جامعه‌شناسی فضاهای همگانی: مطالعه‌ی تأثیرات جامعه‌شناسی و ماده‌گرایی بر شکل‌گیری معماری

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

معماری برآیندی از ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی یک جامعه محسوب می‌شود؛ با این حال توجه به مقررات مدون نشده می‌تواند بحث‌برانگیز باشد، چون مستلزم زیر سوال بردن محصول پیچیده‌ی اجتماعی معماری است. درنظرگرفتن فضا و تحلیل فضایی به عنوان عرصه‌ای بنیادین از پژوهش و تبیین اجتماعی را باید از اواخر قرن بیستم به این سو جستجو کرد؛ اما فقدان مجموعه‌ی آثاری که فضا را به مثابه عاملی بنیادی در تحلیل اجتماعی-انتقادی در نظر گیرند، یکی از کاستی‌های جامعه‌شناسی معماری است. این پژوهش درصدد آن است تا تعریف معماری در معنای محصول اجتماعی را بررسی نموده و مشخص نماید آیا فضاهای اجتماعی کنونی با خواسته‌های اجتماعی تطابق دارد؟ نظریه‌های جامعه‌شناسی که با فضاهای مصنوع سروکار دارند به چگونگی ارتباط ساختمان‌ها و فضاهای مصنوع در ارتباطی معنادار با کنش‌های اجتماعی و جامعه می‌نگرند و رویکردهای جامعه‌شناسی به معماری را در سه گروه جای می‌دهند: ساختمان به مثابه واقعیت اجتماعی، ساختمان به عنوان امر معنادار اجتماعی و ساختمان به عنوان عامل اثرگذار اجتماعی. با توجه به مطالعه جامعه‌ی آماری ۱۲۰۰ نفری در کاربری‌های فرهنگی، فراغتی و تجاری و بررسی دستاوردها، این نتیجه حاصل شد که معماری فضاهای همگانی به سمت فردگرایی سوق داشته و از تشویق به جمع‌گرایی دوری نموده‌اند. لذا می‌توان ناکارآیی فضاهای همگانی در شکل‌گیری تعاملات اجتماعی را با افزایش مشارکت شهروندی در شکل‌گیری و طرح این فضاها کاهش داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Sociology of Public Spaces: Studying the Effects of Materialism on the Architecture’s Formation

نویسندگان [English]

  • mahshid motamed 1
  • mehrdad matin 2
1 PhD Student in Architecture, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Architecture, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Architecture is the consequent of economic, social and cultural structures of a society; however, paying attention to unencrypted norms can be controversial, as it requires questioning the social product of architecture. Considering space and spatial analysis as fundamental parameters of social research should be sought from the late 20th century onwards. But the lack of a theories collection which consider space as a basic factor in socio-critical analysis, is a shortcoming of architectural sociology. This study seeks to examine the definition of architecture in terms of social product and determine whether current social spaces are compatible with social demands. Social theories that deal with artificial spaces look at how buildings and artifact environments relate to the meaningful interactions with social and community actions, and they put sociological approaches to architecture in 3 groups: building as a social reality; building as a meaningful social order, and building as a socially influential factor. According to the study of a statistical population of 1200 people in cultural, leisure and commercial functions and analysis of results, it was concluded that the architecture of public spaces has shifted toward individualism and avoided from collectivism. Therefor, it is possible to reduce the inefficiency of public spaces in the formation of social interactions by increasing the participation of citizens in design and building of these environments.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sociology of Architecture
  • materialism
  • public spaces
جنکز، چارلز. (۱۳۹۷). نظریه‌ها و مانیفست‌های معماری معاصر. ترجمه احسان حنیف. تهران: انتشارات فکر نو.
دورکیم، امیل (۱۳۹۸). قواعد روش جامعه‌شناسی. ترجمه هوشنگ نایبی. تهران : انتشارات آگاه.
ف‍وک‍و، م‍ی‍ش‍ل‌. (۱۳۹۱). م‍راق‍ب‍ت‌ و ت‍ن‍ب‍ی‍ه‌: ت‍ول‍د زن‍دان‌. ت‍رج‍م‍ه‌ی‌ ن‍ی‍ک‍و س‍رخ‍وش‌ و اف‍ش‍ی‍ن‌ ج‍ه‍ان‍دی‍ده‌. ته‍ران‌: ن‍ش‍ر ن‍ی‌، چاپ سیزدهم.
ف‍وک‍و، م‍ی‍ش‍ل‌. (۱۳۹۶). خاستگاه هرمنوتیک خود‏‫: سخنرانی‌ها در کالج دارتموت ۱۹۸۰. ترجمه‌ی نیکو سرخوش، افشین جهاندیده. تهران: نشر نی.
لاتور، برونو (۱۳۹۳). ما هیچوقت مدرن نبوده‌ایم. ترجمه رویا منجم. تهران: نشر علم.
لاتور، برونو (۱۳۹۸). کجا فرود بیاییم؟ جستاری در اقلیم‌شناسی سیاسی. ترجمه‌ی عبدالحسین نیک‌گهر. تهران: فرهنگ معاصر‏‫.
نزبیت، کیت (۱۳۹۶). تئوری معماری پست مدرن (۱۹۹۵-۱۹۶۵). ترجمه پویان روحی. مشهد: کتابکده کسری.
وب‍ر، م‍اک‍س.‌ (۱۳۹۸). اق‍ت‍ص‍اد و ج‍ام‍ع‍ه‌. ت‍رج‍م‍ه‌ ع‍ب‍اس‌ م‍ن‍وچ‍ه‍ری‌، م‍ه‍رداد ت‍راب‍ی‌ن‍ژاد، م‍ص‍طف‍ی‌ ع‍م‍ادزاده‌. ته‍ران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی.
وبستر، هلنا (۱۳۹۶). بوردیو برای معماران. ترجمه‌ی احسان حنیف. تهران: کتاب فکر نو‏‫.
Berger, P. L. and Luckmann, T. (1967) “The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge”, London: Penguin.
Borden, I. (2001) “Skateboarding, Space and the City: Architecture and the Body”, Oxford: Berg.
Delanty, G. and Jones, P. R. (2002) “European Identity and Architecture”, European Journal of Social Theory, 5: 453 – 466.
Delitz, H. (2010) “Gebaute Gesellschaft. Architektur als Medium des Sozialen”, Frankfurt am Main: Campus. Döring, J. and Thielmann, T. (eds) (2008) “Spatial Turn: Das Raumparadigma in den Kulturund Sozialwissenschaften”, Bielefeld: Transcript.
Dovey, K. (2000) “The silent complicity of architecture”, in: J. Hillier and E. Rooksby (Eds) Habitus 2000: “A Sense of Place”, pp. 267–280. Aldershot: Ashgate.
Durkheim, E. (1951) “Suicide, a Study in Sociology”, Glencoe: Free Press.
Eßbach, W. (2001) “Antitechnische und antiästhetische Haltungen in der soziologischen Theorie,” in A. Lösch, D. Schrage, D. Spreen and M. Stauff (eds) “Technologien als Diskurse: Konstruktion von Wissen, Medien und Körpern”, Heidelberg: Synchron. Pp. 123-136.
Farias, I. and Bender, T. (2010). “Urban Assemblages: How Actor-network Theory Changes Urban Studies”. Abingdon: Routledge.
Fischer, J. and Delitz, H. (2009) “Die Architektur der Gesellschaft. Einführung,” in idem(eds)” Die Architektur der Gesellschaft: Theorien für die Architektursoziologie”, Bielefeld: transcript.
Freitag, M. (2004). “Arquitectura e Sociedade”, Lisboa: Dom Quixote.
Grubbauer, M. (2011) “Die vorgestellte Stadt: Globale Büroarchitektur, Stadtmarketing und politischer Wandel in Wien”, Bielefeld: transcript.
Halbwachs, M. (1960) “Population and Society: Introduction to Social Morphology”, Glencoe: Free Press.
Jones, P. (2009) “Putting Architecture in Its Social Place: A Cultural Political Economy of Architecture,” Urban Studies, 46: 2519 – 2536.
Jones, P. (2011) “The Sociology of Architecture: Constructing Identities”, Liverpool: University Press.
Jones, P. (2006) “The Sociology of Architecture and the Politics of Building: The Discursive Construction of Ground Zero,” Sociology, 40: 549 – 565.
King, A. C. (1998) “The End of the Terraces: The Transformation of English Football in the 1990s”, London: Leicester University Press.
King, A. D. (1990) “Architecture, Capital and the Globalization of Culture”, Theory, Culture & Society,7: 397 – 411.
King, A. D. (1984) “The Social Production of Building Form: Theory and Research”, Environment and Planning D: Society and Space, 2: 429 – 446.
Mauss, M. (1979) “Seasonal Variations of the Eskimo”, London: Routledge & Kegan Paul.
Moebius, S. and Prinz, S.(eds) (2012) “Das Design der Gesellschaft: Zur Kultursoziologie des Designs”, Bielefeld: transcript.
Paquot, T. (1996). “Architecture et exclusion. La relégation urbaine, regards européens”. In Serge Paugam (ed.), “L’exclusion, l’état des savoirs” (pp. 272–280. Paris: La Découverte.
Plowright, P. (2020), “Making Architecture Through Being Human: A Handbook of Design Ideas”. Abingdon: Taylor & Francis
Raymond, H. (1984), “L’architecture, les aventures spatiales de la raison”. Paris: CCI-Centre Georges Pompidou.
Schroer, M. (2009) “Materielle Formen des Sozialen: Die Architektur der Gesellschaft aus der Perspektive der sozialen Morphologie”, in J. Fischer and H. Delitz (eds) “Die Architektur der Gesellschaft”, Bielefeld: transcript.
Sklair, L. (2006) “Iconic Architecture and Capitalist Globalization”, City, 10/1: 21– 47.
Smith, R. W. and Bugni, V. (2006) “Symbolic Interaction Theory and Architecture,” Symbolic Interaction, 29: 123 – 155.
Steets, S. (2010) “Der sinnhafte Aufbau der gebauten Welt: Eine architektursoziologische Skizze,” in S. Frank and J. Schwenk (eds) “Turn Over: Cultural Turns in der Soziologie”, Frankfurt am Main: Campus.
Van Heur, B. and Leydesdorff, L. and Wyatt, S. (2012). “Turning to Ontology in STS? Turning to STS through ‘Ontology.’” Social Studies of Science 43(3):341–62.
Yaneva, A. (2009) “The Making of a Building: A Pragmatist Approach to Architecture”. Oxford: Peter Lang.