جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

کارآمدی حکمرانی دیلمیان در قلمرو جغرافیایی بغداد؛ مطالعه موردی ساختار و تشکیلات اداری و آموزشی بیمارستان عضدی

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
 بررسی بیمارستان ها در تمدن اسلامی به عنوان اصلی‎ترین نهاد طبی از اهمیت زیادی در شناخت تحولات درمانی و پزشکی دارد. در این میان بیمارستان عضدی بغداد، که موسوم به نام عضدالدوله دیلمی است به دلیل بزرگی و جامعیت و نیز به عنوان نمادی از موفقیت های علمی مسلمین در سده چهارم هجری قمری از اهمیت دو چندان برخوردار است. در این مقاله هدف اصلی محقق ، بررسی دقیق و همه جانبه ساختارهای اداری، مالی، آموزشی، درمانی و رفاهی آن به عنوان یک تشکیلات عظیم طبی است، به گونه‌ای که می‌توان با مقایسه آن با بیمارستان‌های سده‌های پیشین در عراق و ایران و نیز مقایسه با بیمارستان‌های هم عصر، در قلمرو دولت بویهیان و تاثیرگذاری بر طب سده‌های بعدی به روشنی نتیجه گرفت که بیمارستان عضدی بغداد  دارای عظیم ترین و دقیق ترین تشکیلات اداری  و آموزشی در سده های میانی تمدن اسلامی  بوده است، تا جایی که  این بیمارستان را با بیمارستان های امروزی قابل قیاس می سازد. در همین راستا برای نخستین بار یکی از دقیق ترین و کاملترین نمودارهای  ساختاری(چارت تشکیلاتی)در این مقاله ارائه شده است. این تحقیق بر اساس روش معمول در تحقیقات تاریخی یعنی روش توصیفی- تحلیلی از طریق مطالعه منابع دست اول و تحقیقات جدید، انجام گرفته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Efficiency of The Dilamian Rule in the Geographical Territory of Baghdad; A Case Study of The Structure and Administrative and Educational Organization of Al-'Adudi Hospital

نویسندگان English

Hossein Ali Tajik Ismaili 1
Mohsen Heydarnia 2
Saber Adak 3
1 1. PhD student of History and Civilization of Islamic Nations, Yadegar -e- Imam Khomeini (RAH) Shahr-e-Rey Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 2. Assistant Professor of History and Civilization of Islamic Nations, Yadegar -e- Imam Khomeini (RAH) Shahr-e-Rey Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 3. Assistant Professor of History and Civilization of Islamic Nations, Yadegar -e- Imam Khomeini (RAH) Shahr-e-Rey Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Examining hospitals in Islamic civilization as the main medical institution is of great importance in understanding medical and therapeutic developments. In the meantime, Azdi Hospital in Baghdad, which is known as Azd al-Dula Dilmi, is of double importance due to its size and comprehensiveness and as a symbol of the scientific achievements of Muslims in the 4th century AH. In this article, the main goal of the researcher is a detailed and comprehensive examination of its administrative, financial, educational, therapeutic and welfare structures as a huge medical organization, in such a way that it can be compared with the hospitals of the previous centuries in Iraq and Iran and also compared with Hospitals of the time, in the territory of the Buyiyan government and influencing the medicine of the following centuries, clearly concluded that the Azdi Hospital of Baghdad had the largest and most detailed administrative and educational organization in the middle centuries of Islamic civilization, to the extent that this hospital was compared with the hospitals of It makes it comparable today. In this regard, for the first time, one of the most accurate and complete structural diagrams (organizational chart) is presented in this article. This research is based on the usual method in historical research, i.e. descriptive-analytical method through the study of first-hand sources and new research.
 

کلیدواژه‌ها English

Islamic civilization
Iraq
Al Boyeh
Baghdad
medicine
Azdi Hospital
administrative structure
educational structure
ابن ابی اصیبعه، موفق الدین ابوالعباس احمدبن قاسم. (1347). عیون الانباء فی طبقات الاطباء (ترجمه و تصحیح سیدجعفر غضبان و محمود نجم آبادی). تهران: مطالعات تاریخ پزشکی.
ابن اثیر، عزالدین علی. (1383). الکامل فی التاریخ (ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی). تهران: اساطیر.
ابن الجوزی، ابوالفرج عبدالرحمن بن علی. (1992). المنتظم فی تاریخ الملوک و الامم. بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن جبیر، ابوالحسین محمدبن احمدبن جبیر. (1370). سفرنامه ابن جبیر (ترجمه پرویز اتابکی). مشهد: آستان قدس رضوی.
ابن خلکان، احمد بن محمد. (1398). وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان. لبنان: بیروت، دارالفکر.
ابن کثیر، عمادالدین حافظ بن ابوالفداء اسماعیل بن. (2010). البدایه و النهایه. بیروت: دارالاحیاء العربی.
ابن ندیم، محمد بن اسحاق. (1383). الفهرست (ترجمه محمدرضا تجدد). تهران: اساطیر.
براوان، ادوارد. (1377). تاریخ طب اسلامی (ترجمه مسعود رجب نیا). تهران: نشروترجمه کتاب.
جرجی زیدان. (1394)، تاریخ و تمدن اسلام (ترجمه علی جواهرکلام). تهران: انتشارات امیرکبیر.
دایره المعارف تاریخ پزشکی، مهدی محقق.
دشتی، رضا. (1399). بررسی ساختار و تشکیلات بیمارستان‌ها در تمدن اسلامی. اخلاق و تاریخ پزشکی، دوره 13.
ذهبی، شمس الدین محمدابن احمدبن عثمان ذهبی. ( 1409 قمری)، تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام. بیروت: دارالکتب العربی.
سرمدی، محمد تقی. (1377)، تاریخ پزشکی و درمان در جهان از آغاز تاکنون. تهران: سرمدی.
عیسی بک، احمد. (1371). تاریخ بیمارستان‌ها در اسلام (ترجمه نوراله کسائی). تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
فقیهی، علی اصغر. (1357). تاریخ آل بویه. تهران: انتشارات سمت.
قفطی، جمال الدین ابوالحسن. (1347). تاریخ الحکماء (ترجمه فارسی قرن یازدهم هجری، مصحح بهین دارائی). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
کاویانی پویا، حمید. (1393). بیمارستان‌ها و مراکز درمانی در ایران با رویکردی به پزشکان و وضعیت پزشکی از آغاز تا دوران مشروطه. تهران: امیرکبیر.
کتبی، محمد بن شاکر. (1974). فوات الوفیات (تحقیق محیی الدین عبدالحمید). بیروت: دارصار.
کسائی، نوراله. (1383). فرهنگ نهادهای آموزشی ایران. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
الگود، سیریل. (1365). تاریخ پزشکی ایران و سرزمین‌های خلافت شرقی (ترجمه باهر فرقانی). تهران: امیرکبیر.
لایزر، گری. (1365). آموزش پزشکی در سرزمین‌های اسلامی از قرن اول تا هشتم. مجله تحقیقات اسلامی، شماره ۱.
مستوفی، حمداله. (1362). نزهه القلوب (تصحیح میر هاشم محدث). تهران: سفیر اردهال.
موسوی، سید حسن. (1381). زندگی سیاسی و فرهنگی شیعیان در بغداد. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
نجم آبادی، محمود. (1353). تاریخ طب در ایران پس از اسلام (از ظهور اسلام تا دوران مغول). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
نجم آبادی، محمود. (1371). تاریخ طب در ایران. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
هونکه، زیگرید. (1395). فرهنگ اسلام در اروپا (ترجمه مرتضی رهبانی). تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.