ارزیابی ادراک معنای مکان در عصراطلاعات (مطالعه موردی فضای شهری سنتی و مدرن شهر اصفهان)

نوع مقاله: مقاله علمی -پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه شهرسازی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

2 استادیار، گروه شهرسازی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی‌شهری، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران

چکیده

تحولات عظیم عصراطلاعات، نوع جدیدی از فضا تحت عنوان فضای مجازی را وارد عرصه شهرسازی نموده. نظر به ضرورت هماهنگی با این حرکت جهانی و اهمیت معنای مکان به عنوان یکی از مهمترین متغیرهای کیفی محیط، تحقیقات در زمینه بررسی و شناخت اثرات فضای مجازی بر نحوه ادراک، دلبستگی و تعلق مردم به مکان از اهمیت ویژه ای برخوردار میباشد. از آنجاییکه معنا یافتن هر مکان به گونه ای جدایی ناپذیر در ادراک انسانی از آن فضا تنیده شده، برای ارتقاء کیفیت مطلوب فضاهای شهری، بررسی عوامل تاثیرگذار بر ادارک فردی قابل توجه می-باشد. پژوهش اعتقاد دارد افراد بر اساس میزان استفاده از فضای مجازی با اثرات مختلفی در ارتباط با درک مکان و ابعاد مختلف آن با حضور در فضای واقعی مواجه اند. هدف پژوهش، ارزیابی تاثیر میزان استفاده افراد از فضای مجازی بر ادراک معنای مکان آنها در فضای واقعی است. بدین منظور دو فضای شهری سنتی و مدرن اصفهان با جامعه آماری مراجعین مورد مطالعه قرار گرفته اند. تحقیق از لحاظ ماهیت، کاربردی و هدف، توصیفی تحلیلی میباشد. روش پژوهش همبستگی و آزمونهای کولموگراف اسمیرنف، رگرسیون و همبستگی پیرسون برای تعیین رابطه، شدت و جهت رابطه میان متغیرهای مستقل و وابسته استفاده شده. بر این اساس مولفه های چهارگانه ادراک تدوین و در نمونه های مطالعاتی مورد آزمون قرار گرفته اند.نتایج نشان میدهد، ادراک معنای مکان افراد از فضای واقعی متاثر میزان استفاده آنها از فضای مجازی بوده که در این رابطه، مولفه کالبدی ادراک بیشترین و مولفه فردی ادراک کمترین میزان همبستگی با آن را داراست.

کلیدواژه‌ها


پاکزاد، جهانشاه و بزرگ، حمیده. (1391)، الفبای روانشناسی محیط برای طراحان، تهران: انتشارات آرمان­شهر.

خاکی، غلامرضا. (1378). روش تحقیق با رویکردی به پایان­نامه نویسی. تهران. مرکز تحقیقات علمی کشور

شکویی، حسین. (1375) اندیشه­‌های نو در فلسفه جغرافیا، جلد اول، تهران انتشارات گیتاشناسی. ،

شکویی، حسین. (1382) اندیشه­های نو در فلسفه جغرافیا، جلد دوم، تهران انتشارات گیتاشناسی.

عاملی، سعیدرضا (1391)، منطق شهرهای مجازی و مفهوم کار مجازی: ضرورت طرح شهر مجازی، مجله رسانه، بهار 1392.

فریادی، شهرزاد (1387)، تدوین زبان طراحی شهری در فرآیند جهانی شدن، پایان­نامه دکتری شهرسازی، دانشگاه تهران.

کلالی، پریسا و مدیری، آتوسا (1391)، تبیین نقش مولفه معنا در فرآیند شکل گیری حس مکان، هنرهای زیبا، دوره 17.

منتظرالقائم، مهدی (1381)، دمکراسی دیجیتالی و حکومت الکترونیکی: سیاست و حکومت در عصر تکنولوژی­های اطلاعاتی و ارتباطی، نامه علوم اجتماعی 1381، شماره 19.

Bartuska,Tom, J. (2007),Understanding Environment:Built & Natural,in WendyR.

Carmona,M. &Tiesdell,S. (2007),UrbanDesignReader,Oxford;Burlington,MAElsevier/Archit

Castells, M. (2001). The Rise of Network Society, the Information Age: Economy, Society and Culture.

Cheng,A. S,& Daniels,S E. (2003). Examining the interaction between geographic scale and ways of knowing in ecosystem management. Forest Science, (49): 841-854.

Creswell,J. W & Planto Clarrk,V. L. (2011). Designing and conducting mixed methods research (secound ed. ).

Gifford,R, (2016),Research Methods for Environmental Psychology,Cornell University, USA.

Gifford,R. (2002),Environmental Psychology: Principles and Practice,Canada, Optimal Books.

Graham, S & Marvin, S. (2002). Telecommunications and the City: Electronic paces, Urban Places. Routledge.

Gustafson,P. (2001),Meaningsofplace-Everyday experience and the oreticalconce ptualizations. Journal of Environmental Psychology.

Latham, A. (2011), Topologies and the multiplicities of space-time Dialogues in Human Geography, vol. 1: pp. 312-315. , FirstPublished

Manzo, Lynne C. (2005), For better or worse- Exploring multiple dimensions of place meaning, Journal of Environmental Psychology.

Mitchell,W. J (1995)City of bits: Space, Place and the Infobahn,Cambridge, The MIT press. Journal of Urban Design, Vol. 4, No. 2.

Scannell, L. & Gifford, R. (2010), Defining Place Attachment- A Tripartite Organizing Framework, Journal of Environment and Psychology, Vol.

Seamon,D. (2012). Physicaland Virtual Environments: Meaning of Place and Space, Human Geography,London

Seamon,D. &Gill,l. (2014). QualitativeApproachestoEnvironmentBehaviorResearch:Understanding Environmental and Place Experiences, Meanings , and Action.

van derKlis,M&Karsten,L. (2009), Commuting partners, dual residences and the meaning of home. Journal of Environmental Psychology, Volume 29, Issue 2, Pages 245-235.