تحلیلی بر تأثیرات مناطق آزاد تجاری بر توسعه‌ی فعالیت‌های گردشگری و اقتصاد منطقه‌ای (مطالعه موردی: منطقه آزاد ارس)

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

2 عضو هیئت علمی گروه شهرسازی و معماری، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران

3 عضو هیئت علمی گروه برنامه‌ریزی شهری، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

چکیده

امروزه شکل‌گیری مناطق آزاد تجاری با مکانیزم تأثیرگذار اقتصادی علاوه بر توسعه‌ی فعالیت‌های توریستی، فعالیت‌های اقتصادی منطقه را نیز دستخوش تغییرات اساسی کرده است. با توجه به اهمیت موضوع، هدف اصلی این تحقیق، ارزیابی اثرات منطقه آزاد ارس بر توسعه‌ی فعالیت‌های گردشگری و در راستای آن اقتصاد منطقه می‌باشد. روش تحقیق در مطالعه‌ی حاضر نظری - کاربردی با ماهیت توصیفی – تحلیلی می‌باشد که برای جمع‌آوری اطلاعات از روش اسنادی – میدانی (پیمایشی) و برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش تحلیل معادلات ساختاری در نرم‌افزار Amos استفاده شده است. جامعه‌ی آماری تحقیق مسئولان، مدیران و نخبگان شهری می‌باشد که 200 نفر با استفاده از روش گلوله برفی به عنوان حجم نمونه انتخاب شده‌اند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که شکل‌گیری منطقه آزاد ارس تأثیرات مثبتی بر توسعه‌ی فعالیت‌های گردشگری از طریق جذب سرمایه و ایجاد زیرساخت‌ها و امکانات تفریحی و اقامتگاهی داشته است. همچنین توسعه‌ی فعالیت‌های گردشگری در منطقه آزاد ارس نیز تأثیرات مثبتی بر اقتصاد منطقه گذاشته است که در این بین بیشترین تأثیرگذاری آن بر مؤلفه‌های اشتغال‌زایی؛ جذب سرمایه‌ی داخلی و خارجی؛ افزایش درآمدهای مالیاتی از محل فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با گردشگری؛ افزایش درآمد ارزی به ترتیب با ضرایب 74/0، 71/0، 63/0 و 57/0 بوده است. از طرفی توسعه‌ی فعالیت‌های گردشگری منطقه نتوانسته است تأثیر درخور توجهی در کاهش نابرابری درآمدی و افزایش سطح رفاه خانوارها داشته باشد.

کلیدواژه‌ها