Geography and Regional Planning

Geography and Regional Planning

Political Currents and Spatial Patterns of Political Development in Iran: A Huntingtonian Reading of the Performance of Fundamentalists and Reformists (1400-1500)

Authors
Jassim Hamid 1
Ali Mohseni Moshtaghin 2
Ali Shirkhani 3
1 PhD student, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
3 Associate Professor, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
10.22034/jgeoq.2026.572470.4409
Abstract
Based on Samuel Huntington’s framework, political development requires a balance between institution-building, elite professionalization, and the management of participation. In post-revolutionary Iran, the two main currents of principlists and reformists have played significant roles in this process. Principlists, emphasizing the stability of existing institutions, revolutionary values, and controlled participation, have primarily focused on strengthening formal structures and maintaining political order. In contrast, reformists, with more open approaches, have emphasized expanding social participation, increasing transparency, and enhancing institutional flexibility-though they have faced structural and institutional constraints. The research hypothesis suggests that while both currents have generally accepted most elements of Huntington’s model in theory, reformists align more closely with it, particularly in areas such as political participation, civil society, and political culture. Principlists, while addressing development, have prioritized institutional preservation and traditional values. Thus, within the Iranian context (2005–2021), reformists appear more compatible with Huntington’s model of political development.
Keywords
Parties
political development
fundamentalist
reformist
Samuel Huntington'
s model
ازغندی، علیرضا (1389). چارچوب‌ها و جهت‌گیری‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: نشر قومس.
بشیریه، حسین (1378). جامعه مدنی و توسعه سیاسی در ایران. تهران: موسسه علوم نوین.
بشیریه، حسین (1380)، دیباچه ای بر جامعه شناسی سیاسی ایران دوره ی جمهوری اسلامی ایران، تهران: نگاه معاصر .
حداد، غلامرضا (1394). ساختار معنایی نواصول‌گرایان و سیاست خارجی جمهوری اسلامی (1392-1384).پژوهشنامه علوم سیاسی، 10(3)، ص 110-41.
خاتمی، محمد (۱۳۸۰)، مردم سالاری تهران طرح نو
خواجه سروی، غلامرضا (1390). سیاست و حکومت در جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1386). گفتمان اصول‌گرایی عدالت‌محور در سیاست خارجی دولت احمدی‌نژاد. دانش سیاسی، 5(5)، ص 98-67.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1391). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات سمت.
دیانت، محسن؛ نجات‌پور، مجید (1396). توسعه از دیدگاه جریان اسلام‌گرای شریعت‌مدار پس از انقلاب اسلامی. رهیافت انقلاب اسلامی، 11(41)، ص 155-133.
رسولی ثانی آبادی، الهام (1391). بررسی هویت نظام جمهوری اسلامی ایران از منظر سازه‌انگاری. علوم سیاسی، 11(58)، ص 200-177.
رسولی ثانی‌آبادی، الهام (1390). هویت انقلابی- اسلامی نظام جمهوری اسلامی ایران در گفتمان‌های مختلف سیاست خارجی. سیاست خارجی، 10(69)، ص 48-29.
صدیق سروستانی، رحمت الله؛ زائری، قاسم (1389). بررسی گفتمان‌های فرهنگی پسا انقلابی و روندهای چهار گانه موثر بر سیاست خارجی فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران. پژوهشنامه بهار، 6(54)، ص 38-9.
قوچانی، محمد (1384)، «حلقه مفقوده تحزب در ایران»، روزنامه شرق، سال دوم، شماره 589 .
میری احمد (۱۳۸۰)، دیباچه ای بر فرهنگ استبداد در ایران، تهران نگاه معاصر
نبوی بهزاد، اصلاحات پیروز شده در حسین سلیمی (1400)، کالبد شکافی ذهنیت اصلاح گرایان تهران گام نو
هانتینگتون، ساموئل، (1375)سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران، نشر علم.
هانتینگتون،ساموئل (۱۳۷۹) درک توسعه سیاسی ترجمه ی پژوهشکده ی مطالعات راهبردی تهران: انتشارات پژوهشکده ی مطالعات راهبردی .
همایون کاتوزیان، محمد علی (1382)، دولت و جامعه در ایران انقراض قاجار و استقرار پهلوی، ترجمه ی حسن افشار، تهران نشر مرکز
Ehteshami, A. & Mahjoob, Z. (2008). Iran and the Rise of its Neoconservatives. New York: I.B. Tauris & Co Ltd.
Huntingtons, Political Develop and Political Decay, world political, xvii, 3 avrill 1965.
Varma, S.p, Modem Political Theory, Delni: vikos, 1975.