delphi study on the research priorities of European oncology nurses. Eur J Oncol Nurs 2002 Sep; 6(3): 133-44.

Burns N, Grove S. The practice of nursing research. 4th ed. Philadelphia: WB Saunders Co. 2001.

 Chas C, Bryan G. Utilizing the Delphi technique in policy discussion: a case study of a privatized utility in Britain. Public Administration 1998; 76(3): 431-49.

Chu H, Hwang GJ. A Delphi-based approach to developing expert systems with the cooperation of multiple experts. Expert Systems with Applications 2008; 34(4): 2826-40.

Chu H, Hwang GJ. A Delphi-based approach to developing expert systems with the cooperation of multiple experts. Expert Systems with Applications 2008; 34(4): 2826-40.

Dempsey PA. Dempse ADy. Using nursing research: process, critical evaluation, and utilization. 5th ed. Lippincott Williams and Wilkins Co. 2000.

Dunham R. The Delphi technique. 1996. [Cited 2002 Mar 24]. Available from: http://www.medsch.wisc.edu/adminmed/2002/orgbehav/delphi.pdf

Farley CL. Midwifery's research heritage: a Delphi survey of midwife scholars. J Midwifery Womens Health 2005 Mar-Apr; 50(2): 122-8.

Fry M, Burr G. Using the Delphi technique to design a self-reporting triage survey tool. Accid Emerg Nurs 2001 Oct; 9(4): 235-41.

Giorgio Tavano Blessi, Diane-Gabrielle Tremblay d, Marco Sandri, Thomas Pilati, Elsevier (2012), New trajectories in urban regeneration processes: Cultural capital as source of human and social capital accumulation – Evidence from the case of Tohu in Montreal.

Giorgio Tavano Blessi, Diane-Gabrielle Tremblay d, Marco Sandri, Thomas Pilati, Elsevier (2012), New trajectories in urban regeneration processes: Cultural capital as source of human and social capital accumulation – Evidence from the case of Tohu in Montreal.

Hsu Ch, Sandford BA. The Delphi technique: making sense of consensus. [cite 2008 Oct 19]. Available from: http://pareonline.net/pdf/v12n10.pdf

http://vazeh.com/

http://www.salamatnews.com/news

https://tejaratnews.com/

https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/10/12/1284649/11-

Imani Jajarami H. [Ashnaie ba ravesh Delphi va karborde an dar tasmimgiri]. Faslnameh Modiriat Shahri 2000; 1(1): 35-9. Persian

Irannej adeparizy M. [Raveshhaye tahghig dar olume ejtem aie]. 1"1 ed. Tehran: Nashre Modiran. 1999. Persian

Izadi, M.S(2006). Astudy on citycenter Regenertion: A comparative analysis of two different approaches to the revitalization of historic city centers in Iran. Newcastle University.

Jones J, Hunter D. Consensus methods for medical and health services research. BMJ 1995 Aug 5; 311(7001): 376-80.

Keeney S, Hasson F, McKenna HP. A critical review of the Delphi technique as a research methodology for nursing. Int J Nurs Stud 2001 Apr; 38(2): 195-200.

Kennedy HP. Enhancing Delphi research: methods and results. J Adv Nurs 2004 Mar; 45(5): 504-11.

Landeta J. Current validity of the Delphi method in social sciences. Technological Forecasting and Social Change 2006; 73(5); 467-82.

McDonald, S. Naglis, M. & Vida, M. (2009). Urban Regeneration For Sustainable Communites: A Case Study. Baltic Journal on Sustainability. 15(1):49-59.

McDonald, S. Naglis, M. & Vida, M. )2009(. Urban Regeneration for Sustainable Communites: A Case Study. Baltic Journal on Sustainability. 15)1(:49-59.

McKenna H, Hasson F, Smith M. A Delphi survey of midwives and midwifery students to identify non-midwifery duties. Midwifery 2002 Dec; 18(4): 314-22.

McKenna HP. The Delphi technique: a worthwhile research approach for nursing? J Adv Nurs 1994 Jun; 19(6): 1221-5.

Okoli C, Pawlowski SD. The Delphi method as a research tool: an example, design considerations and applications. Information and Managm ent 2004; 42(1): 15-29.

Piran, Parviz (1382) ejtemaat alonaki padidei faratr az hashienshini, sal sevom, shomare 32

Roberts Marion (1381) tarrahi shahri va tajdidd hayat shahri. Motarjrm; Moalemi, Bahram. Faslname haftshahr

Roberts, P, The. Evolution, definition and purpose of urban regeneration, in P. Roberts and H Syke (esd). Urban Regeneration, A Handbook. British Urban Regeneration Association, SAGE Publications, London, 9-36, 2000.

Roberts, P. & Sykes, H. )2000(. Urban Reeneration: Handbook, Londan. Sage Publications

Sarokhani B. [Raveshtahgigh dar olume ejtemaie (Osule Mabani)]. 1st ed. Tehran: Pajoheshkadeh Olume Ensani va Motaleate Farhangi. 1994. Persian

Sydjavadin R. [Barnameriziye niroye ensani]. 1st ed. Tehran: Pajoheshkadeh Olume Ensani va Motaleate Farhangi. 1994. Persian

Tavakol M, Torabi S. [Payehaye tahghig dar parastari]. Nizoyadomi R (Author). 1st ed. Tehran: Boshra. 1993. Persian

Turoff M, Linstone HA. The Delphi method: techniques and applications. [cited 2008 Oct 19]. Available from: http://is.njit.edu/pubs/delphibook/

van Teijlingen E, Pitchforth E, Bishop C, Russell E. Delphi method and nominal group technique in family planning and reproductive health research. J Fam Plann Reprod Health Care 2006 Oct; 32(4): 249-52.

Windle PE. Delphi technique: assessing component needs. J Perianesth Nurs 2004 Feb; 19(1): 46-7.