جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تاثیر ساختار نظام بین الملل پسا جنگ سرد بر توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
2 دانشیار روابط بین الملل، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
3 دانشیار گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
10.22034/jgeoq.2024.169774.1865
چکیده
توسعه اقتصادی را می توان هدف اصلی و نهایی کشورهای مختلف برشمرد. اهمیت این مقوله به حدی است که کشورهای مختلف با استفاده از راهبردهای مختلف و همچنین ابزارهایی که در اختیار دارند، سعی دارند به توسعه دست یابند. جمهوری اسلامی ایران از جمله کشورهایی است که بعد از فروپاشی شوروی، توسعه اقتصادی را به عنوان یکی از اولویتهای مهم خود قرار داد. در این راستا، سوال اصلی مقاله ی حاضر این است که ساختار نظام بین الملل چه تاثیری بر فرآیند توسعه در ایران داشته است؟ که این فرضیه مطرح شده است که ساختار نظام بین الملل زمینه ساز حرکت ایران به سمت توسعه درون زا مبتنی بر رویکرد اولویتهای داخلی در توسعه و پیشرفت شده است و در آن توجه به اقتصاد دانش بنیان، کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و همچنین انسجام و اجماع نخبگان در سطوح مختلف جامعه مورد توجه است . نتایج مقاله نشان می دهد که پس از جنگ سرد، جمهوری اسلامی ایران یک رویکرد تقابلی با نظام بین الملل را از خود نشان دهد. در نتیجه ی این امر، تحریم های مختلفی از سوی آمریکا، اروپا و سازمان های مختلف بین المللی شکل گرفت که باعث شد روند توسعه اقتصادی در کشور تضعیف شود. جمهوری اسلامی ایران در جهت مقابله با این تحریم ها، توسعه درون زا را در دستور کار خود قرار داد. نوع روش تحقیق توصیفی – تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه ای می باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The impact of the structure of the international system after the Cold War on the economic development of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

Alireza Jahangiri 1
Alireza Rezaei 2
Ghassem Torabi 3
1 PhD student in international relations, Hamedan branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.
2 Associate Professor of International Relations, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.
3 Associate Professor, Department of Political Science and International Relations, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.
چکیده English

Economic development can be considered as the main and ultimate goal of different countries. The importance of this category is so much that different countries are trying to achieve development by using different strategies as well as the tools they have. The Islamic Republic of Iran is one of the countries that put economic development as one of its important priorities after the collapse of the Soviet Union. In this regard, the main question of this article is, what effect has the structure of the international system had on the development process in Iran? This hypothesis has been proposed that the structure of the international system is the basis for Iran's movement towards endogenous development based on the approach of internal priorities in development and progress, and in which attention is paid to the knowledge-based economy, reducing dependence on oil revenues, as well as cohesion and consensus. Elites at different levels of society are considered. The results of the article show that after the Cold War, the Islamic Republic of Iran showed a confrontational approach with the international system. As a result of this, various sanctions were formed by America, Europe and various international organizations, which weakened the economic development process in the country. In order to deal with these sanctions, the Islamic Republic of Iran put endogenous development on its agenda. The type of research method is descriptive-analytical and based on library studies.

کلیدواژه‌ها English

International system
cold war
economic development
economy
endogenous development
حاجتی، امیررضا.1381. عصر امام خمینی. قم: بوستان کتاب.
حاجی یوسفی، امیرمحمد.1381. سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در پرتو تحولات منطقه ای. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی.
خمینی، سیدروح الله.1361. در جستجوی راه در کلام امام. تهران: امیرکبیر.
رمضانی، روح الله.1386. چارچوبی تحلیلی برای بررسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. ترجمه علیرضا طیب. تهران: نشر نی.
ریتزر، جرج.1384. نظریه جامعه شناسی در دوران معاصر. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: علمی.
ستوده آرانی، محمد.1386. تحولات نظام بین الملل و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. قم: بوستان کتاب.
شیرازی، ابوالحسن.1370. ملیت های آسیای میانه. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین الملل.
کدی، نیکی.1379. نه شرقی نه غربی. ترجمه ابراهیم متقی و الهه کولایی. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
محمدی، منوچهر.1381. انقلاب اسلامی، زمینه ها و پیامدها. تهران: دفتر نشر معارف.
محمدی، منوچهر.1384. سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران و آینده نظام بین الملل. تهران: دانشکده روابط بین الملل.
مصباح یزدی، محمدتقی.1386. جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی.
والتز، کنت.1398. واقع گرایی و سیاست بین الملل. ترجمه علیرضا رضایی و محسن ساغرچی. تهران: نشر مخاطب.
وایت، کالین.1395. کارگزاران، ساختارها و روابط بین الملل: سیاست به مثابه هستی شناسی. ترجمه سروش آریا. تهران: وزارت امور خارجه.
بصیری، محمدعلی و مختار شیخ حسینی.1391. بررسی انقلاب اسلامی ایران بر اساس رابطه ساختار  کارگزار در تئوری های روابط بین الملل. فصلنامه علمی پژوهشی انقلاب اسلامی.سال نهم، شماره 29.
جوادی ارجمند، محمدجعفر و حبیب رضازاده.1390. آسیب شناسی مواضع جمهوری اسلامی ایران نسبت به تعیین رژیم حقوقی دریای خزر از منظر ساختار کارگزار. فصلنامه سیاست. دوره 41، شماره 2.
دارابی، وحید و حامد کاظمی. 1395. بحران تقابل و موازنه قدرت در سیاست خارجی ایران و عربستان سعودی. ماهنامه پژوهش ملل، دوره دوم، شماره 15.
سردارنیا، خلیل.1398. دستاوردها و موانع حقوق شهروندی زنان در کویت از منظر نظریه ساختار کارگزار. فصلنامه سیاست. دوره 49، شماره 2.
سردارنیا، خلیل و حسین محسنی.1398. تحلیل چالش های آزادسازی سیاسی در اردن از منظر نظریه ساختمندی. دوفصلنامه علمی جامعه شناسی سیاسی جهان اسلام، دوره 7، شماره 1.
قنبرلو، عبدالله.1387. بررسی رویکردهای سایتس خارجی جمهوری اسلامی ایران از منظر مساله ساختار کارگزار. فصلنامه مطالعات راهبردی. سال یازدهم، شماره 2.
واعظی، حسن.1384. استراتژی های انقلاب اسلامی. همشهری دیپلماتیک. شماره 84.
Giddens, Antony (1984).The constitution of society, Cambridge, Polity press.
Kenneth n. Waltz. 1979, Theory of International Politics, New York, Random hous.
Knote, jojn.2014. Foreign policy theories. London: oxford.