جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تحلیل جامعه شناختی اثرات توسعه صنعتی بر کیفیت زندگی جامعه بومی عسلویه

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی وتوسعه،واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی.
3 دانشیارجمعیت شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
4 دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن، ایران.
10.22034/jgeoq.2023.326856.3540
چکیده
توسعه به طور کل و صنعتی به طور خاص همواره با پیامدهایی همراه است. توسعه صنعتی با روند شتاب گونه خود می تواند اثرات مختلفی در افزایش و یا حتی کاهش زندگی داشته باشد. اگر نتوان توسعه صنعتی را در جهت مطلوب برنامه ریزی کرد ممکن است کیفیت زندگی دچار چالش شود. بنابراین پژوهش حاضر به مطالعه ارزیابی تاثیر توسعه صنعت نفت و گاز بر کیفیت زندگی جامعه محلی عسلویه پرداخته است. در این پژوهش از تکنیک پیمایش و با ابزار پرسشنامه روی کیفیت زندگی مردم در مناطق تحت پوشش پرداخته شد در بخش کیفی تکنیک مصاحبه عمیق با 17 نفر از مطلعین، مسئولان ومعتمدین محلی به عمل آمد. جامعه آماری در بخش کمی کلیه ساکنین بومی بالای 18 سال در منطقه عسلویه است که با روش نمونه گیری طبقه بندی متناسب تصادفی و با استفاده از فرمول کوکران تعداد 380 نفر به عنوان نمونه از جامعه آماری انتخاب گردید. یافته‌ها نشان داد که وضعیت کیفیت زندگی کلی پاسخگویان بعد از ورود صنعت نفت به منطقه با میانگین 3.34 افزایش یافته است. میانگین آسیبهای اجتماعی قبل از ورود صنعت نفت و گاز 1.71 بوده است اما بعد از ورود صنعت نفت و گاز به منطقه با میانگین 3.62 بیشتر شده است. ضریب رگرسیون نشان ‌داد قبل از ورود صنعت نفت، کیفیت زندگی می‌تواند واریانس متغیر ملاک یعنی وضعیت آسیبهای اجتماعی را به صورت معنی‌دار به میزان 20 درصد تبیین کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Sociological analysis of the effects of industrial development on the quality of life of Asalouye native community

نویسندگان English

Saeid Lohrasbi 1
Jafar Hezar Jaribi 2
Shala KazemiPoor 3
Majid Radfar 4
1 PhD student in Economic Sociology and Development, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Professor of Sociology, Faculty of Social Sciences, Allameh Tabatabai University.
3 Associate Professor of Demography, Faculty of Social Sciences, University of Tehran.
4 Associate Professor, Department of Social Sciences, Roudehen University, Tehran, Iran.
چکیده English

Development in general and industry in particular is always accompanied by consequences. Industrial development with its accelerated process can have various effects in increasing or even decreasing life. If industrial development cannot be planned in the desired direction, the quality of life may be challenged. So, The present study has studied the impact of oil and gas industry development on the quality of life of the local community of Assalouye. In this research, the quality of life of the people in the covered areas was discussed using the survey technique and the questionnaire tool. In the qualitative part, the in-depth interview technique was carried out with 17 local informants, officials and experts. In the quantitative section, the statistical population is all native residents over 18 years old in Asaluye region, which was selected as a sample of the statistical population by random proportional stratification sampling method and using Cochran's formula. The most important findings of the research: the overall quality of life of the respondents has increased with an average of 3.34 after the oil industry entered the region. The average of social damages before the entry of the oil and gas industry was 1.71, but after the entry of the oil and gas industry in the region, it increased with an average of 3.62. The regression coefficient showed that before the entry of the oil industry, the quality of life can significantly explain the variance of the criterion variable, i.e., the state of social damage, to the extent of 20%.

کلیدواژه‌ها English

Quality of life
social damage
access to welfare services
social-cultural impact assessment
oil and gas industry


امینی نژاد، غلامرضا (1394). تحلیل و بررسی اثرات قطب صنعتی پارس جنوبی بر ساختار روستاهای استان بوشهر نمونه (شهرستان‌های عسلویه کنگان، دیر، جم). برنامه ریزی فضایی، 5(1)، 101-122.
خلیلی، محسن (1387). «اقدام­ها و ابتکارهای مدیران صنعت کشور برای ارتقا مسئولیت اجتماعی شرکت­ها»، پژوهشنامه پژوهشکده تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، 21(2)، 131-141.
چمن­رو، سمیه (1392). «تاثیر صنایع بزرگ بر توسعه کارکردهای منطقه­ای، نمونه موردی: منطقه صنعتی پارس جنوبی و اثرات آن بر کارکردهای اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست محیطی شهرستان کنگان»، دانشگاه سیستان و بلوچستان: پایان­نامه کارشناسی ارشد رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری.
خادم آدم، ناصر (1375). اصلاحات در سیاست توسعه، تهران: انتشارات اطلاعات.
زاهدی اصل، محمد (1381). مبانی رفاه اجتماعی، تهران: نشر دانشگاه علامه طباطبایی.
طالبیان، سیدامیر، فاضلی، محمد و دغاقله، عقیل (1387). تحلیل تاثیر اجتماعی توسعه صنعتی در منطقه عسلویه، نامه علوم اجتماعی، 16(33)، 55-75.
طالبیان، سیدامیر. و ملاکی، احمد (1391). «ارائه مدلی برای ارزیابی تاثیرات اجتماعی در صنعت نفت و گاز ایران، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی فرهنگی، 103)، 80-94.
فاضلی، محمد. و دغاقله، عقیل (1391). «پیامدهای اجتماعی و فرهنگی استقرار نفت و گاز در جزیره خارگ، شناخت وضع موجود، علت یابی مسائل و راهکارهای حل مشکلات»، موسسه مطالعات بین المللی انرژی.
فرضی، شهرام و ازکیا، مصطفی (1395). «تحلیل جامعه­شناختی پیامدهای حضور صنعت نفت بر توسعه اجتماعی- اقتصادی- فرهنگی مناطق نفت­خیز از منظر ذینفعان محلی، مورد مطالعه: ساکنان حوزه میدان نفتی دارخوین»، فصلنامه توسعه محلی(روستائی-شهری)، 8(2)، 100-121.
کوکبی، افشین، پور جعفر، محمدرضا و تقوایی، علی اکبر (1384). برنامه­ریزی کیفیت زندگی شهری در مرکز شهری، مجله مدیریت شهری، 12(2)، 21-41.
کوکبی، افشین (1386). «معیارهای ارزیابی کیفیت زندگی شهری در مراکز شهری»، نشریه هویت شهر، 1(1)، 77-91.
گریفین، کیث. و تری، مک کنلی (1375). تحقق استراتژی توسعه انسانی، ترجمه غلام رضا خواجه پور، تهران: موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی.
محسنی تبریزی، علیرضا. و فرامرزی، فرزانه (1391). «نقش صنعت نفت در توسعه اجتماعی اقتصادی شهر گچساران از دیدگاه شهروندان»، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 3(4)، 35-3.
محسنی، منوچهر و صالحی، پرویز (1382). رضایت اجتماعی در ایران، تهران: انتشارات آرون.
ملاکی، احمد (1388). بررسی اثرات قطبهای رشد صنعتی بر توسعه پایدار محلی، پایان نامه کارشناسی ارشد جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
Carroll, A.B.  (1991). The Pyramid of Corporate Social responsibility: Toward the moral management of organizationl stakeholders. Business Horizons, 34(4), 39-48.
Das, D. (2008). Urban Quality of Life: A case study of Guwahati, Social Indicators Research, 88.
Mueller, M. L. (2010).  Networks and states: The global politics of Internet governance. MIT press.
Noll, H. (2000). Social indicators and social reporting: the international experience, (www.ccsd.ca/nolll).
Phillips, David. (2006). Quality of Life Concepts, Policy, and Practice. London: Rutledge Publications.
Vanclay, F. (2010). Engaging communities with social impact assessment: SIA as a social assurance process. Tasmania: Tasmanian Institute of Agricultural Research.
Veenhoven, Ruut. (2000). The Four qualities of life: ordering conceptsand measure of the good life. Published in the journal of Happiness studies, 200 vol 1, pp 1-39.
Veenhoven, Ruut. (1999). Quality of  life in individualistic society: A omperhensive of 43 nations in the early 1990s. Published in social indicators Research,. vol 43,  pp 157 – 186.