موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Development and Validation of a Novel Spatial PolicyMaking Model for Tehran Metropolis Based on a MixedMethods Approach ارائه و اعتبارسنجی الگوی نوین سیاست گذاری فضایی در کلان شهر تهران بر مبنای رویکرد آمیخته 253497 10.22034/jgeoq.2026.581599.4439 FA حمیدرضا گودرزی گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران 0000-0001-9011-5933 حمیدرضا محمدی گروه جغرافیا، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. نویسنده مسئول 0009-0005-2496-7894 صفر قائدرحمتی گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0001-5774-7154 حجت مهکویی گروه جغرافیا، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران. 0000-0002-7085-1834 Journal Article 2026 05 14 Space in metropolitan areas constitutes a multidimensional and inherently political arena in which power relations and governance mechanisms are materially and symbolically manifested. In Tehran metropolis, inefficiencies in the political management of space have contributed to the intensification of spatial inequalities as well as social and institutional challenges. Therefore, developing a contextspecific spatial policymaking model tailored to Tehran is of critical importance.<br><br>The present study aims to conceptualize and validate a novel model of the political space management system in Tehran using an exploratory mixedmethods approach (qualitativequantitative). In the qualitative phase, key components were identified through thematic analysis of semistructured interviews conducted with 16 experts. Subsequently, causal relationships and hierarchical levels among variables were determined using Interpretive Structural Modeling (ISM) with the participation of 15 specialists. In the quantitative phase, the proposed model was validated through Confirmatory Factor Analysis (CFA) and Structural Equation Modeling (SEM), based on survey data collected from 384 employees of Tehran Municipality.The findings resulted in the identification of 32 key variables organized into four overarching dimensionsdrivers, existing conditions, strategies, and outcomesstructured across seven hierarchical levels. The results indicate that politicalgovernance, security, legal, economic, and managerial drivers play a foundational role in causally shaping spatial and social outcomes. Quantitative analyses further confirmed the satisfactory model fit and the statistical significance of the relationships among variables.By proposing a validated, indigenous model, this study provides a practical and systematic framework for enhancing spatial governance and political space management in Tehran metropolis. فضا در کلان‌شهرها عرصه‌ای چندبعدی و سیاسی است که مناسبات قدرت و سازوکارهای حکمرانی در آن متجلی می‌شود. در کلان‌شهر تهران، ناکارآمدی در مدیریت سیاسی فضا می‌تواند به تشدید نابرابری‌های فضایی و چالش‌های اجتماعی و نهادی منجر شود؛ ازاین‌رو ارائه الگویی بومی برای سیاست گذاری فضایی در کلان شهر تهران ضروری است. هدف این پژوهش تبیین و اعتبارسنجی الگوی نوین سیستم مدیریت سیاسی فضا در تهران با رویکرد آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) است. در بخش کیفی، با تحلیل مضمون مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 16 خبره، مؤلفه‌های کلیدی شناسایی شد و سپس با روش ساختاری–تفسیری و مشارکت 15 خبره، روابط علّی و سطح‌بندی متغیرها تعیین گردید. در بخش کمی، برای اعتبارسنجی مدل از تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌یابی معادلات ساختاری بر اساس داده‌های 384 نفر از کارکنان شهرداری تهران استفاده شد. یافته‌ها به شناسایی 32 متغیر کلیدی در قالب چهار مضمون اصلی شامل پیشران‌ها، وضعیت موجود، راهبردها و پیامدها و سازمان‌دهی آن‌ها در هفت سطح سلسله‌مراتبی انجامید. نتایج نشان داد پیشران‌های سیاسی–حاکمیتی، امنیتی، حقوقی، اقتصادی و مدیریتی نقش بنیادین داشته و به‌صورت علّی پیامدهای اجتماعی و فضایی را شکل می‌دهند. تحلیل‌های کمی نیز برازش مناسب مدل و معناداری روابط بین متغیرها را تأیید کرد. این پژوهش با ارائه مدلی بومی و اعتبارسنجی‌شده، چارچوبی کاربردی برای ارتقای حکمرانی فضایی در تهران فراهم می‌کند.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Analyzing the impact of geopolitical shocks on the behavior of the dollar index and gold price: An integrated approach in economics and regional planning تحلیل تاثیر شوک‌های ژئوپلیتیکی بر رفتار شاخص دلار و قیمت طلا: رویکردی تلفیقی در اقتصاد و برنامه‌ریزی منطقه‌ای 253157 10.22034/jgeoq.2026.584407.4469 FA سمانه طالعی اردکانی عضو هیئت علمی گروه اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران عرفان سلیمی دانش آموخته جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی 0000-0003-2824-4608 Journal Article 2026 06 01 The global economy has witnessed increasing complexity and interdependence between markets in recent decades. Meanwhile, geopolitical instability, as a major external factor, has the potential to cause widespread volatility in financial markets. This study examines the complex interaction between geopolitical risks, the US dollar index, and the price of gold over the period 2000-2024. Gold has always been considered a traditional safe haven during economic and political crises, but its relationship with macroeconomic variables and political risks requires careful analysis. The aim of this study is to measure the direct and long-term impact of geopolitical risks and the inverse effect of the dollar index on the price of gold. The simulation results show that increasing geopolitical risk has a positive and significant impact on the price of gold, while strengthening the value of the dollar leads to a decrease in the price of gold. These findings have important implications for investment management and risk analysis in global markets. اقتصاد جهانی در دهه های اخیر شاهد افزایش پیچیدگی ها و وابستگی متقابل بین بازارها بوده است. در این میان، بیثباتی ژئوپلیتیکی به عنوان یک عامل مهم خارجی، توانایی ایجاد نوسانات گسترده در بازارهای مالی را دارد. این پژوهش به بررسی تعامل پیچیده میان ریسک های ژئوپلیتیکی، شاخص ارزش دلار آمریکا و قیمت انس طلا در دوره 2000-2024 می پردازد. طلا همواره به عنوان یک دارایی امن سنتی در دوران بحران های اقتصادی و سیاسی مورد توجه بوده است، اما رابطه آن با متغیرهای کلان اقتصادی و ریسک های سیاسی نیازمند تحلیل دقیق است. هدف این مطالعه سنجش تاثیر مستقیم و بلند مدت ریسک های ژئوپلیتیکی و اثز معکوس شاخص دلار بر قیمت طلا است. نتایج حاصل از شبیه سازی ها نشان می دهد که افزایش ریسک ژئوپلیتیکی تاثیر مثبت و معناداری بر قیمت طلا دارد، در حالی که تقویت ارزش دلار منجر به کاهش قیمت طلا می شود. این یافته ها پیامدهای مهمی برای مدیریت سرمایه گذاری و تحلیل ریسک در بازارهای جهانی دارد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Analysis of Urban Regeneration in Deteriorated Urban Fabric and Presentation of a Future Development Model: A Case Study of Mahshahr City تحلیل بازآفرینی شهری در بافت فرسوده و ارائه الگوی توسعه اتی «مطالعه موردی شهر ماهشهر» 253492 10.22034/jgeoq.2026.594270.4511 FA فاطمه ادیبی سعدی نژاد استاد یارگروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه؛ دانشگاه ازاد؛ اسلامشهرایران 0009-0006-7565-9514 ناصر عبادتی استاد گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه دانشگاه ازاد؛اسلامشهر ایران 0000-0001-5405-4491 مریم رستم پیشه استادیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ازاد، اسلامشهرایران 0000-0003-1616-2787 رضا جمشیدی دانشجوی دکتری گروه جغرافیا، دانشکده علوم پایه؛ دانشگاه ازاد,اسلامشهر ایران 0000-0002-9286-2286 Journal Article 2026 07 28 Attention to deteriorated and old urban fabrics and addressing their instability has been a serious concern for organizations involved in urban regeneration. The necessity of intervention in these areas has been emphasized at different periods of time. The aim of this study is to analyze urban regeneration in deteriorated urban fabric and present a future development model, with Mahshahr City as a case study.The research methodology was based on a questionnaire for evaluating the improvement and rehabilitation of deteriorated urban fabric with a community-based approach. The collected data were analyzed using Excel and SPSS software. The statistical population consisted of the residents of Mahshahr City, and a sample size of 385 individuals was determined based on Cochran’s formula. The validity of the questionnaire was assessed through its distribution among 21 university professors specialized in questionnaire design and revision. The reliability analysis using Cronbach’s alpha coefficient indicated a value higher than the acceptable standard level of 0.70.Urban regeneration projects, as a platform for social and economic functions, contribute to improving the socio-economic conditions of these areas, توجه به بافت‌های فرسوده و قدیمی و رفع ناپایداری آن‌ها برای سازمان‌هایی که دغدغه بازآفرینی این بافت‌ها را دارند، موضوعی جدی بوده است. ضرورت مداخله در این بافت‌ها را در مقاطع زمانی مختلف اعلام کرده اند. هدف از انجام این پژوهش تحلیل بازآفرینی شهری در بافت فرسوده و ارائه الگوی توسعه اتی «مطالعه موردی شهر ماهشهر» است. روش تحقیق با استفاده از پرسشنامه ارزیابی بهسازی بافت فرسوده با رویکرد مردمی در آن و سپس با نرم افزار اکسل و نرم افزار SPSS انجام شده است. جامعه‌آماری جمعیت شهر ماشهر است و حجم‌نمونه 385 نفر بر مبنای فرمول‌کوکران در نظر گرفته شد. روایی پرسش‌نامه از طریق توزیع پرسش‌نامه بین ۲۱ نفر از اساتید دانشگاهی در زمینه تدوین و تصحیح پرسشنامه استفاده شده است. پایایی با شاخص آلفای کرونباخ با ضریب بالای استاندارد 7/0 را نشان داد، پروژه‌های بازآفرینی شهری به‌عنوان بستری برای کارکردهای اجتماعی و اقتصادی موجب ارتقای وضعیت اجتماعی-اقتصادی در این زمینه‌ها و افزایش انگیزه مشارکت در فرآیند بهبود و نوسازی در جامعه محلی و ایجاد تمایل در بخش می‌شود. سرمایه‌گذاری خصوصی در بافت در این راه باید از طرح های کوچک اشتغال زایی، مشارکت سرمایه داران، رونق فعالیت‌های کوچک مقیاس، شاخص و کاربری‌های چند منظوره و ترکیبی استفاده کرد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 The Geocultural Position of Guilan and the Introduction of Modernity into Iran جایگاه ژئوکالچری گیلان و ورود تجدد به ایران 253499 10.22034/jgeoq.2026.591435.4503 FA سجاد کاوسی طیولا گروه علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران 0009-0003-6711-5427 احمد حسینی بنی جمالی گروه علوم سیاسی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران 0000-0002-8881-2163 مجید استوار گروه علوم سیاسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران 0000-0003-2929-9977 Journal Article 2026 07 13 The introduction of modernity into Iran constitutes one of the most significant transformations in the country's contemporary history, bringing about profound economic, social, cultural, and political changes. Although numerous studies have emphasized the role of state reforms, intellectuals, and economic factors in this process, the impact of geopolitical factors and border regions on the transmission of modernity has received comparatively limited attention. This study seeks to examine the role of Guilan's frontier position in the introduction and diffusion of modernity in Iran. The main research question is: What role did Guilan's geopolitical position play in the transfer of modern institutions, ideas, and practices to Iran? The study hypothesizes that Guilan's location along the principal communication route linking Iran with the Caucasus, Russia, and Europe transformed the region into an intermediary space for the transmission of goods, capital, technology, information, and new ideas, thereby facilitating the early introduction of modernity into Iran. Drawing upon the theoretical framework of historical geopolitics and Rogers' Diffusion of Innovations theory, this research employs a historical-analytical method. The findings demonstrate that, owing to its strategic geographical location, expanding foreign trade, extensive transnational connections, the growth of modern education, newspapers, civil associations, and new urban institutions, Guilan became one of the earliest centers through which Iranian society encountered modernity. The study concludes that Guilan functioned as a geopolitical intermediary space and played a decisive role in the transmission and diffusion of modernity in Iran. ورود تجدد به ایران یکی از مهم‌ترین تحولات تاریخ معاصر کشور به شمار می‌رود که زمینه‌ساز دگرگونی‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی شد. با وجود پژوهش‌های متعدد درباره نقش اصلاحات دولتی، روشنفکران و عوامل اقتصادی در این فرآیند، تأثیر عوامل ژئوپلیتیکی و مناطق مرزی در انتقال تجدد کمتر مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش موقعیت دارالمرزی گیلان در ورود و گسترش تجدد در ایران انجام شده است. پرسش اصلی تحقیق آن است که موقعیت ژئوپلیتیکی گیلان چه نقشی در انتقال نهادها، اندیشه‌ها و مظاهر مدرن به ایران ایفا کرده است؟ فرضیه پژوهش بر این مبنا استوار است که قرار گرفتن گیلان در مسیر ارتباطی ایران با قفقاز، روسیه و اروپا، این منطقه را به فضایی واسط برای انتقال کالا، سرمایه، فناوری، اطلاعات و اندیشه‌های نوین تبدیل کرده و زمینه ورود زودهنگام عناصر تجدد به ایران را فراهم ساخته است. این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب نظری ژئوپلیتیک تاریخی و نظریه انتشار نوآوری‌ها و با روش تاریخی ـ تحلیلی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که گیلان به دلیل موقعیت ممتاز جغرافیایی، توسعه تجارت خارجی، گسترش ارتباطات فرامرزی، رشد آموزش نوین، مطبوعات و انجمن‌های محلی به یکی از نخستین کانون‌های مواجهه جامعه ایرانی با مدرنیته تبدیل شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که گیلان به عنوان یک فضای واسط ژئوپلیتیکی، نقشی تعیین‌کننده در انتقال و انتشار تجدد در ایران ایفا کرده است.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 A Sociological Study of Rural-to-Urban Migration to Yasuj: A Grounded Theory Approach مطالعه جامعه شناختی مهاجرت روستاییان اطراف به محیط جغرافیایی شهر یاسوج ارایه نظریه زمینه ای 253491 10.22034/jgeoq.2026.592314.4508 FA پژمان رحیمی نسب دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه شناسی دانشگاه دولتی یاسوج، یاسوج، ایران 0009-0001-6172-0453 Journal Article 2026 07 17 Abstract<br><br><br><br>In the contemporary era, migration from rural to urban areas is no longer merely a geographical relocation or a simple reaction to economic deprivation; rather, it has transformed into a multi-layered and complex socio-cultural phenomenon that can reflect regional inequalities, family values, social networks, and generational dynamics within a society. Nevertheless, in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province, particularly in the city of Yasuj, the extensive flow of migration from surrounding rural areas has not only altered the city's demographic and spatial structure but has also left profound objective and subjective consequences on the lifeworld of individual migrants and their families. These obstacles and pressures are present not only at the level of macro-development policymaking but also within the everyday layers and lived experiences of the migrants themselves, turning the decision to migrate from a purely economic action into a tension-filled process replete with negotiation with norms, risk assessment, and hope for the future. Accordingly, the present study is designed with the aim of conducting a deep and comprehensive analysis of the "lived experience" of rural migrants residing in Yasuj, so as to offer a rich depiction of the hidden layers of the migration process through exploring their perceptions, emotions, interactions, and strategies. The main focus of the research is on identifying causal conditions (economic deprivation and infrastructure weaknesses), contextual conditions (concentration of facilities in the city and the social structure of the village), intervening conditions (social networks and family motivations), migration and adaptation strategies, and the dual consequences of this مهاجرت از روستا به شهر در عصر معاصر دیگر صرفاً یک جابه‌جایی مکانی یا واکنش به محرومیت اقتصادی ساده محسوب نمی‌شود، بلکه به پدیده‌ای چندلایه و پیچیده در عرصه اجتماعی-فرهنگی تبدیل گردیده است که می‌تواند بازتاب‌دهنده نابرابری‌های منطقه‌ای، ارزش‌های خانوادگی، شبکه‌های اجتماعی و پویایی‌های نسلی یک جامعه باشد. با این وجود، در استان کهگیلویه و بویراحمد و به‌ویژه شهر یاسوج، جریان گسترده مهاجرت از روستاهای پیرامونی، نه تنها ساختار جمعیتی و فضایی شهر را دگرگون ساخته، بلکه پیامدهای عمیق عینی و ذهنی بر زیست‌جهان فردی و خانوادگی مهاجران برجای گذاشته است. این موانع و فشارها نه تنها در سطح سیاست‌گذاری‌های کلان توسعه، بلکه در لایه‌های روزمره و تجربه زیسته خود مهاجران نیز جاری است و تصمیم به مهاجرت را از یک کنش صرف اقتصادی به فرآیندی پرتنش و سرشار از مذاکره با هنجارها، ارزیابی ریسک‌ها و امید به آینده بدل می‌کند. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق و همه‌جانبه «تجربه زیسته» روستاییان مهاجر ساکن در شهر یاسوج طراحی شده است تا از رهگذر کاوش در ادراکات، احساسات، تعاملات و راهبردهای آنان، تصویری غنی از لایه‌های پنهان فرایند مهاجرت ارائه دهد. تمرکز اصلی پژوهش بر شناسایی شرایط علّی (محرومیت اقتصادی و ضعف زیرساخت‌ها)، شرایط زمینه‌ای (تمرکز امکانات در شهر و ساختار اجتماعی روستا)، شرایط مداخله‌گر (شبکه‌های اجتماعی و انگیزه‌های خانوادگی)، راهبردهای مهاجرتی و سازگاری، و پیامدهای دوگانه این فرایند (اقتصادی، اجتماعی و روانی) در میان مهاجران روستایی یاسوجی است.روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه زمینه‌ای (گراندد تئوری) اشتراوس و کوربین انجام شده است

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Hydrogeochemistry and geothermometry of hot and cold springs in the Sahand Volcanic Region (Northwest of Iran) هیدروژئوشیمی و ژئوترمومتری چشمه‌های آب‌گرم و سرد منطقه آتشفشانی سهند (شمال‌غرب ایران) 253494 10.22034/jgeoq.2026.594886.4516 FA فریبا آقازاده دانشجویی دکتری ،گروه زمین شناسی ،واحد ارومیه ،دانشگاه آزاد اسلامی ،ارومیه ،ایران 0009-0007-4936-9553 موسی باقری استادیار گروه زمین شناسی ،واحد ارومیه دانشگاه آزاد اسلامی ،ارومیه ،ایران 0000-0002-7440-4855 مرتضی درخشی استادیار گروه زمین شناسی ،واحد ارومیه دانشگاه آزاد اسلامی ،ارومیه ،ایران 0000-0001-8236-0242 نصرت آقازاده استادیار گروه عمران ،واحد ارومیه ،دانشگاه آزاد اسلامی ،ارومیه ،ایران 0000-0002-0831-4237 Journal Article 2026 08 01 The Sahand Volcanic Region in northwest Iran, within the Urumieh-Dokhtar Magmatic Arc, hosts numerous hot and cold springs that are useful for understanding hydrogeochemical processes and geothermal-system behaviour in volcanic environments. This study characterizes the hydrogeochemistry of the springs and estimates subsurface reservoir temperatures to evaluate the area's geothermal potential. In summer 2023, water samples were collected from four hot springs (31-54 C) and thirty-four cold springs (20-24 C); temperature, pH and electrical conductivity were measured in situ, and major ions (Ca, Mg, Na, K, HCO3, SO4, Cl) and SiO2 were analyzed. Hydrochemical facies were classified using Piper, Durov and Cl-SO4-HCO3 diagrams, and reservoir temperatures were derived from silica and cation geothermometers with the aid of PHREEQC and AquaChem modelling. The waters show low mineralization (average TDS about 220 mg/L) and are dominated by a Ca-HCO3-SO4 facies, reflecting intensive water-rock interaction. Hot and cold springs share broadly similar hydrochemistry, pointing to a common source with differing circulation depth and mixing. Quartz geothermometry yields reservoir temperatures of 88.7-123.2 C, indicating a moderate- to high-temperature system, whereas cation geothermometers give unreliable results owing to chemical disequilibrium, consistent with the immature classification of the waters on the Na-K-Mg diagram. Saturation-index calculations show oversaturation with respect to silica and undersaturation with respect to carbonate and sulfate minerals. Overall منطقه آتشفشانی سهند در شمال‌غرب ایران و در محدوده کمربند ماگمایی ارومیه-دختر، میزبان چشمه‌های آب‌گرم و سرد متعددی است که بررسی هیدروژئوشیمیایی آن‌ها می‌تواند شناخت بهتری از رفتار سامانه‌های زمین‌گرمایی در محیط‌های آتشفشانی فراهم کند. هدف این پژوهش، تعیین ویژگی‌های هیدروژئوشیمیایی این چشمه‌ها و برآورد دمای مخزن زیرسطحی برای ارزیابی پتانسیل زمین‌گرمایی منطقه است. در تابستان سال ۱۴۰۲، از چهار دهنه چشمه آب‌گرم (با دامنه دمایی ۳۱ تا ۵۴ درجه سلسیوس) و ۳۴ دهنه چشمه آب سرد (با دامنه دمایی ۲۰ تا ۲۴ درجه سلسیوس) در محدوده مطالعاتی نمونه‌برداری انجام شد. پارامترهای دما، pH و هدایت الکتریکی (EC) در محل نمونه‌برداری اندازه‌گیری شدند و غلظت یون‌های اصلی شامل Cl، SO₄²، HCO₃، K، Na، Mg، Ca و Si با استفاده از روش‌های آزمایشگاهی تعیین گردید. رخساره‌های هیدروشیمیایی با دیاگرام‌های پایپر و دوروف و دمای مخزن با زمین‌دماسنج‌های سیلیسی و کاتیونی، همراه با مدل‌سازی ژئوشیمیایی در نرم‌افزارهای PHREEQC و AquaChem برآورد شد. نتایج نشان داد که آب‌ها از نظر مینرالیزاسیون ضعیف بوده (میانگین TDS حدود ۲۲۰ میلی‌گرم بر لیتر) و رخساره غالب آن‌ها از نوع Ca-HCO3-SO4 است که ناشی از برهم‌کنش شدید آب و سنگ است. شباهت هیدروشیمیایی چشمه‌های گرم و سرد، منشأ مشترکی را برای آن‌ها نشان می‌دهد، هرچند عمق گردش و میزان اختلاط متفاوت است. زمین‌دماسنج کوارتز دمای مخزن را بین ۸/۸۸ تا ۲/۱۲۳ درجه سلسیوس برآورد کرد که بیانگر سامانه‌ای با دمای متوسط تا نسبتاً بالاست، درحالی‌که زمین‌دماسنج‌های کاتیونی به‌دلیل عدم تعادل شیمیایی و اختلاط، نتایجی غیرقابل‌اعتماد دادند؛

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Spatial Organization and Social Interactions in the Communication Network of the Historical Fabric of Shushtar سازمان فضایی و تعاملات اجتماعی در شبکه ارتباطی بافت کهن شوشتر 253495 10.22034/jgeoq.2026.595626.4521 FA آرش سلحشوری دانشجوی دکتری باستان شناسی دانشگاه تهران 0000-0002-8863-044X حسن کریمیان استاد گروه باستان شناسی دانشگاه تهران 0000-0002-5969-8568 مجید منتظر ظهوری استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه تهران 0000-0002-8863-044X محمد حسن طالبیان استاد گروه هنرهای زیبا / معماری دانشگاه تهران 0000-0002-8863-044X Journal Article 2026 08 05 Unlike many historical sites, the ancient fabric of Shushtar is still livable and provides a living context for the simultaneous study of physical structures and social actions of the past and present. This research was conducted with a qualitative approach, descriptive-analytical method and tools such as document content analysis, field observation and the “archaeology of space” approach. The theoretical framework is based on the concepts of “spatial hierarchy”, “territory” and “social interaction”, and its central question is the pattern of spatial organization of passages and the role of social actions in shaping it. The findings show that the communication network of the ancient fabric, despite the lack of a predetermined plan, has an organic and hierarchical order that has evolved in interaction with the social, cultural and climatic needs of the inhabitants. The “physical components of the territory” – especially the hierarchy of passages (main arteries, secondary routes, private and semi-private passages) – have been an effective tool in shaping the intra-urban network and strengthening social interactions. Socio-cultural principles such as privacy and sanctity have also played a key role in defining the boundaries of the territory, forming the sabats, darbands and residential entrances, and have organized the spatial structure in a way that supports security, social cohesion and spatial hierarchy. Simultaneous analysis of physical and social data shows that public, semi-public and private spaces in Shushtar have not only had a biological function, but also acted as cultural intermediaries to transmit values ​​and strengthen local solidarity. بافت کهن شوشتر برخلاف بسیاری از محوطه‌های تاریخی، همچنان زیست‌پذیر است و بستری زنده برای مطالعه هم‌زمان ساختارهای کالبدی و کنش‌های اجتماعی گذشته و حال فراهم می‌آورد. این پژوهش با رویکرد کیفی، روش توصیفی‑تحلیلی و ابزارهایی چون تحلیل محتوای اسناد، برداشت میدانی و رویکرد «باستان‌شناسی فضا» صورت گرفته است. چارچوب نظری بر مفاهیم «سلسله‌مراتب فضایی»، «قلمرو» و «تعامل اجتماعی» استوار است و پرسش محوری آن، الگوی سازمان فضایی معابر و نقش کنش‌های اجتماعی در شکل‌دهی به آن است. یافته‌ها نشان می‌دهد که شبکه ارتباطی بافت کهن، با وجود فقدان طرح ازپیش‌تعیین‌شده، از نظمی ارگانیک و سلسله‌مراتبی برخوردار است که در تعامل با نیازهای اجتماعی، فرهنگی و اقلیمی ساکنان تکامل یافته است. «مولفه‌های کالبدی قلمرو» – به‌ویژه سلسله‌مراتب معابر (شریان‌های اصلی، راسته‌های فرعی، معابر خصوصی و نیمه‌خصوصی) – ابزاری مؤثر در شکل‌گیری شبکه درون‌شهری و تقویت تعاملات اجتماعی بوده‌اند. همچنین اصول فرهنگی‑اجتماعی مانند محرمیت و حرمت، در تعریف مرزهای قلمرو، شکل‌گیری ساباط‌ها، دربندها و ورودی‌های مسکونی نقش کلیدی داشته و ساختار فضایی را به‌گونه‌ای سامان داده‌اند که امنیت، انسجام اجتماعی و سلسله‌مراتب فضایی را پشتیبانی کند. تحلیل هم‌زمان داده‌های کالبدی و اجتماعی نشان می‌دهد که فضاهای عمومی، نیمه‌عمومی و خصوصی در شوشتر نه‌تنها کارکرد زیستی داشته‌اند، بلکه به‌مثابه واسطه‌های فرهنگی برای انتقال ارزش‌ها و تقویت همبستگی محلی عمل کرده‌اند. این پژوهش با رهیافت میان‌رشته‌ای، الگویی مفهومی برای درک تعامل ساختارهای کالبدی و الگوهای اجتماعی در بافت‌های تاریخی ارائه می‌دهد که می‌تواند در بازآفرینی شهری و حفاظت پایدار به‌کار گرفته شود.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Principles of architectural design of child-centered educational spaces based on components of a diverse and creative environment (Case study: First-year girls' schools in Tehran) اصول طراحی معماری فضاهای آموزشی کودک‌محور مبتنی بر مولفه‌های محیط تنوع‌پذیر و خلاق (مطالعه موردی: مدارس دوره اول دخترانه شهر تهران) 253498 10.22034/jgeoq.2026.559676.4364 FA مینا قیصری گروه معماری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران 0000-0002-0521-2470 سعید عظمتی گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-6410-6491 غلامحسین ناصری گروه معماری، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران 0000-0002-7303-5314 حسین مرادی نسب گروه معماری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران 0000-0002-5521-5848 Journal Article 2025 11 14 The aim of the research is to achieve the principles of architectural design of child-centered educational spaces based on the components of a diverse and creative environment in first-year girls' schools in Tehran. The research method is a survey. The method of collecting information was carried out in the form of library studies and by studying articles related to spatial diversity, naturalism, creative environment, and child-centered educational space. Then, a field method with a closed questionnaire was used. The statistical population of the study consisted of 290 managers, teachers, and users of the first-year girls' schools selected for the study in Tehran, including Salam School (Region 4), Shahed School (Region 1), Sama School (Region 5), Saba School (Region 4), and Gam Aftab School (Region 5), who had been working in these schools for more than 5 years. They were selected using a random cluster sampling method and the sample size was determined using the Klein formula (2 to 5 people per questionnaire question). Data analysis was performed using the R factor analysis method, Pearson correlation test, and structural equations in Amos software. The findings showed that in the cycle of the diverse and creative environment of child-centered educational spaces, the components of spatial diversity, naturalism, and creative environment play a fundamental role. By combining these elements, child-centered educational spaces for girls in first-grade elementary schools in Tehran can become creative environments that maximize spatial diversity and enhance children's rich and multisensory experiences. فضاهای آموزشی ناکارآمد، که فاقد انعطاف‌پذیری، تنوع فضایی هستند، نمی‌توانند بستری مناسب برای خلاقیت فراهم آورند. هدف پژوهش دستیابی به اصول طراحی معماری فضاهای آموزشی کودک‌محور مبتنی بر مولفه‌های محیط تنوع‌پذیر و خلاق در مدارس دخترانه دوره اول شهر تهران است. روش تحقیق پیمایشی است. شیوه گردآوری اطلاعات به صورت مطالعات کتابخانه‌ای و با مطالعه مقالات مرتبط با تنوع فضایی، طبیعت‌گرایی، محیط خلاق و فضای آموزشی کودک‌محور انجام شده است. سپس از روش میدانی با پرسشنامه بسته بهره گرفته شد. جامعه آماری پژوهش را تعداد290 نفر از مدیران، معلمان و کابران مدارس دخترانه دوره اول منتخب پژوهش در شهر تهران اعم از مدارس دخترانه مدرسه سلام(منطقه 4) ، مدرسه شاهد(منطقه1)، مدرسه سماء (منطقه5)، مدرسه صبا (منطقه4) و گام آفتاب(منطقه5) که بالای 5 سال در این مدارس مشغول به کار هستند، تشکیل داده‌اند که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی انتخاب شده‌اند و تعیین حجم نمونه با استفاده از فرمول کلاین (۲ تا ۵ نفر به ازای هر سؤال پرسشنامه) انجام شده است. تجزیه و تحلیل داده‌با با روش تحلیل عاملR ، آزمون همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری در نرم‌افزار آموس انجام شد. یافته‌ها نشان داد که در چرخه محیط تنوع‌پذیر و خلاق فضاهای آموزشی کودک‌محور، مولفه‌های تنوع فضایی، طبیعت‌گرایی و محیط خلاق نقش اساسی‌ای را بر عهده دارند که با تلفیق این عناصر، فضاهای آموزشی کودک‌محور برای دختران در مدارس دوره اول ابتدایی شهر تهران می‌تواند به محیط‌هایی خلاق تبدیل شود که تنوع فضایی را به حداکثر می‌رساند و تجربه‌های غنی و چندحسی کودکان را ارتقاء می‌گردد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Implementation and Field Evaluation of the Thermal Performance of Cast-in-Place Concrete Energy Piles in Iran’s Hot Semi-Arid Climate: A Case Study of Fardis County, Alborz Province اجرا و ارزیابی میدانی عملکرد حرارتی شمع‌های انرژی بتنی درجا در اقلیم گرم و نیمه‌خشک ایران: مطالعه موردی شهرستان فردیس، استان البرز 253500 10.22034/jgeoq.2026.594083.4510 FA محمد جوادی‌خواه کارشناسی ارشد، ژئوتکنیک، صنعتی شریف، ایران، تهران 0000-0002-3635-7939 محمد مهدی احمدی دکترای مهندسی ژئوتکنیک، 2000، دانشگاه بریتیش کلمبیا، ونکوور، کانادا 0009-0006-7565-9514 Journal Article 2026 07 27 Energy piles, as one of the emerging technologies in the field of renewable energy, integrate the structural performance of foundation piles with the heat exchange capability with the ground, offering an effective solution for providing heating and cooling of buildings and reducing energy consumption in the construction industry. The application of this technology not only reduces dependence on fossil fuels but also enhances energy efficiency, lowers operational costs, and decreases environmental pollutant emissions. Despite the growing use of energy piles in many countries worldwide, information regarding the performance of these systems under Iran's geological and climatic conditions remains limited. Therefore, this study aims to experimentally evaluate the thermal performance of full-scale energy piles, investigate the influence of design parameters on heat transfer rates, and propose an optimal configuration to enhance system efficiency under Iranian climatic conditions. In this research, a 16-meter-deep test borehole was constructed, and seven different energy pile configurations were designed and implemented by varying the arrangement and specifications of the heat exchanger tubes. The system performance was assessed under summer operation conditions (heat injection into the ground). شمع‌های انرژی به‌عنوان یکی از فناوری‌های نوین در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، با تلفیق عملکرد سازه‌ای شمع‌های فونداسیون و قابلیت تبادل حرارت با زمین، راهکاری مؤثر برای تأمین گرمایش و سرمایش ساختمان‌ها و کاهش مصرف انرژی در صنعت ساخت‌وساز به شمار می‌روند. استفاده از این فناوری علاوه بر کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، موجب افزایش بهره‌وری انرژی، کاهش هزینه‌های بهره‌برداری و کاهش انتشار آلاینده‌های زیست‌محیطی می‌شود. با وجود توسعه کاربرد شمع‌های انرژی در بسیاری از کشورهای جهان، اطلاعات مربوط به عملکرد این سیستم‌ها در شرایط زمین‌شناسی و اقلیمی ایران محدود است. ازاین‌رو، هدف این پژوهش ارزیابی تجربی عملکرد حرارتی شمع‌های انرژی در مقیاس واقعی، بررسی تأثیر پارامترهای طراحی بر میزان انتقال حرارت و ارائه آرایش بهینه برای افزایش راندمان سیستم در شرایط اقلیمی ایران است. در این تحقیق، یک چاه آزمایشی به عمق ۱۶ متر اجرا و هفت طرح مختلف شمع انرژی با تغییر در آرایش و مشخصات لوله‌های مبدل حرارتی طراحی و اجرا شد. عملکرد سیستم در شرایط بهره‌برداری تابستانی (تزریق حرارت به زمین) مورد ارزیابی قرار گرفت. به‌منظور شبیه‌سازی شرایط واقعی، دمای آب ورودی توسط دو مخزن مجزا کنترل شد و دمای آب ورودی، خروجی و همچنین تغییرات دمای خاک در اعماق مختلف به‌صورت پیوسته ثبت و پایش گردید. سپس نرخ انتقال حرارت با استفاده از روابط ترمودینامیکی مبتنی بر قانون اول ترمودینامیک محاسبه و عملکرد طرح‌های مختلف با یکدیگر مقایسه شد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Geopolitical Dynamics of Human Rights Protection in the Middle East: Assessing the Establishment of an Islamic Human Rights Court under International Law تحلیل و ارزیابی تاثیرات ژئوپلیتیک تشکیل دادگاه حقوق بشر اسلامی در منطقه خاورمیانه از منظر حقوق بشر بین‌المللی 253501 10.22034/jgeoq.2026.592307.4506 FA حیدر تقی زاده گروه حقوق بین الملل، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. 0000-0002-8881-2163 محمدصالح تسخیری استادیار، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران. 0000-0002-8881-2163 ابراهیم دلشاد معارف گروه حقوق خصوصی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران 0009-0009-1020-9899 Journal Article 2026 07 17 Despite progress in norm-setting and monitoring, the international human rights system faces major challenges in implementing standards globally. In the Middle East, although the Cairo Declaration (1990) and Arab Charter on Human Rights (2004) exist, the absence of a binding regional judicial mechanism limits protection to state and political institutions, reducing effectiveness. Using a descriptive-analytical method and comparative approach, this study examines Islamic jurisprudence, international and Islamic instruments, and regional courts in Europe, the Americas, and Africa. Findings indicate the conflict between Islamic and international human rights is not inherent, but stems from interpretive, epistemological, and institutional divergences. Principles such as human dignity, justice, fair trial, state responsibility, pacta sunt servanda, and prohibition of oppression provide sufficient capacity to support an Islamic human rights court. Such a court requires judicial independence, complementary jurisdiction, fair proceedings, and constructive engagement with the international system. Obstacles are primarily political and institutional, rooted in lack of collective will among Islamic states, not legal or jurisprudential barriers. If grounded in shared Sharia foundations, due process, independence, and effective jurisdiction, this court would not contradict contemporary international law. Rather, as a complementary regional mechanism, it could protect fundamental rights and contribute to progressive development of international human rights law. The proposed model, integrating Islamic jurisprudence with regional court achievements, offers an indigenous, legitimate, and efficient framework for the Islamic world. نظام حقوق بشر بین‌المللی با وجود پیشرفت در هنجارسازی و نظارت، در اجرای مؤثر استانداردها در سطح جهانی با چالش مواجه است. در خاورمیانه، علی‌رغم وجود اسنادی چون اعلامیه قاهره (۱۹۹۰) و منشور عربی حقوق بشر (۲۰۰۴)، فقدان سازوکار قضایی منطقه‌ای الزام‌آور، حمایت از حقوق بشر را به نهادهای دولتی و سیاسی محدود کرده و کارآمدی آن را کاهش داده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، با بررسی نظام‌مند منابع فقه اسلامی، اسناد بین‌المللی و اسلامی، و ساختار دادگاه‌های منطقه‌ای اروپا، آمریکا و آفریقا انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد تعارض میان حقوق بشر اسلامی و نظام بین‌المللی، ذاتی و غیرقابل‌رفع نیست و بیشتر ریشه در تفاوت‌های تفسیری، معرفتی و نهادی دارد. اصولی مانند کرامت ذاتی انسان، عدالت، حق دادخواهی، مسئولیت دولت، وفای به عهد و منع ظلم، ظرفیت لازم برای پشتیبانی از تأسیس دادگاه اسلامی حقوق بشر را دارند. تأسیس چنین دادگاهی نیازمند طراحی نهادی بر پایه استقلال قضایی، صلاحیت تکمیلی، دادرسی منصفانه و تعامل سازنده با نظام بین‌المللی است. چالش‌های موجود عمدتاً سیاسی، نهادی و ناشی از فقدان اراده جمعی دولت‌های اسلامی‌اند، نه موانع حقوقی یا فقهی. در صورت ابتنا بر مبانی مشترک شریعت، رعایت اصول دادرسی، تضمین استقلال و پذیرش صلاحیت مؤثر، این دادگاه نه تنها با اصول حقوق بین‌الملل تعارض ندارد، بلکه به‌عنوان سازوکاری مکمل می‌تواند به حمایت از حقوق بنیادین و توسعه تدریجی حقوق بشر کمک کند. الگوی پیشنهادی با تلفیق ظرفیت‌های فقه اسلامی و دستاوردهای دادگاه‌های منطقه‌ای، مدلی بومی، مشروع و کارآمد برای جهان اسلام ارائه می‌دهد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 The place of ethnic, climatic and local identities diversity in the government's executive duties regarding the religious education of students from the perspective of constitutional rights جایگاه تنوع قومی، اقلیمی و هویت‌های محلی در تکالیف اجرایی حکومت در قبال تربیت اعتقادی دانش‌آموزان از منظر حقوق موضوعه 253502 10.22034/jgeoq.2026.590668.4496 FA نیره نظری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ، ایران. 0000-0002-5211-6932 سیدحسن عابدیان کلخوران گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ، ایران. 0000-0003-3751-9212 احمد مرادخانی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم ، ایران. 0000-0002-5211-6932 Journal Article 2026 07 08 The religious education of students in Iranian statutory law is part of the official mission of the education system and an example of the government's executive obligations in the field of public education. Official laws and documents, including the Constitution, the Law on the Goals and Duties of the Ministry of Education, the Fundamental Transformation Document, and the National Curriculum, have emphasized the development of faith, strengthening the foundations of faith, religious education, moral development, and the realization of a good life. The main issue of the present study is that these goals can only be realized if they are transferred from the level of documentary and legal expression to school-based executive programs, curriculum, educational activities, administrative structure, human resources, educational resources, and school facilities. The present study examines the government's executive duties towards the religious education of students using a descriptive-analytical method and relying on legal sources, education documents, and related research. The research findings show that the government is obliged to transform the legal goals of religious education into specific, staged, and assessable programs in schools, establish a link between the official curriculum and educational activities, foresee a mechanism for coordination, monitoring, and evaluation, and provide the necessary structures, resources, facilities, and human resources. Accordingly, religious education in the formal education system is a goal that can be demanded and depends on institutional accountability, not a matter of taste, occasion, or mere rhetoric. تربیت اعتقادی دانش‌آموزان در حقوق موضوعه ایران بخشی از مأموریت رسمی نظام آموزش و پرورش و از مصادیق تعهدات اجرایی حکومت در حوزه تعلیم و تربیت عمومی به شمار می‌آید. قوانین و اسناد رسمی، از جمله قانون اساسی، قانون اهداف و وظایف وزارت آموزش و پرورش، سند تحول بنیادین و برنامه درسی ملی، بر رشد ایمانی، تقویت مبانی اعتقادی، تربیت دینی، رشد اخلاقی و تحقق حیات طیبه تأکید کرده‌اند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که این اهداف، تنها در صورتی قابلیت تحقق دارند که از سطح بیان اسنادی و قانونی به برنامه‌های اجرایی مدرسه‌محور، برنامه درسی، فعالیت‌های پرورشی، ساختار اداری، نیروی انسانی، منابع آموزشی و امکانات مدرسه‌ای منتقل شوند. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و با اتکا بر منابع حقوقی، اسناد آموزش و پرورش و پژوهش‌های مرتبط، تکالیف اجرایی حکومت در قبال تربیت اعتقادی دانش‌آموزان را بررسی می‌کند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که حکومت مکلف است اهداف قانونی تربیت اعتقادی را به برنامه‌های مشخص، مرحله‌بندی‌شده و قابل ارزیابی در مدرسه تبدیل کند، میان برنامه رسمی درسی و فعالیت‌های پرورشی پیوند برقرار سازد، سازوکار هماهنگی، نظارت و ارزیابی را پیش‌بینی کند و ساختارها، منابع، امکانات و نیروی انسانی لازم را فراهم آورد. بر این اساس، تربیت اعتقادی در نظام آموزش رسمی، هدفی قابل مطالبه و وابسته به پاسخ‌گویی نهادی است، نه امری سلیقه‌ای، مناسبت‌محور یا صرفاً خطابی.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Optimum Design of Rock Toe Earth Dam Using MOPSO Algorithm طراحی بهینه سد خاکی همگن با پنجه سنگی با استفاده از الگوریتم بهینه سازی چند هدفه ازدحام ذرات 253493 10.22034/jgeoq.2026.594446.4513 FA عبدالحسین بغلانی 2. گروه مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-2680-4942 آرش ابراهیم زاده گروه مهندسی عمران، واحد اصفهان (خوارسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران 0000-0001-5886-2154 علی خوش فطرت 1. گروه مهندسی عمران، واحد اصفهان (خوارسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران 0000-0001-5886-2154 Journal Article 2026 07 29 Dams are highly important structures used for irrigation, flood control, power generation, water supply, and other purposes. Since dam construction is both costly and time-consuming, optimizing dam designs to minimize construction costs is essential, yet challenging. This study aims to optimize the design of a homogeneous earth dam with a rock toe by considering its construction cost. In this type of dam, the cost of rockfill operations at the dam toe is typically 2 to 20 times higher than that of earthwork operations in the dam body. It should also be noted that seepage through the dam body must be minimized to prevent structural damage and excessive water loss. This can generally be achieved by increasing the dimensions of the dam body.The proposed design considers the hydraulic gradient criterion as well as the stability of the upstream and downstream slopes under full-reservoir, empty-reservoir, and rapid-drawdown conditions. To solve this multi-objective optimization problem involving nonlinear constraints, the Multi-Objective Particle Swarm Optimization (MOPSO) algorithm was employed. To derive appropriate equations for applying the constraints, more than 350 dam models were developed and analyzed using GeoStudio software. The constraint equations were subsequently obtained through regression analysis. These equations were then incorporated into the aforementioned metaheuristic algorithm to optimize the dam design. The results demonstrate that the proposed method is efficient and provides satisfactory solutions. سدها سازه های بسیار مهمی هستند که برای آبیاری، کنترل سیلاب، تولید برق و اب و غیره استفاده می شوند. ساخت سد بسیار پرهزینه و زمان بر است. از این رو، بهینه سازی سدها برای به حداقل رساندن هزینه ضروری و امری چالش برانگیز است. هدف این مقاله بهینه سازی سد خاکی همگن با پنجه سنگی با توجه به هزینه ساخت می باشد. در این نوع سد هزینه عملیات سنگی که در بستراستفاده می شود معمولا 2 تا 20 برابر بیشتر از عملیات خاکی در بدنه سد است. باید توجه داشت برای جلوگیری از آسیب و از دست دادن آب اضافی، تراوش در داخل بدنه سد باید کمترین حد ممکن را داشته باشد و این امر با بزرگ شده بدنه امکان پذیر است . این طراحی شامل معیار گرادیان هیدرولیکی و معیار پایداری شیب در بالادست و پایین دست سد در حالتهای مخزن پر و مخزن خالی و تخلیه سریع مخزن است. برای حل این مسئله که یک مسئله چند هدفه با محدودیت های غیر خطی است الگوریتم بهینه سازی گروه ذرات با چند تابع هدف (MOPSO) مورد استفاده قرار گرفته است. برای به دست آوردن فرمول های مناسب برای اعمال قیود بیش از 350 مدل سد در نرم افزار ژئو- استودیو (Geo-Studio) مدل سازی و با استفاده از تحلیل رگرسیون ، قیود حاصل شده است. سپس این فرمولها برای بهینه سازی سد در الگوریتم فراابتکاری فوق الذکر مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که روش پیشنهادی کارآمد بوده و نتایج مناسبی ارائه می دهد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Explaining the Dimensions and Indicators of Land Readjustment in the Sustainable Regeneration of Deteriorated Urban Fabrics: A Case Study of Tabriz تبیین ابعاد و شاخص‌های تنظیم مجدد زمین در بازآفرینی پایدار بافت‌های ناکارآمد شهری: مطالعه موردی شهر تبریز 253503 10.22034/jgeoq.2026.588910.4487 FA حسین جوادحانی دانشجوی دکترای شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران اکبر عبدالله زاده طرف دانشیارگروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران 0000-0002-1078-2961 میرسعید موسوی استادیارگروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران. 0009-0000-2749-4512 مهسا فرامرزی اصلی استادیارگروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران 0000-0002-9785-6969 Journal Article 2026 06 28 Land readjustment is one of the emerging approaches to land management in urban regeneration, aimed at improving environmental quality, increasing land-use efficiency, enhancing access networks, and achieving sustainable development. Despite its importance, the absence of a localized framework adapted to the legal, physical, and managerial characteristics of Iranian cities has created challenges for its implementation. Therefore, this study aims to identify and explain the dimensions and indicators of land readjustment in the sustainable regeneration of deteriorated urban fabrics in Tabriz. This research is applied in terms of purpose and qualitative in nature. Data were collected through semi-structured interviews with 20 experts in urban design, urban planning, urban management, and urban law. Participants were selected purposefully, and the interview process continued until theoretical saturation was reached. Data analysis was conducted using thematic analysis in MAXQDA 2025. The results led to the extraction of 50 open codes, 15 axial categories, and one core category entitled “integrated reorganization of land structure.” The findings indicate that legal–institutional, physical–spatial, social, economic, and environmental dimensions are the main components of successful land readjustment in the regeneration of deteriorated urban fabrics. The study also identified plot fragmentation, dispersed ownership, weak access networks, shortage of public services, and institutional inconsistency as the main challenges in Tabriz. Finally, by presenting a localized conceptual framework, this research provides a basis for more effective planning and implementation of land readjustment in urban regeneration projects in Tabriz. تنظیم مجدد زمین یکی از رویکردهای نوین مدیریت زمین در بازآفرینی شهری است که با هدف ارتقای کیفیت محیط، افزایش بهره‌وری اراضی، بهبود شبکه دسترسی و تحقق توسعه پایدار مورد توجه قرار گرفته است. با وجود اهمیت این رویکرد، نبود چارچوبی بومی متناسب با ویژگی‌های حقوقی، کالبدی و مدیریتی شهرهای ایران، اجرای آن را با چالش‌هایی مواجه ساخته است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین ابعاد و شاخص‌های تنظیم مجدد زمین در بازآفرینی پایدار بافت‌های ناکارآمد شهری تبریز انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی است. داده‌های پژوهش از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از خبرگان حوزه‌های شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری، مدیریت شهری و حقوق شهری گردآوری شد که نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند انجام گرفت و با رسیدن به اشباع نظری در نفر بیستم پایان یافت. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون و در محیط نرم‌افزار MAXQDA 2025 انجام شد. نتایج پژوهش به استخراج ۵۰ کد باز، ۱۵ مقوله محوری و یک مقوله هسته با عنوان «بازسازمان‌دهی یکپارچه ساختار زمین» منجر شد. یافته‌ها نشان داد که ابعاد حقوقی–نهادی، کالبدی–فضایی، اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی، مهم‌ترین ارکان موفقیت تنظیم مجدد زمین در بازآفرینی بافت‌های ناکارآمد شهری هستند و میان این ابعاد ارتباطی متقابل و مکمل وجود دارد. همچنین، ریزدانگی قطعات، پراکندگی مالکیت، ضعف شبکه دسترسی، کمبود خدمات عمومی و ناهماهنگی نهادی از مهم‌ترین چالش‌های شهر تبریز در این زمینه شناسایی شد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Sustainability of Vernacular Housing Architecture in the Cold Climate of East Azerbaijan: A Case Study of Varzeghan Villages پایداری معماری مسکن بومی در اقلیم سرد آذربایجان شرقی: مطالعه موردی روستاهای ورزقان 253504 10.22034/jgeoq.2026.588352.4481 FA خزر فرشباف روحی دانشجوی دکترای معماری، واحد اهر. دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران. 0009-0005-1167-3192 محمد جدیری عباسی استادیار گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران. 0000-0002-6933-2703 اسدالله شفیع زاده دانشیار گروه معماری، واحد اهر. دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران. 0009-0008-6097-5535 امین علیزاده استادیار گروه معماری، واحد اهر. دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران. 0000-0002-6933-2703 سولماز بابازاده اسکوئی استادیار گروه معماری، واحد اسکو. دانشگاه آزاد اسلامی، اسکو، ایران. 0009-0008-6097-5535 Journal Article 2026 06 23 This study examines the sustainability of vernacular housing architecture in the cold climate of East Azerbaijan, focusing on Varzeghan County. The main objective is to assess the sustainability of structural, material, spatial, socio-cultural, and economic aspects in ten selected villages, including Vardin, Kasin, Alvigh, Chaykandi, Dehlin, Alvigh, Kalan, Kheyraddin, Khoynarud, and Venestan, and to provide strategies for improvement. The research employs a descriptive-analytical approach using the PLS model, considering the weighted influence (β) of five key constructs: Caleb–Climate, Materials, Spatial Organization, Culture–Society, and Economy. Results indicate that Vardin and Kasin achieved the highest sustainability scores (4.75 and 4.38 respectively) due to coherent spatial organization, durable materials, and full compliance with climatic and cultural patterns. Villages such as Alvigh, Chaykandi, and Dehlin showed moderate performance due to relative weaknesses in material durability and structural cohesion, while Venestan, Khoynarud, and Kheyraddin ranked lowest (1.75–2.10) due to dispersed layouts and poor adaptation to climatic and cultural patterns. The findings emphasize that strengthening structural and material dimensions, alongside improving spatial organization and supporting socio-cultural elements, is essential for achieving long-term sustainability. Limitations include the lack of precise field data and reliance on relative assessments and theoretical modeling. It is recommended that reconstruction and conservation initiatives focus on material and structural enhancement, spatial organization improvement, community training in local materials, and economic incentives for building maintenance to ensure sustainable vernacular architecture in Varzeghan villages. معماری مسکن بومی در اقلیم سرد شهرستان ورزقان با چالش‌هایی نظیر کاهش انسجام کالبدی، فرسایش مصالح و افت تطابق با اصول اقلیمی روبه‌رو است و سنجش پایداری در ابعاد کالبد–اقلیم، مصالح، سازمان فضایی، فرهنگ–اجتماع و اقتصاد، پیش‌شرط برنامه‌ریزی و حفاظت محسوب می‌شود. هدف پژوهش، ارزیابی میزان پایداری معماری بومی و شناسایی روستاهای دارای عملکرد مطلوب، نامطلوب و ارائه راهکار ارتقای پایداری است. این تحقیق به شیوه توصیفی–تحلیلی با مدل‌سازی معادلات ساختاری PLS اجرا شد. ده روستا شامل وردین، کاسین، الویق، چای‌کندی، دهلین، علویق، کلان، خیرالدین، خوینرود و ونستان به‌عنوان نمونه مطالعه انتخاب شدند. ارزیابی روستاها بر اساس پنج سازه اصلی مدل PLS انجام گرفت. امتیاز نهایی با ترکیب ضرایب β محاسبه شد. یافته‌ها نشان داد روستاهای وردین و کاسین با امتیازهای ۴٫۷۵ و ۴٫۳۸ بالاترین پایداری را دارند و از انسجام کالبدی مناسب، کیفیت مطلوب مصالح و انطباق کامل با اصول اقلیمی و فرهنگی برخوردارند. روستاهای الویق، چای‌کندی و دهلین عملکرد متوسطی داشته و ضعف در دوام مصالح و انسجام کالبدی موجب کاهش پایداری آنها شده است. در مقابل، ونستان، خوینرود و خیرالدین پایین‌ترین امتیاز پایداری را با مقادیر ۱٫۷۵ تا ۲٫۱۰ کسب کردند که علت آن پراکندگی بافت، مصالح کم‌دوام و رعایت‌نشدن الگوهای اقلیمی و فرهنگی است. محدودیت‌های مطالعه شامل کمبود داده میدانی و اتکا به ارزیابی نسبی است. در نتیجه پیشنهاد می‌شود برنامه‌های بازسازی و حفاظت با تمرکز بر تقویت کالبد و مصالح، بهبود سازمان فضایی، آموزش ساکنان در استفاده از مصالح محلی و ارائه مشوق‌های اقتصادی اجرا شود تا پایداری بلندمدت معماری بومی در ورزقان تضمین گردد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Regulating women's social participation in sustainable regional development with emphasis on chaste living and the role of the family in the Iranian legal system تنظیم مشارکت اجتماعی زنان در توسعه پایدار منطقه ای با تأکید بر زیست عفیفانه و نقش خانوادگی در نظام حقوقی ایران 253505 10.22034/jgeoq.2026.588915.4489 FA فاطمه موسوی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. 0000-0001-6902-7592 علیرضا عسگری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران. 0000-0003-0049-9588 حسین عندلیب گروه معارف اسلامی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسالمی، قم، ایران. 0000-0002-9062-9341 Journal Article 2026 06 28 The social presence of women in Islamic society is not a one-dimensional issue limited to employment or holding political positions, but rather to their scientific, cultural, educational, media, service, civil, and non-governmental managerial roles in the public sphere. The main challenge in this regard is not to prove the principle of women's presence in society nor to accept their irregular presence, but to explain a jurisprudential and legal criterion that can combine women's social participation, chaste life, family role, human dignity, and the real needs of Islamic society. This research, using a descriptive-analytical method and relying on the verses of the Quran, the principles of Imami jurisprudence, jurisprudential rules, the Constitution, the Charter of Women's Rights and Responsibilities, general family policies, and related laws, examines the principles and realms of women's social participation in the Iranian legal system. The findings of the research show that Imami jurisprudence does not consider women's social presence inherently prohibited, but rather regulates it with criteria such as chastity, maintaining privacy, not being corrupt, not harming the family, observing dignity, and the existence of rational expediency. Also, the Iranian legal system, despite some conceptual ambiguities in terms such as family interests, Islamic standards, chastity, and public morality, has the necessary capacity to identify women's social participation in the form of a family-centered and chaste model. Accordingly, the desired model is neither absolute homelessness for women nor unrestricted social presence, but rather chaste, dignity-centered, privacy-centered, family-building, and need-centered social participation. حضور اجتماعی زنان در جامعه اسلامی، مسئله‌ای تک‌بعدی و محدود به اشتغال یا تصدی مناصب سیاسی نیست، بلکه به نقش‌آفرینی علمی، فرهنگی، تربیتی، رسانه‌ای، خدماتی، مدنی و مدیریتی غیرولایی آنان در عرصه عمومی مربوط می‌شود. چالش اصلی در این زمینه، نه اثبات اصل حضور زن در جامعه و نه پذیرش حضور بی‌ضابطه اوست، بلکه تبیین ضابطه‌ای فقهی حقوقی است که بتواند میان مشارکت اجتماعی زنان، زیست عفیفانه، نقش خانوادگی، کرامت انسانی و نیازهای واقعی جامعه اسلامی جمع کند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر آیات قرآن، مبانی فقه امامیه، قواعد فقهی، قانون اساسی، منشور حقوق و مسئولیت‌های زنان، سیاست‌های کلی خانواده و قوانین مرتبط، به بررسی مبانی و قلمروهای مشارکت اجتماعی زنان در نظام حقوقی ایران می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فقه امامیه، حضور اجتماعی زن را ذاتاً ممنوع نمی‌داند، بلکه آن را با ضوابطی مانند عفاف، حفظ حریم، نبود مفسده، عدم اضرار به خانواده، رعایت کرامت و وجود مصلحت عقلایی تنظیم می‌کند. همچنین نظام حقوقی ایران، با وجود برخی ابهام‌های مفهومی در واژگانی مانند مصالح خانوادگی، موازین اسلامی، عفاف و اخلاق عمومی، ظرفیت لازم برای شناسایی مشارکت اجتماعی زنان در قالب الگویی خانواده‌محور و عفیفانه را دارد. بر این اساس، الگوی مطلوب، نه خانه‌نشینی مطلق زنان است و نه حضور اجتماعی بی‌قید، بلکه مشارکت اجتماعی عفیفانه، کرامت‌مدار، حریم‌مند، خانواده‌ساز و نیازمحور است.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Analysis of ecological challenges affecting the Caspian bramnite with emphasis on Gilan province. تحلیل چالش های اکولوژیکی تاثیرگذار برامنیت کشورهای حوزه خزر با تاکید بر استان گیلان. 253506 10.22034/jgeoq.2026.591273.4498 FA ایمان جمشیدپور نصیرمحله دانشجوی دکتری تخصصی جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام ره شهر ری، تهران، ایران 0000-0003-3751-9212 یوسف زین العابدین عموقین گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران 0000-0003-3661-0006 سیمین ارمغان استادیار جغرافیای روستایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادکار امام ره شهر ری، تهران، ایران 0000-0003-0874-5958 مهناز پروازی استادیار جغرافیای طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادکار امام ره شهر ری، تهران، ایران 0000-0002-8863-044X Journal Article 2026 07 12 The end of the Cold War marked the beginning of the development of new concepts in the field of security, based on cooperation and interaction between political units. The development of concepts of human security, environmental security, etc., has attracted the attention of many researchers, given the increasingly destructive role of humans in the biosphere and its spatial consequences in the form of socio-political crises. It seems that the mainly unpleasant consequences arising from environmental degradation, global warming and climate change have had long-lasting effects on the livelihoods and sustainable security of individuals and communities throughout the biosphere, especially in developing countries. Meanwhile, geographical sciences, which have traditionally focused on the spatial consequences of human-environment ecological relations, have mainly analyzed the security dimensions of these relations in the form of critical geopolitics, so that within its framework, the government is no longer the focus of geopolitical studies, but human security beyond political borders has become the focus of research and attention in the context of the biosphere. Meanwhile, the Caspian Basin, as a region whose developments have a significant impact on relations with neighboring countries, is exposed to challenges arising from the interrelationship of security and ecological factors. The countries of this region, especially Iran, which are the platforms for the realization of these challenges, have observed the consequences that have occurred in their border areas, which are adjacent to their neighbors, and are trying to take steps to reduce them by adopting measures. پایان جنگ سرد آغازی بر طرح مفاهیمی نو در حوزه امنیت شد که بنیاد آن بر همکاری و تعامل میان واحدهای سیاسی استوار است طرح مفاهیم امنیت انسانی امنیت زیست‌محیطی و... با‌توجه‌به نقش فزاینده مخرب انسان در زیست کره و پیامدهای فضایی آن در قالب بحران‌های اجتماعی سیاسی توجه بسیاری از پژوهشگران را به خود معطوف داشته است. به نظر می‌رسد پیامدهای عمدتاً ناخوشایند برخاسته از فروسایی محیطی گرمایش کروی و تغییر اقلیم اثرات دیرپایی در حوزه معیشت و امنیت پایدار افراد و اجتماعات در سراسر زیست کره بویژه در کشورهای در‌حال‌توسعه به‌دنبال داشته است. در این میان علوم جغرافیایی که به طور سنتی پیامدهای فضایی ناشی از مناسبات اکولوژیک انسان - محیط را کانون مطالعات خود قرار داده عمدتاً در قالب ژئوپلیتیک انتقادی به تحلیل ابعاد امنیتی مناسبات یاد‌شده پرداخته است به طوری که در چارچوب آن دیگر صرف دولت کانون مطالعات جغرافیای سیاسی نیست بلکه امنیت انسانی فراتر از مرزهای سیاسی در بستر زیست کره محور پژوهش و کانون توجه قرار‌گرفته است.. در این میان حوزه خزر به‌عنوان منطقه‌ای که تحولات آن تاثیر بسزایی بر مناسبات کشورهای پیرامونی دارد در معرض چالش‌های ناشی از رابطه متقابل عوامل امنیتی و اکولوژیکی قرار دارد. کشورهای این حوزه به‌ویژه ایران که بسترهای تحقق این چالش‌های هستند، پیامدهای روی داده را در نواحی مرزی خود که در مجاورت با همسایگان قرار دارد مشاهده نموده، سعی براین دارند که با اتخاذ تدابیری، در راستای کاهش آن گام بردارند.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Factors affecting Islamic governance in physical education and health of the Ministry of Education of the Islamic Republic of Iran with a sustainable development approach in line with regional planning عوامل موثر بر حکمرانی اسلامی درتربیت بدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران با رویکرد توسعه پایدار در راستای برنامه ریزی منطقه ای 253508 10.22034/jgeoq.2026.588914.4488 FA فاضل جنامی گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران. 0000-0001-9825-7936 شهرام علم گروه تربیت بدنی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-5307-4375 آتوسا قاسمی نژاد دهکردی گروه تربیت بدنی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. 0000-0002-6071-4094 لنا مطلبی گروه تربیت بدنی، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران. 0000-0001-8300-1444 Journal Article 2026 06 28 The aim of the present study is to investigate the factors affecting Islamic governance in physical education and health of the Ministry of Education of the Islamic Republic of Iran. This study is a descriptive-survey type and was conducted using a field method. The statistical population of this study was all sports teachers in the country, which was considered to be 384 people due to the sample size of the blind sample in uncertain conditions. In this study, a well-designed questionnaire was used, whose face and construct validity and reliability were confirmed. In order to analyze the data of the present study, the statistical methods of exploratory factor analysis and path analysis were used using SPSS and AMOS software. The results of the factor analysis showed that a total of 5 factors accounted for about 61% of the variance. The results of the present study showed that the highest correlation exists between "all-round growth of students" and "improvement of social and educational capital" with a coefficient of 0.701. And the lowest correlation was observed between "Islamic physical education executive mechanisms" and "health-oriented environment" with a coefficient of 0.587. هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل موثر برحکمرانی اسلامی در تربیت بدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران می باشد. این پژوهش از نوع توصیفی- پیمایشی و به روش میدانی انجام شده ‌است. جامعه آماری این پژوهش کلیه کلیه معلمین ورزش در سطح کشور بودند که با توجه به حجم نمونه کورکران در شرایط نامشخص تعداد 384 نفر در نظر گرفته شد. در این تحقیق از پرسش نامه محق ساخته استفاده شد که روایی صوری و سازه و پایایی مورد تایید قرار گرفت. به منظور تجزیه و تحلیل داده های تحقیق حاضر از روش های آماری تحلیل عامل اکتشافی و تحلیل مسیر به وسیله نرم افزار های spss و AMOS استفاده گردید. نتایج تحلیل عامل نشان داد که در کل 5 عامل حدود 61 درصد واریانس ها را شامل می شدند. نتایج تحقیق حاضر نشان داد که بیشترین همبستگی میان «رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان» و «ارتقای سرمایه اجتماعی و تربیتی» با ضریب ۰٫۷۰۱ وجود دارد. و کمترین همبستگی نیز میان «سازوکارهای اجرایی تربیت بدنی اسلامی» و «محیط سلامت‌محور» با ضریب ۰٫۵۸۷ مشاهده شد

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Improving the performance of wind turbines using the FMEA method and artificial intelligence models in the geographical area of ​​Sistan Plain in order to achieve sustainable development بهبود عملکرد توربین‌های بادی با استفاده از روش FMEA و مدل‌های هوش مصنوعی در حوزه جغرافیایی دشت سیستان به منظور دستیابی به توسعه پایدار 253509 10.22034/jgeoq.2026.403463.4046 FA ابراهیم دهمرده دانشجوی دکتری، گروه مهندسی صنایع، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران 0009-0009-1020-9899 محبعلی رهدار دانشیار،گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی شهید نیکبخت، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران 0000-0002-8881-2163 مجید وزیری سرشک استادیار، گروه مهندسی صنایع، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران 0009-0009-1020-9899 مهدی کرباسیان استاد، گروه مهندسی صنایع، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، اصفهان، ایران 0009-0009-1020-9899 Journal Article 2023 06 21 In recent decades, the development of wind energy—particularly in arid regions with high wind potential, such as the Sistan Plain with its famous 120-day winds—has been proposed as a key solution for reducing dependence on fossil fuels and achieving sustainable development. However, sustainable operation of wind turbines in this climate faces challenges including climatic fluctuations, component erosion, premature failures, and efficiency losses, which reduce the overall system reliability. This study presents a hybrid approach based on Failure Mode and Effects Analysis (FMEA) and artificial intelligence models to enhance the performance and reliability of wind turbines in the arid climate of Sistan. In the first stage, historical turbine performance data—including output power, temperature, wind speed, downtime duration, and failure events—were collected and preprocessed. Subsequently, based on Severity, Occurrence, and Detection indices, the FMEA risk matrix was developed and critical components were identified. In the second step, the risk data were used as inputs to learning models, including Artificial Neural Networks (ANN) and Adaptive Neuro-Fuzzy Inference Systems (ANFIS), to predict failure probability and optimize turbine performance parameters. The proposed hybrid model, by integrating statistical and intelligent data features, is capable of detecting failure trends before occurrence and providing predictive maintenance strategies. Experimental results demonstrated that the FMEA–ANN model reduced the failure rate of critical turbine components by 23% and increased the overall energy conversion efficiency by 11%. در دهه‌های اخیر، توسعه انرژی بادی به‌ویژه در مناطق خشک با پتانسیل بالای باد، مانند دشت سیستان با بادهای ۱۲۰ روزه، به‌عنوان راهکاری کلیدی برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و دستیابی به توسعه پایدار مطرح شده است. بااین‌حال، بهره‌برداری پایدار از توربین‌های بادی در این اقلیم با چالش‌هایی نظیر نوسانات اقلیمی، فرسایش اجزا، خرابی‌های پیش‌رس و افت راندمان مواجه است که قابلیت اطمینان سامانه را کاهش می‌دهد. پژوهش حاضر با هدف ارتقای عملکرد و قابلیت اطمینان توربین‌های بادی در اقلیم خشک سیستان، رویکردی ترکیبی مبتنی بر تحلیل حالات خرابی و اثرات آن (FMEA) و مدل‌های هوش مصنوعی ارائه می‌دهد. در مرحله نخست، داده‌های تاریخی عملکرد توربین‌ها شامل توان خروجی، دما، سرعت باد، مدت توقف و رخدادهای خرابی جمع‌آوری و پیش‌پردازش شدند. سپس بر اساس شاخص‌های شدت، احتمال وقوع و قابلیت تشخیص، ماتریس ریسک FMEA تدوین و اجزای بحرانی شناسایی گردیدند. در گام دوم، داده‌های ریسک به‌عنوان ورودی مدل‌های یادگیری شامل شبکه عصبی مصنوعی (ANN) و استنتاج فازی تطبیقی (ANFIS) برای پیش‌بینی احتمال خرابی و بهینه‌سازی پارامترهای عملکردی مورد استفاده قرار گرفتند. مدل ترکیبی با تلفیق ویژگی‌های آماری و هوشمند، قادر به تشخیص روند خرابی پیش از وقوع و ارائه راهکارهای نگهداری پیش‌بینانه است. نتایج آزمایش‌ها نشان داد که مدل FMEA–ANN نرخ خرابی اجزای بحرانی را ۲۳ درصد کاهش و بازده تبدیل انرژی را ۱۱ درصد افزایش داد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Pathology of Iraqi civil laws in regulating digital service contracts with emphasis on geographical and regional challenges of the digital economy and providing appropriate strategies آسیب‌شناسی قوانین مدنی عراق در تنظیم قراردادهای خدمات دیجیتال با تأکید بر چالش‌های جغرافیایی و منطقه‌ای اقتصاد دیجیتال و ارائه راهبردهای مناسب 253510 10.22034/jgeoq.2026.591379.4501 FA وسام نوری هادی کاظم العوادی دانشجوی دکترای مدیریت راهبردی نظامی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران 0000-0002-7303-5314 مهران کشتکار دانشار مدیریت راهبردی دانش دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران 0009-0009-1020-9899 بهزاد حشمتی استادیار، گروه زبان عربی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران 0000-0002-8863-044X Journal Article 2026 07 12 This research aims to diagnose the shortcomings of the Iraqi Civil Law (Law No. 40 of 1951) regarding digital service contracts and to propose appropriate strategies. The core problem is that this law was formulated in a pre-digital historical context, and its fundamental concepts—including consent, subject matter, consideration, liability, and dispute resolution mechanisms—are not fully compatible with the characteristics of digital service contracts. These contracts, due to their platform-based nature, standardized and adhesive terms, data-driven economic value, multi-actor service provision, and cross-border disputes, require distinct substantive and procedural rules. Employing a descriptive-analytical method with a critical approach, the research reveals that consent in digital environments is often reduced to a mere "formal click," and Iraqi law lacks adequate tools to ensure informed consent and transparency of terms. The subject matter and consideration in digital services are often intangible and data-centric, and the failure to explicitly recognize data as economic value/consideration creates ambiguity in analyzing obligations and compensation. Fault-based liability and the bilateral model prove inefficient against systemic/algorithmic errors and multi-actor structures. Furthermore, the role of platforms and contractual power imbalances necessitate protection for weaker parties. Traditional dispute resolution and judgment enforcement mechanisms are costly and ineffective for digital disputes. Accordingly, the proposed strategies include: independently recognizing digital service contracts within civil law or a special law; redefining electronic consent and transparency requirements; formally recognizing data and its processing as an economic element of contracts; shifting toward risk-based/objective liability for certain services; regulating platform liability and roles. پژوهش حاضر با هدف آسیب‌شناسی قانون مدنی عراق (قانون شماره ۴۰ مصوب ۱۹۵۱) در حوزه قراردادهای خدمات دیجیتال و ارائه راهبردهای مناسب انجام شده است. مسئله اصلی آن است که این قانون در بستر تاریخی پیشادیجیتال تدوین شده و مفاهیم بنیادین آن از جمله رضایت، موضوع، عوض، مسئولیت و سازوکارهای حل اختلاف، با ویژگی‌های قراردادهای خدمات دیجیتال همخوانی کامل ندارد. این قراردادها به دلیل پلتفرم‌محوری، استاندارد و الحاقی بودن شروط، داده‌محور شدن ارزش اقتصادی، چندبازیگری در ارائه خدمت و ماهیت فرامرزی اختلافات، نیازمند قواعد متمایزی هستند. پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد انتقادی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که رضایت در محیط دیجیتال به کلیک صوری فروکاسته شده و قانون ابزاری برای تضمین شفافیت و رضایت آگاهانه ندارد. موضوع و عوض در خدمات دیجیتال غیرمادی و داده‌محور است و عدم شناسایی داده‌ها به‌عنوان ارزش اقتصادی، ابهام در تعهدات و جبران خسارت ایجاد می‌کند. مسئولیت مبتنی بر تقصیر در برابر خطاهای سیستمی و ساختار چندبازیگری ناکارآمد است. همچنین نقش پلتفرم‌ها و عدم توازن قدرت قراردادی، حمایت از طرف ضعیف را ضروری می‌سازد. سازوکارهای سنتی حل اختلاف نیز برای اختلافات دیجیتال پرهزینه و کم‌اثر هستند. بر این اساس، راهبردهای پیشنهادی عبارتند از: شناسایی مستقل قراردادهای خدمات دیجیتال در قانون خاص یا اصلاح قانون مدنی؛ بازتعریف رضایت الکترونیکی و الزام‌های شفافیت؛ شناسایی داده‌ها به‌عنوان عنصر اقتصادی قرارداد؛ حرکت به‌سوی مسئولیت مبتنی بر خطر در برخی خدمات؛ تنظیم مسئولیت و نقش پلتفرم‌ها؛ و توسعه سازوکارهای حل اختلاف آنلاین برای دسترسی مؤثر به عدالت.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Neoliberalism and its reflection on the international economy نئولیبرالیسم و بازتاب آن بر اقتصاد بین‌الملل 253517 10.22034/jgeoq.2026.546684.4339 FA حمید امیدی پردیس ارس دانشگاه تهران ، گروه حقوق عمومی ولی رستمی دانشگاه تهران - گروه حقوق عمومی 0000-0002-2421-886X Journal Article 2025 09 12 Neoliberalism began with the Montpellier Society and reached its peak with the Chicago School. By abandoning Keynesian economics and reproducing classical economics, with new assumptions called classical economics with an emphasis on the market, neoliberalism tried to organize the two-way relationship between the state and the economy. By reducing the role of the government, privatization and economic liberalization, neoliberals created a new era of governance based on regulation. The achievement of this model of governance led to the emergence of regulatory governments and the abandonment of welfare governments. Neoliberals started their domination over the international economy by establishing three monetary-financial institutions, which included the International Monetary Fund, the World Bank and the World Trade Organization, by changing the direction of the national economy of the countries, and in the middle of the way with development programs. - An economy known as the Washington Consensus and by implementing a program known as structural adjustment accelerated the final goal of globalization. Neoliberal experiences in the target countries mainly led to the destruction of the national economy of those countries and provoked a wave of concern and criticism; The post-Washington consensus and Beijing consensus can be evaluated in this regard. This article seeks to answer the question that; How did neoliberalism dominate the international economy? With a descriptive-analytical method and based on documentary-library studies, it emphasizes the assumption that; The world economy is dominated by the neoliberal economic order. نئولیبرالیسم که با انجمن مونت پلرین آغاز و با مکتب شیکاگو به اوج خود رسید‌، با کنار زدن اقتصاد کینزی و باز تولید اقتصاد کلاسیک ، با مفروضه های جدید به نام اقتصاد کلاسیک سعی کرد تا به رابطه دو سویه دولت-اقتصاد سامان دهد. نئولیبرال ها با کاهش نقش دولت و خصوصی سازی دوران جدیدی از حکمرانی مبتنی بر تنظیم گری را شکل دادند. دستاورد این مدل از حکمرانی منجر به ظهور دولت های تنظیم گر و کنار زدن دولت های رفاه شد. آنان با تأسیس نهادهای سه گانه پولی-مالی که شامل صندوق بین المللی پول، بانک جهانی و سازمان تجارت جهانی می شد ، سیطره خود بر اقتصاد بین الملل را با تغییر مسیر اقتصاد ملی کشورها آغاز کردند و در میانه راه با برنامه های توسعه ای-اقتصادی موسوم به اجماع واشنگتن و با اجرای برنامه موسوم به تعدیل ساختاری به هدف نهایی که جهانی شدن بود ، شتاب بخشیدند. تجربه های نئولیبرالی در کشورهای هدف، عمدتا منجر به ویرانی اقتصاد ملی آن کشورها شد و موجی از نگرانی و انتقادها را نسبت به خود بر انگیخت ؛ اجماع پسا واشنگتن و اجماع پکن در این راستا قابل ارزیابی است. این مقاله در پی پاسخ به این پرسش که ؛ نئولیبرالیسم چگونه بر اقتصاد بین الملل سیطره پیدا کرد؟ با شیوه توصیفی-تحلیلی و بر پایه مطالعات اسنادی-کتابخانه ای بر این فرض تاکید دارد که ؛ اقتصاد جهانی تحت سیطره نظم اقتصادی نئولیبرال قرار دارد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 21 Designing an electoral performance improvement model with a development-oriented management approach in line with regional planning (Case study: Islamic Council elections in Isfahan province) طراحی مدل بهبود عملکردی انتخاباتی با رویکرد مدیریت توسعه محور در راستای برنامه ریزی منطقه ای ای (مطالعه موردی: انتخابات شورای اسلامی در استان اصفهان) 253511 10.22034/jgeoq.2026.586678.4474 FA علی خلیلی گروه مدیریت، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. 0000-0003-2779-9644 حمیدرضا بهرامی گروه مدیریت، واحد نراق، دانشگاه آزاد اسلامی، نراق، ایران. 0000-0001-6317-6888 سعید دائی کریم زاده گروه مدیریت، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. 0000-0002-4178-0280 سحر فائقی گروه مدیریت، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. 0000-0002-5223-228X Journal Article 2026 06 14 The elections to the Islamic Consultative Assembly, as the most central mechanism for the realization of religious democracy, are a complex management process whose quality directly affects social capital, institutional trust, and political legitimacy. The present study aimed to design an electoral performance improvement model with a development-oriented management approach in Isfahan province. The qualitative research method was based on Strauss and Corbin's data. The statistical population included all individuals with direct experience in the field of the Islamic Consultative Assembly elections in Isfahan province, who were classified into five groups: political science professors, members of executive and supervisory boards, members of parliament, unsuccessful approved candidates, and disqualified candidates. Purposive sampling was carried out with maximum diversity, and theoretical saturation was achieved in the thirteenth interview; a total of 15 semi-structured interviews were conducted. The data were analyzed using a three-stage coding method in MAXQDA software. The results led to the extraction of 152 open codes, 12 central categories, and 3 optional categories. The core of the research was identified as “the structural disconnect between formal rules, stakeholder behavior, and public trust.” The final model was designed in three layers: the first layer included seven structural components as independent variables (status analysis, public participation, transparency and oversight, strengthening civil society institutions, use of technology, education and information, and effective oversight), the second layer included stakeholder actions at three time points as a mediating variable, and the third انتخابات مجلس شورای اسلامی به‌عنوان محوری‌ترین سازوکار تحقق مردم‌سالاری دینی، فرآیندی مدیریتی پیچیده است که کیفیت آن مستقیماً بر سرمایه اجتماعی، اعتماد نهادی و مشروعیت سیاسی تأثیر می‌گذارد. پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل بهبود عملکردی انتخاباتی با رویکرد مدیریت توسعه‌محور در استان اصفهان انجام شد. روش پژوهش کیفی از نوع داده‌بنیاد اشتراوس و کوربین بود. جامعه آماری شامل کلیه افراد دارای تجربه مستقیم در حوزه انتخابات مجلس شورای اسلامی در استان اصفهان بود که در پنج گروه اساتید علوم سیاسی، اعضای هیئت‌های اجرایی و نظارتی، نمایندگان مجلس، داوطلبان تأییدشده ناموفق و داوطلبان ردصلاحیت‌شده طبقه‌بندی شدند. نمونه‌گیری به شیوه هدفمند با حداکثر تنوع انجام و اشباع نظری در مصاحبه سیزدهم محقق گردید؛ در مجموع ۱۵ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. داده‌ها با روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل گردیدند. نتایج منجر به استخراج ۱۵۲ کد باز، ۱۲ مقوله محوری و ۳ مقوله انتخابی شد. هسته مرکزی پژوهش «گسست ساختاری میان قوانین رسمی، رفتار ذینفعان و اعتماد عمومی» شناسایی گردید. مدل نهایی در سه لایه طراحی شد: لایه اول شامل هفت مؤلفه ساختاری به‌عنوان متغیر مستقل (تحلیل وضعیت موجود، مشارکت عمومی، شفافیت و نظارت، تقویت نهادهای مدنی، استفاده از فناوری، آموزش و اطلاع‌رسانی، نظارت مؤثر)، لایه دوم شامل کنش‌های ذینفعان در سه مرحله زمانی به‌عنوان متغیر میانجی، و لایه سوم شامل چهار مؤلفه (سلامت انتخابات، شفافیت فرآیند، رقابتی‌بودن و افزایش مشارکت مردمی) به‌عنوان متغیر وابسته. نوآوری اصلی پژوهش شناسایی نقش میانجی کنش‌های ذینفعان به‌عنوان حلقه مفقوده میان اصلاحات ساختاری

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 The Relationship Between Environmental Justice and Social Justice in the MENA Region: A Structural Equations Approach Based on PLS رابطۀ عدالت زیست‌محیطی و عدالت اجتماعی در کشورهای منطقه مِنا: رویکرد معادلات ساختاری مبتنی بر PLS 253512 10.22034/jgeoq.2026.587198.4478 FA ملیحه خواجوی دانشجوی دکتری علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. 0009-0005-9026-3879 مجید مداح استاد اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. 0000-0001-8300-1444 Journal Article 2026 06 16 Justice is a multidimensional concept that is influenced by various factors, including environmental variables. Today, people's access to electricity, forests, clean air, and clean water is considered an environmental advantage that affects the level of development through the expansion of economic capacities. On the other hand, social justice is one of the most fundamental principles of sustainable development and human coexistence, the realization of which requires a fair distribution of opportunities and resources in society. This research aims to examine the relationship between environmental justice and social justice, and demographic and economic indicators including urbanization, life expectancy, immigration, population growth, per capita production, per capita health, and total population are included in the model as indicators for measuring social justice. The results of estimating structural equations using the partial least squares method (PLS-SEM) for panel data of MENA countries in the period 2000 to 2024 show a positive and significant relationship between access to electricity and water, forest cover, and clean air with the indicators of social justice structure, based on which it can be stated that access to electricity and water, forest cover, and clean air, which indicate a more equitable distribution of environmental resources (environmental justice), leads to greater social justice. This finding shows that from a policy point of view, government programs to promote indicators representing environmental justice can lead to an improvement in the state of social justice through the development عدالت یک مفهوم چند بعدی است که تحت تأثیر عوامل مختلفی از جمله متغیرهای زیست محیطی قرار دارد. امروزه دسترسی مردم به برق و جنگل و هوای پاک و آب سالم به عنوان یک مزیت زیست محیطی در نظر گرفته می شود که از طریق گسترش ظرفیت های اقتصادی بر سطح توسعه اثر دارد. از طرفی عدالت اجتماعی از بنیادی‌ترین اصول توسعه پایدار و همزیستی انسانی است که تحقق آن نیازمند توزیع منصفانه‌ی فرصت‌ها و منابع در جامعه می‌باشد. این پژوهش با هدف بررسی رابطه‌ی میان عدالت زیست محیطی و عدالت اجتماعی انجام شده است و شاخص‌های جمعیتی و اقتصادی شامل شهرنشینی، امید به زندگی، مهاجرپذیری، رشد جمعیت، تولید سرانه، سرانه‌ی بهداشت و جمعیت کل به عنوان شاخص های اندازه‌گیری عدالت اجتماعی در مدل وارد شده است. نتایج حاصل از تخمین معادلات ساختاری با روش حداقل مربعات جزیی (PLS- SEM) برای داده های پنلی کشورهای منا در دوره 2000 تا 2024 نشان می دهد رابطه مثبت و معنی دار بین دسترسی به برق و آب و پوشش جنگلی و هوای پاک با شاخص های سازه عدالت اجتماعی است که بر اساس آن می توان اظهار داشت دسترسی به برق و آب و پوشش جنگلی و هوای پاک که نشان دهنده توزیع عادلانه تر منابع زیست محیطی (عدالت زیست محیطی) است، منجر به عدالت اجتماعی بیشتر می شود. این یافته نشان می دهد از نقطه نظر سیاستی برنامه های دولت برای ارتقاء شاخص های معرف عدالت زیست محیطی می تواند منجر به بهبود وضعیت عدالت اجتماعی از طریق توسعه

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Using semi-supervised learning and video point tracking for automatic monitoring of land use changes in regional transportation axes استفاده از یادگیری نیمه‌نظارتی و ردیابی نقاط ویدیویی برای پایش خودکار تغییرات کاربری اراضی در محورهای مواصلاتی منطقه‌ای 253513 10.22034/jgeoq.2025.546328.4338 FA محمد محمدی فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر ـ گرایش هوش مصنوعی و رباتیکز، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی. 0009-0003-9461-618X Journal Article 2025 09 10 Road semantic segmentation plays a key role in scene understanding for autonomous and assisted driving systems, but accurate pixel-level labeling of each frame of road videos is expensive and time-consuming. In this paper, a semi-supervised learning framework for semantic segmentation of road videos is introduced, which relies on exploiting motion constraints extracted from point tracking. In this approach, only the first frame of each 15-frame sequence is manually pixel-labeled, and for subsequent frames, pseudo-label masks are generated using point tracking by the CoTracker3 model. These pseudo-labels are then used to semi-supervisedly train a lightweight LR-ASPP-based segmentation network with a MobileNetV3 backbone. The combined error function consists of a supervised component on labeled frames and a pseudo-supervised component considering tracked pixels. The proposed framework is evaluated on the KITTI-STEP dataset, which is an extended version of KITTI for segmentation and tracking of each pixel in video. The results show that the proposed semi-supervised model SSL-Tracker achieves an mIoU of 27.67% and a pixel accuracy of 72.58%, recording a 2.54% improvement in mIoU over the fully supervised base model trained only with labeled frames (25.13%). A more detailed analysis of the classes shows that the use of point tracking provides a significant advantage, especially for dynamic classes such as “car” and “bicycle”. These results indicate that a significant improvement in semantic road segmentation can be achieved by exploiting the motion information embedded in the video without increasing the number of manual labels. قطعه‌بندی معنایی جاده نقشی کلیدی در درک صحنه برای سامانه‌های رانندگی خودکار و کمک‌راننده دارد، اما برچسب‌گذاری دقیق پیکسلی برای هر فریم از ویدیوهای جاده‌ای پرهزینه و زمان‌بر است. در این مقاله، یک چارچوب یادگیری نیمه‌نظارتی برای قطعه‌بندی معنایی ویدیوهای جاده‌ای معرفی می‌شود که بر بهره‌گیری از قیود حرکتی استخراج‌شده از ردیابی نقاط متکی است. در این رویکرد، تنها فریم اول هر دنباله ۱۵ فریمی دارای برچسب پیکسلی دستی است و برای فریم‌های بعدی، ماسک‌های شبه‌برچسب با استفاده از ردیابی نقاط توسط مدل CoTracker3 تولید می‌شود.این شبه‌برچسب‌ها سپس برای آموزش نیمه‌نظارتی یک شبکه قطعه‌بندی سبک مبتنی بر LR-ASPP با ستون فقرات MobileNetV3 به‌کار می‌روند. تابع خطای ترکیبی شامل جزء نظارت‌شده روی فریم‌های دارای برچسب و جزء شبه‌نظارتی با لحاظ‌کردن پیکسل‌های ردیابی‌شده طراحی شده است. چارچوب پیشنهادی بر روی مجموعه‌داده KITTI-STEP، که نسخه‌ای گسترش‌یافته از KITTI برای قطعه‌بندی و ردیابی هر پیکسل در ویدیو است، ارزیابی شده است. نتایج نشان می‌دهد که مدل نیمه‌نظارتی پیشنهادی SSL-Tracker به mIoU برابر 27.67% و دقت پیکسلی 72.58% دست می‌یابد و نسبت به مدل پایه کاملاً نظارت‌شده که فقط با فریم‌های دارای برچسب آموزش دیده است (25.13%)، بهبود 2.54 درصدی در mIoU را ثبت می‌کند. تحلیل دقیق‌تر کلاس‌ها نشان می‌دهد که استفاده از ردیابی نقاط، به‌ویژه برای کلاس‌های پویا مانند «خودرو» و «دوچرخه» مزیت قابل‌توجهی ایجاد می‌کند. این نتایج نشان می‌دهد که می‌توان با بهره‌گیری از اطلاعات حرکتی نهفته در ویدیو و بدون افزایش تعداد برچسب‌های دستی، بهبود قابل‌ملاحظه‌ای در قطعه‌بندی معنایی جاده به دست آورد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 The Right to Form Political Parties During the Constitutional Era and the Islamic Republic of Iran: An Analysis Emphasizing Free and Fair Elections and Geopolitical Dimensions حق تحزب در دوره مشروطه و جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر انتخابات آزاد و منصفانه و با نگاهی به ابعاد ژئوپلیتیک آن 254679 10.22034/jgeoq.2026.606455.4573 FA محمد انصاری گروه حقوق عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-5211-6932 مهدی شعبان نیا منصور گروه حقوق عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-5211-6932 علی دشتی گروه حقوق عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0001-8300-1444 Journal Article 2026 10 08 The right to form political parties is considered a crucial component of organized political participation and a fundamental pillar of democratic systems. By organizing social demands, cultivating political elites, presenting governance platforms, and fostering an environment for political competition, political parties play a pivotal role in ensuring free and fair elections. In contemporary legal systems, the relationship between party politics and elections serves as a key indicator for assessing the quality of democracy and the efficacy of the political system. However, Iran's historical experience reveals that the right to form parties has consistently faced structural, legal, and institutional challenges, which have in turn impacted the quality of electoral competition. This study, titled "Challenges to the Right to Form Political Parties in the Constitutional and Islamic Republic Eras: A Focus on Free and Fair Elections," examines the legal and institutional developments regarding political parties and their role in the electoral process. The primary objective is to analyze the status of this right within Iran's legal system and to elucidate its impact on meeting the standards for free and fair elections. To this end, the study reviews the theoretical foundations of the right to form parties in international human rights instruments and examines the status of this right across two pivotal periods in Iran's political history: حق تحزب یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های تحقق مشارکت سیاسی سازمان‌یافته و از ارکان اساسی نظام‌های مردم‌سالار به شمار می‌آید. احزاب سیاسی با سازمان‌دهی مطالبات اجتماعی، تربیت نخبگان سیاسی، ارائه برنامه‌های حکمرانی و ایجاد بستر رقابت سیاسی، نقشی اساسی در شکل‌گیری انتخابات آزاد و منصفانه ایفا می‌کنند. در نظام‌های حقوقی معاصر، رابطه میان تحزب و انتخابات به عنوان یکی از شاخص‌های سنجش کیفیت دموکراسی و کارآمدی نظام سیاسی مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، تجربه تاریخی ایران نشان می‌دهد که حق تحزب همواره با چالش‌های ساختاری، حقوقی و نهادی مواجه بوده و این امر بر کیفیت رقابت‌های انتخاباتی نیز تأثیرگذار بوده است.پژوهش حاضر با عنوان چالش‌های حق تحزب در دوره مشروطه و جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر انتخابات آزاد و منصفانه، به بررسی تحولات حقوقی و نهادی مرتبط با تحزب و نقش آن در فرآیند انتخابات می‌پردازد. هدف اصلی این تحقیق تحلیل جایگاه حق تحزب در نظام حقوقی ایران و تبیین تأثیر آن بر تحقق معیارهای انتخابات آزاد و منصفانه است. در این راستا، ضمن بررسی مبانی نظری حق تحزب در اسناد بین‌المللی حقوق بشر، وضعیت این حق در دو مقطع مهم تاریخ سیاسی ایران یعنی دوره مشروطه و جمهوری اسلامی مورد مطالعه قرار گرفته است.یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه در نظام حقوقی ایران، به‌ویژه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و برخی قوانین عادی، اصل آزادی تشکیل احزاب به رسمیت شناخته شده است، اما در عمل محدودیت‌های حقوقی، نهادی و فرهنگی متعددی مانع از تحقق کامل کارکردهای احزاب در فرآیند انتخابات شده است.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 The Sustainable Development Model in the Free Trade Zones of the Islamic Republic of Iran الگوی توسعه پایدار در مناطق آزاد تجاری جمهوری اسلامی ایران 253514 10.22034/jgeoq.2026.543817.4327 FA محمدحسین قیاسوند دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران 0009-0002-9155-0720 مهرداد نوابخش گروه جامعه‌شناسی، دانشکده دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران محمدعلی عبدالوند گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران 0000-0001-6581-5030 فریده حق شناس کاشانی گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران Journal Article 2025 08 29 The purpose of this study was to develop a sustainable development model in the free trade zones of the Islamic Republic of Iran. In terms of data nature, the research is qualitative and conducted in a case study style. The participants included managers of free trade zones, university professors specializing in free trade zones, experts, and practitioners active in these areas. The sample size, determined through theoretical saturation, consisted of 14 individuals selected purposively using the snowball method. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis. The validity and reliability of the data were confirmed through multiple verification techniques. Based on the analysis of the interviews, 362 codes were initially obtained during the open coding stage, which, after removing duplicates, were reduced to 246 primary codes. Ultimately, these codes were categorized into 20 sub-themes and 4 main themes. The findings indicate that sustainable development in the free trade zones of the Islamic Republic of Iran requires an integrated and coordinated approach across four dimensions: economic, social, environmental, and institutional. The results further show that without transparent, participatory, and knowledge-based governance, efficient economic and environmental infrastructures, and the strengthening of social resilience, free trade zones will not only fail to achieve sustainable development goals but may also exacerbate economic disparities, weaken social cohesion, and cause environmental degradation. Accordingly, policy reform, institutional capacity-building, and forward-looking, equity-oriented strategic planning are identified as key prerequisites for achieving genuine sustainability in these zones. هدف از انجام این پژوهش، الگوی توسعه پایدار در مناطق آزاد تجاری جمهوری اسلامی ایران بود. پژوهش به لحاظ ماهیت داده از نوع کیفی به سبک موردی است.‏ مشارکت‌کنندگان پژوهش را مدیران مناطق آزاد، اساتید فعال در حوزه مناطق آزاد، خبرگان و کارشناسان فعال در مناطق آزاد تشکیل می‌داد که حجم نمونه پس از اشباع نظری به تعداد 14 نفر و به‌صورت هدفمند (گلوله برفی) انتخاب گردید. گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختارمند و تجزیه ‌و تحلیل اطلاعات به روش فن مضمون انجام شد. اعتبار و اطمینان داده‌ها با استفاده از روش‌های مختلف مورد تأیید قرار گرفت. بر اساس تحلیل مصاحبه‌های صورت گرفته، 362 کد در مرحله کدگذاری باز به دست آمد که پس از حذف کدهای مشابه به 246 کد پایه کاهش یافت که در نهایت این کدها در 20 مضمون فرعی و 4 مضمون اصلی دسته‌بندی شدند. نتایج و یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که توسعه پایدار در مناطق آزاد تجاری جمهوری اسلامی ایران نیازمند رویکردی یکپارچه و هماهنگ در چهار بُعد اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و نهادی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بدون وجود حکمرانی شفاف، مشارکت‌محور و دانش‌بنیان، زیرساخت‌های اقتصادی و زیست‌محیطی کارآمد و ارتقاء تاب‌آوری اجتماعی، مناطق آزاد نه تنها به اهداف توسعه پایدار نمی‌رسند بلکه می‌توانند منجر به تعمیق شکاف‌های اقتصادی، تضعیف انسجام اجتماعی و تخریب زیست‌محیطی شوند. بر این اساس، بازنگری در سیاست‌گذاری، توانمندسازی نهادی، و برنامه‌ریزی راهبردی با رویکرد آینده‌نگر و عدالت‌محور، پیش‌شرط‌های کلیدی برای پایداری واقعی در این مناطق به شمار می‌روند.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Analysis of Imam Ali's (AS) three-pronged strategies in territorial governance and dealing with socio-political instability (based on the letters of Nahj al-Balagha) واکاوی راهبردهای سه‌گانه امام علی (ع) در حکمرانی سرزمینی و مقابله با ناپایداری‌های سیاسی- اجتماعی (با تکیه بر نامه‌های نهج‌البلاغه) 253515 10.22034/jgeoq.2026.599704.4533 FA علی اصغری گروه علوم سیاسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. 0009-0009-1020-9899 لیلا خدابخشی گروه علوم سیاسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. 0009-0009-1020-9899 زینب هاشمی باغی گروه علوم اجتماعی، دانشکده تمدن و مطالعات جهان، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران. 0000-0002-8881-2163 Journal Article 2026 08 29 This study aims to formulate the triple strategies of Imam Ali (a.s.) in confronting socio-political seditions (Fitnas) based on the letters of Nahj al-Balagha, with an emphasis on the commentaries of both schools (Fariqayn). The central problem of the research is how to extract a coherent model for sedition management from the sovereign letters of Imam Ali (a.s.) across three levels: structural, behavioral, and contextual. This model is designed to be effective in the pre-sedition prevention phase, during the confrontation, and in the post-sedition reconstruction period. The research methodology is qualitative content analysis with an inductive approach; data were extracted from the letters of Nahj al-Balagha, particularly Letter 53, and analyzed using authoritative Shia and Sunni commentaries. The findings indicate that in Alid logic, the prevention of sedition is rooted in structural justice, financial oversight, meritocracy, and the elimination of discrimination. Management during sedition relies on clarification, insight-building (Basirat), distinguishing the deceived from the instigators, and wise decisiveness. Finally, post-sedition reconstruction is achieved through restoring public trust, reforming damaged structures, and economic-livelihood rehabilitation. Accordingly, the Alid model of sedition management is not merely reactive or security-oriented; rather, it is a proactive, justice-based, and multidimensional approach that can serve as an indigenous model for governance in crisis conditions. پژوهش حاضر با هدف صورت‌بندی راهبردهای سه‌گانه امام علی(ع) در مواجهه با فتنه‌های اجتماعی ـ سیاسی بر پایه نامه‌های نهج‌البلاغه و با تکیه بر شروح فریقین انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق آن است که چگونه می‌توان از دل نامه‌های حاکمیتی امام علی(ع)، الگویی منسجم برای مدیریت فتنه در سه سطح ساختاری، رفتاری و زمینه‌ای استخراج کرد؛ الگویی که هم در مرحله پیشگیری از فتنه، هم در زمان مواجهه با آن و هم در دوره بازسازی پسافـتنه کارآمد باشد. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد استقرایی است و داده‌ها از نامه‌های نهج‌البلاغه، به‌ویژه نامه ۵۳، استخراج و با بهره‌گیری از شروح معتبر شیعه و سنی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در منطق علوی، پیشگیری از فتنه بر عدالت ساختاری، نظارت مالی، شایسته‌سالاری و رفع تبعیض استوار است؛ مدیریت حین فتنه بر تبیین، بصیرت‌افزایی، تفکیک فریب‌خوردگان از محرکان و قاطعیت حکیمانه تکیه دارد؛ و بازسازی پس از فتنه نیز با ترمیم اعتماد عمومی، اصلاح ساختارهای آسیب‌دیده و بازسازی اقتصادی ـ معیشتی امکان‌پذیر می‌شود. بر این اساس، الگوی علوی در مدیریت فتنه، صرفاً واکنشی و امنیت‌محور نیست، بلکه رویکردی پیش‌دستانه، عدالت‌محور و چندبعدی است که می‌تواند به‌عنوان الگویی بومی برای حکمرانی در شرایط بحران مورد استفاده قرار گیرد.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 An Ideal Model for Local Elections from the Perspective of Free and Fair Elections: A Case Study of Islamic Councils in Ilam Province مدل مطلوب انتخابات محلی از منظر انتخابات آزاد و منصفانه؛ مطالعه موردی شوراهای اسلامی در حوزه جغرافیایی استان ایلام 254678 10.22034/jgeoq.2026.606452.4572 FA ایوب بهار گروه حقوق عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-5211-6932 احمد منتظری گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ا یران. 0000-0001-6317-6888 محمد وارسته بازقلعه گروه حقوق، واحد پرند، دانشگاه آزاد اسلامی، پرند، ایران. 0000-0001-8300-1444 Journal Article 2026 10 08 As a cornerstone of democracy, elections provide a platform for realizing popular sovereignty and enabling citizen participation in public decision-making processes. Free and fair elections—defined by equal opportunities for the participation of all social groups—require transparency in the voting process and guarantees regarding the independence of supervisory bodies. Local elections serve as a proving ground for cultivating active, thoughtful, informed, and responsible citizens. They act as a crucial check against the centralization of state power, administrative tyranny, and the accumulation of authority within bureaucratic organizations. In Iran—and specifically in Ilam Province—the influence of tribal structures on local elections, ranging from candidate selection to electoral oversight, has created significant challenges; this dynamic has undermined meritocracy, violated the principle of equal opportunity, and ultimately resulted in ineffective local governance. The primary objective of this research is to design a legal model for local elections in Ilam Province that mitigates the adverse effects of ethnic and tribal structures, thereby fostering free and fair local elections and improving local governance. Employing a descriptive-analytical approach and examining current conditions, the study seeks to propose a legal and operational framework to address this issue through a targeted, problem-oriented process. انتخابات به عنوان یکی از ارکان اصلی دموکراسی، بستری برای تحقق حاکمیت مردم و مشارکت شهروندان در فرایند تصمیم گیری های عمومی فراهم می کند. انتخابات آزاد و منصفانه به معناب فراهم آوردن فرصت های برابر برای مشارکت همه گروههای اجتماعی، مستلزم شفافیت در فرایند رأی گیری، و تضمین استقلال نهادهای نظارتی است. انتخابات محلی، آزمایشگاهی برای پرورش شهروند فعال، متفکر، آگاه ومسئول است. انتخابات محلی مهمترین مانع تمرکز قدرت دولت مرکزی و مانعی بر استبداد اداری و انباشت قدرت در سازمانهای بروکراتیک می باشد. در ایران و به ویژه در استان ایلام، تأثیر ساختارهای قبیله ای بر فرایند انتخابات محلی از انتخاب کاندیداها گرفته تا نظارت بر انتخابات، چالشهای جدی ایجاد نموده و این ساختار به کاهش شایسته سالاری و نقض اصل برابری فرصت ها و نهایتاً به ناکارآمدی حکمرانی محلی منجر گردیده است.مساله اصلی این پژوهش طراحی مدلی حقوقی برای انتخابات محلی در حوزه جغرافیایی استان ایلام است که بتواند با کاهش تاثیرات منفی ساختارهای قومی و قبیله ای به تحقق انتخابات آزاد و منصفانه محلی و بهبود حکمرانی محلی بیانجامد.. این پژوهش سعی دارد با روش توصیفی تحلیلی و تجزیه و تحلیل شرایط موجود، طی یک فرایند هدفمند ومساله محور و شناسایی دقیق یک مشکل،راهکار و چارچوبی حقوقی و اجرایی برای حل این مشکل را ارائه نماید.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Application of geogrid to improve and strengthen soil stability in desert and arid areas (case study, increasing the bearing capacity of foundation beds) کاربرد ژئوگرید به‌ منظور بهسازی و تقویت پایداری خاک مناطق بیابانی و کویری(مطالعه موردی، افزایش قابلیت باربری بستر فونداسیون‌ها) 253516 10.22034/jgeoq.2026.595654.4522 FA یونس فخاری گروه مهندسی عمران، دانشکده عمران، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-0521-2470 احد باقرزاده خلخالی گروه ژئوتکنیک، دانشکده مهندسی عمران، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-8863-044X علی درخشانی گروه مهندسی عمران، دانشگاه شاهد، تهران، ایران 0000-0002-8863-044X جواد نظری افشار گروه مهندسی عمران، واحد شهر قدس دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران 0000-0002-8863-044X Journal Article 2026 08 05 The soil type of desert and desert areas is mainly uniform, poorly grained sand with low density, and in areas where its formation is sedimentary, the presence of a weak thin layer deep in the ground is likely. In order to design a suitable foundation and safely transfer the load of the superstructure to the ground, in addition to determining the physical and strength characteristics of the soil and understanding the underlying geological condition of the soil layers, it is necessary to identify small inhomogeneities within the soil mass, such as weak thin layers, shear bands, and slip surfaces, which can have negative effects on the failure mechanism, ultimate bearing capacity of foundations, and safety factors of geotechnical systems. According to the results of previous work, the negative effect of a weak thin layer on the ultimate bearing capacity of the foundation is evident, but very limited research has been conducted to improve the ultimate bearing capacity of the foundation in the face of this inhomogeneity in the soil mass. In this study, the effect of using geosynthetic geogrid reinforcement to improve the bearing capacity of individual foundations on sand bed and to find the best reinforcement depth was investigated by constructing a physical soil-foundation model on a laboratory scale of 65×70×100 cm under static vertical load. نوع خاک مناطق بیابانی و کویری عمدتاً ماسه‌ای یکنواخت بد دانه‌بندی شده با تراکم کم بوده و در مناطقی که نحوه تشکیل آن رسوبی است وجود لایه‌نازک ضعیف در اعماق زمین محتمل است. برای طراحی پی مناسب و انتقال ایمن بار روسازه به زمین علاوه بر تعیین مشخصات فیزیکی و مقاومتی خاک و شناخت وضعیت زیرین لایه‌های خاک از نظر زمین‌شناسی، شناسایی غیریکنواختی‌های کوچک داخل توده خاک مثل لایه‌های نازک ضعیف، باندهای برشی و سطوح لغزش که می‌توانند بر مکانیزم شکست، ظرفیت باربری نهایی فونداسیون‌ها و ضرایب اطمینان سیستم‌های ژئوتکنیکی اثرات منفی بگذارند ضروری است. مطابق نتایج کارهای انجام شده قبلی، اثر منفی لایه‌نازک ضعیف بر ظرفیت باربری نهایی پی محرز است لیکن برای بهبود ظرفیت باربری نهایی پی در مواجه باوجوداین غیریکنواختی در توده خاک تحقیقات بسیار محدودی انجام شده است. در این تحقیق تأثیر استفاده از مسلح‌کننده ژئوسینتتیکی ژئوگرید در جهت بهبود ظرفیت باربری پی‌های منفرد بر بستر ماسه‌ای و یافتن بهترین عمق مسلح‌کننده به‌وسیله ساخت مدل فیزیکی خاک ـ شالوده در مقیاس آزمایشگاهی 65×70×100 سانتیمتر تحت سربار قائم استاتیکی مورد بررسی قرار گرفته است. آزمون‌ها در سه حالت، بستر ماسه‌ای بدون لایه ضعیف، بستر ماسه‌ای با یک لایه ضعیف در عمق 2 برابر عرض پی (B) و بستر ماسه‌ای با یک لایه ضعیف و مسلح‌کننده ژئوگرید در اعماق مختلف انجام شده است.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 Assessing the Resilience and Vulnerability of Regional Development to Emerging Technologies in Iran's Free Zones: A Case Study of the Aras Free Zone سنجش تاب‌آوری و اثرپذیری توسعه منطقه‌ای از فناوری‌های نوین در مناطق آزاد ایران : مطالعه موردی منطقه آزاد ارس 253564 10.22034/jgeoq.2026.577325.4460 FA جعفر جعفری پژوهشکده مطالعات فناوریهای نوین، سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران 0009-0008-2376-4253 Journal Article 2026 05 26 This study aims to design and test a model of regional resilience based on modern technologies (artificial intelligence, the Internet of Things, blockchain, and renewable energy) in the Aras Free Zone, as one of the most significant free zones in Iran. In terms of purpose, this research is applied-developmental; in terms of nature, it is descriptive-correlational; and in terms of approach, it is quantitative. The statistical population consisted of 120 managers, experts, and economic activists in the Aras Free Zone. Due to the limited population size, a census method was employed. The research instrument was a researcher-developed 42-item questionnaire using a five-point Likert scale. Content validity was confirmed by eight specialists (CVR = 0.78), and reliability was established using Cronbach's alpha coefficient (α = 0.89). Data analysis was conducted using the Kolmogorov–Smirnov test (for normality), Pearson correlation coefficient, and multiple linear regression in SPSS version 27. The overall mean adoption of modern technologies was 3.2 out of 5 (moderate level). The highest mean was related to smart logistics technology (3.7), and the lowest pertained to renewable energy (2.4). There were positive and significant correlations between modern technologies and economic resilience (r = 0.72, p < 0.01), social resilience (r = 0.65, p < 0.05), and environmental resilience (r = 0.58, p < 0.05). Regression results showed that modern technologies explain 54% of the variance in regional resilience (R² = 0.54, F = 34.2, p < 0.001). پژوهش حاضر با هدف طراحی و آزمون مدل تاب‌آوری منطقه‌ای مبتنی بر فناوری‌های نوین (هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، بلاک‌چین، انرژی‌های تجدیدپذیر) در منطقه آزاد ارس به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مناطق آزاد ایران انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعه‌ای، از نظر ماهیت توصیفی-همبستگی و از نظر رویکرد، کمی است. جامعه آماری شامل ۱۲۰ نفر از مدیران، کارشناسان و فعالان اقتصادی منطقه آزاد ارس بود که به دلیل محدود بودن جامعه، به روش سرشماری (تمام‌شمار) بررسی شدند. ابزار پژوهش، پرسشنامه محقق‌ساخته ۴۲ گویه‌ای در مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت بود. روایی محتوایی با نظر ۸ نفر از متخصصان (CVR=0.78) و پایایی با ضریب آلفای کرونباخ (α=0.89) تأیید شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف (نرمالیتی)، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه در SPSS نسخه ۲۷ انجام شد. میانگین کلی به‌کارگیری فناوری‌های نوین ۳.۲ از ۵ (سطح متوسط) بود. بالاترین میانگین مربوط به فناوری لجستیک هوشمند (۳.۷) و پایین‌ترین مربوط به انرژی‌های تجدیدپذیر (۲.۴) بود. بین فناوری‌های نوین و تاب‌آوری اقتصادی (r=0.72, p<0.01)، تاب‌آوری اجتماعی (r=0.65, p<0.05) و تاب‌آوری زیست‌محیطی (r=0.58, p<0.05) همبستگی مثبت و معنادار وجود داشت.

موسسه آموزش عالی قشم جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای 2228-6462 16 3 2026 09 23 America's soft power in the Republic of Azerbaijan and its impact on Iran's national interests قدرت نرم آمریکا در جمهوری آذربایجان و تأثیر آن بر منافع ملی ایران 253565 10.22034/jgeoq.2026.599809.4534 FA علی عزیزی پور دانشجوی دکتری روابط بین الملل،پردیس بین المللی کیش. دانشگاه تهران.تهران.ایران‌. 0000-0002-5969-8568 اکبر ولی زاده استادیار، گروه روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-8881-2163 Journal Article 2026 08 29 Being in the strategic ellipse of global energy and neighboring countries with Iran and Russia has always increased the role and importance of Baku in Washington's foreign policy. The purpose of writing this article is to answer the question of how does American soft power in the Republic of Azerbaijan affect Iran's national interests? The answer is that the United States, using soft power tools and components in the cultural, institutional, educational, economic and normative fields, has been able to strengthen and consolidate its position in the Republic of Azerbaijan over the past three decades by investing in various government, industrial, commercial and agricultural sectors, for which, of course, it has also adopted long-term plans. Containing and confronting Iran's regional influence in the South Caucasus is one of the most important reasons for its proximity to Baku. Washington officials are always trying to impose sanctions against Iran's national interests and grant concessions to other countries in exchange for complying with these sanctions, in a way that affects the interactions between this country and its neighbors, has a negative impact on the bilateral and multilateral relations between Iran and its neighboring countries, and ultimately, with this approach, affects Iran's position in the international system. In this research, Joseph Nye's soft power theory will be used as a theoretical framework, and the method of compilation will be qualitative with a descriptive and analytical approach, and the method of collecting information will be library and internet. قرار گرفتن در بیضی راهبردی انرژی جهانی و همسایگی با دو کشور ایران و روسیه همواره بر نقش و اهمیت باکو در سیاست خارجی واشنگتن افزوده است. هدف از نگارش این مقاله پاسخ به این پرسش است، که قدرت نرم آمریکا در جمهوری آذربایجان چگونه بر منافع ملی ایران تأثیر می‌گذارد؟ پاسخ این است، که ایالات متحده با استفاده از ابزارها و مولفه‌های قدرت نرم در حوزه‌های فرهنگی، نهادی، آموزشی، اقتصادی و هنجاری، طی سه دهه گذشته بخوبی توانسته اند، با سرمایه‌گذاری‌ در بخش‌های مختلف دولتی، صنعتی، تجاری و کشاورزی جایگاه خود را در جمهوری آذربایجان تقویت و تحکیم نماید، که البته برای این کار نیز برنامه‌ریزی‌های بلندمدتی را اتخاذ نموده است. مهار و مقابله با نفوذ منطقه‌ای ایران در قفقاز جنوبی، یکی از مهم‌ترین دلایل نزدیکی به باکو است. مقامات واشنگتن، همواره در تلاش هستند، که با اعمال تحریم‌ها علیه منافع ملی ایران و با اعطا امتیازات به‌ دیگر کشورهای جهان در قبال همراهی کردن از این تحریم‌ها، بگونه‌ای بر تعاملات میان این کشور با همسایگانش اقدام نمایند و بر روابط دوجانبه و چندجانبه ایران و کشورهای پیرامون خود، آثار منفی بر جای گذارند و در نهایت، با این رویکرد، موقعیت ایران را نظام بین‌الملل تحت تأثیر قرار دهند. در این پژوهش، نظریه قدرت نرم «جوزف نای» بعنوان چارچوب نظری خواهد بود و روش انجام تدوین بصورت کیفی با رویکرد توصیفی و تحلیلی است و روش جمع آوری اطلاعات کتابخانه‌ای و اینترنتی خواهد بود.