تحلیل ابعاد حقوقی تصمیم آمریکا در شناسایی بیت المقدس به عنوان پایتخت رژیم اسرائیل

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل، واحد بین الملل قشم، داشنگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران

2 عضو هیات علمی گروه حقوق دانشگاه جامع امام حسین علیه السلام، تهران، ایران

3 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

اقدام دولت ایالات متحد ­آمریکا در شناسایی بیت­المقدس به عنوان پایتخت رژیم اسرائیل، می‌تواند از دو زاویه حقوق و سیاست قابل بحث و تامل باشد. در چارچوب حقوق بین­الملل اصولاً تصمیمات و اقدامات سیاسی مجرای مهمی برای شکل گیری قواعد حقوقی است. در حقیقت، حقوق بین الملل حقوقی است که اصولا در سیاق روابط و سیاست بین المللی شکل می‌گیرد. در نبود حقوق بین­الملل، روابط خصمانه یا جنگ بر ارتباطات بین­المللی به عنوان قاعده حاکم خواهد بود. البته این به معنای نفی قواعد اخلاقی نیست. گرچه این باور نیز وجود دارد که از لحاظ حقوقی، قواعد اخلاقی در حقوق به طور عام و حقوق بین­الملل عمومی به طور خاص جایگاه فرعی و ثانوی دارند. با صرف­نظر از این مباحث فلسفی و مبنایی، هدف از ارتباط بین سیاست و قواعد حقوقی، تذکر این نکته است که یک تصمیم سیاسی می­تواند پایه­گذار ایجاد قواعد حقوقی یا تدوین قواعد موجود باشد و نیز می­تواند در محدوده یا مبتنی بر قواعد حقوقی­ای صورت گرفته باشد که از قبل وجود داشته­اند. یک تصمیم سیاسی همچنین قادر است تا به تفسیر قواعد حقوقی موجود کمک کند. گرچه تصمیمات سیاسی در هیچیک از متون معتبر حقوق بین­الملل موضوعه و به ویژه در ماده­ی 38 اساسنامه­ی دیوان بین­المللی دادگستری به عنوان منبع اولیه و اصلی و یا حتی ثانویه و فرعی شمرده نمی­شوند اما عملاً ردّ پای تصمیمات سیاسی در تمام منابع حقوق بین­الملل به چشم می­خورد. با این مراتب مسئله محوری این پژوهش این است که اقدام دولت امریکا در به رسمیت شناختن بیت المقدس (اورشلیم) به عنوان پایتخت رژیم اسرائیل در تطابق با حقوق بین الملل چگونه قابل تحلیل و ارزیابی است. در این تحقیق با استدلالات و استنادات حقوقی به این نتیجه رسیدیم که این تصمیم با قواعد و اصول حاکم بر حقوق بین الملل در تعارض است.

کلیدواژه‌ها


پالمر، رابرت روزول، تاریخ جهان نو، دوره­ی 2 جلدی، ترجمه­ی ابوالقاسم طاهری، ویراست دوم، چاپ پنجم، مؤسسه­ی انتشارات امیرکبیر، تهران، 1384.

شهبازی، عبدالله، زرسالاران یهودی و پارسی، استعمار بریتانیا و ایران، دوره­ی 4 جلدی، چاپ دوم، انتشارات مطالعات و پژوهش­های سیاسی، کتاب سال 1385.

ضیایی بیگدلی، محمدرضا، حقوق بین­الملل عمومی، تهران، گنج دانش، 1387.

کیسینجر، هنری، دیپلماسی، دوره­ی دو جلدی، ترجمه­ی فاطمه­ی سلطانی یکتا و علیرضا امینی، زیرنظر محمدحسن کاووسی عراقی، انتشارات اطلاعات، تهران، 1379.

میرفطروس، علی (بابک دوستدار)، اسلام­شناسی، چاپ برلین.

مقالات

ساجدی، امیر، «موانع صلح فلسطین و اسرائیل»، مجله­ی مطالعات روابط بین­الملل، شماره­ی 5، زمستان 1387.

سیمبر، رضا و احسان اعجازی، «رویکرد آمریکا به کشمکش فلسطینی اسرائیلی، 2015-2001»، مجله­ی مطالعات ایرانی روابط بین­الملل، دانشگاه گیلان، دوره­ی چهارم، شماره­ی چهارم، 1394.

شیکاکی، خلیل، « دو دستگی در فلسطین»، ترجمه­ی ستاره­ی مهدی­زاده، مجله­ی راهبرد، زمستان 1381.

گاهشمار روابط اعراب و اسرائیل الف: 1947-2001، مترجم عباس الوندی، مجله­ی دانشکده­ی علوم انسانی، سال سیزدهم، شماره­ی 55، بهمن و اسفند 1383.

منابع عربی

عدنان الشدیفات، شادی، «الإعتبارات القانونیه حول وضع القدس فی القانون الدولی: فوضی الماضی و الحاضر»، دراسات، علوم الشریعه و القانون، المجلّد 44، ملحق 1، 2017.

Baron, Charles Bryan. The International Legal Status of Jerusalem, 8 Touro International Law Rewiev, spring 1998.

Cassese, Antonio. Legal Considerations on the International Status of Jerusalem, available at: Oxford Scholarship Online.

D'Aspremont, Jean. Mapping the Concepts Behind the Contemporary Liberization of the Use of Force in International Law, available at: http://ssrn. com/absract=1594764.

Lapidoth, Ruth. "Jerusalem: Some Legal Issues", the Jerusalem Institute for Israel Studies, 2011.

Jerusalem Embassy Act, 1995.

Legal Consequences of the Construction of a wall in the Occupied Palestinian Territory (Request for advisory Opinion), 9 July 2004, available at: http://www. icj-cij. org/en/case/131.

Tenth emergency special session, Agenda 5, status of Jerusalem.

Treaty on Peace between the State of Israel and the Hashemite Kingdom of Jordan.

A/RES/181 (II) A, A/PV. 128, 29 Nov. 1947, Future government of Palestine.

A/RES/194 (III), A/PV. 186, 11 Dec. 1948, Palestine - progress report of the United Nations Mediator.

A/RES/303 (IV), A/PV. 275, 09 Dec. 1949, Palestine: question of an international regime for the Jerusalem area and the protection of the Holy Places.

S/RES/50 (1948), 29 July 1948, The Palestine Question.

S/RES/252 (1968), 21 Mai 1968, Middle East.

S/RES/271 (1969), 15 Sep 1969, Middle East.

S/RES/1515 (2003), 19 Nov 2003, Middle East, including the Palestinian question.