بررسی عوامل تاثیرگذار بر کیفیت فضاهای شهری نمونه موردی: ساختمان مسکونی در شهر شیراز

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان

1 دانشجو دکتری رشته معماری، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشکده تهران، ایران

3 استادیار دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز

چکیده

به‌ طور عمده POE در مطالعات غربی بیشتر به جنبه‌های عملکردی ساختمان می‌پردازند و هر ساخته و فرآورده انسانی از مباحث زمینه‌ای و رفتاری تأثیر می‌پذیرد. با توجه به‌نظر خبرگان معاصر(ادبیات تحقیق) اولویت مولفه-های ارزیابی در ایران به ترتیب، شامل ارزیابی: ۱- فنی و تکنیکی؛ ۲- رفتاری؛ ۳- حقوقی و اقتصادی؛ و ۴- عملکردی است. ارزیابی‌های پس از سکونت را به دو دسته تقسیم می‌کند: ارزیابی‌های پس از سکونت قیاسی و ارزیابی‌های پس از سکونت مولد. در ارزیابی‌های پس از سکونت قیاسی، پژوهشگر به منظور ایجاد هنجارها یا درک تغییرات در قبل و بعد از اجرای یک طراحی جدید، به مقایسه بین فضاها می-پردازد. ارزیابی‌های پس از سکونت قیاسی به احتمال بیشتری مستلزم روش‌های عینی ازجمله روش‌های مورد استفاده در مقیاس‌های پرسشنامه استانداردشده هستند که بر این اساس در این پژوهش ارزیابی مبتنی بر پرسشنامه مدنظر بوده است. در این پژوهش ارزیابی رفتاری، در زمینه‌های ادراک روان‌شناختی محیطی با تاکید بر مولفه‌ها و شاخص‌های روان‌شناختی محیطی در حوزه کیفیت‌سنجی فضایی مدنظر است. روش تحقیق این پژوهش توصیفی- تحلیلی و بنا به ماهیت بنیادین بوده و از روش فراتحلیل نیز در جمعبندی مطالعات و تنسیق سوابق مطالعاتی در این رابطه بهره برده است. یافته‌های تحقیق نیز به اولویت‌سنجی فاکتورها و معیارهای کیفیت روان‌شناختی مجتمع‌های مسکونی با ارزیابی عملکردمبنا اشاره دارد که بیشترین میزان اولویت‌های کاربران از مولفه‌ها عبارتند از: قلمرو همسایگی، فضای شخصی، محرمیت، تعامل‌پذیری، فضاهای مشاع، سیالیت فضایی، انعطاف‌پذیری فضایی، سرزندگی فضایی، درونگرایی، هویت‌مندی، کاهش استرس، ازدحام و تراکم و پویایی فضایی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the factors affecting the quality of urban spaces Case study: Residential building in Shiraz

نویسندگان [English]

  • elham behbood 1
  • saeed haghir 2
  • maryam ekhtiari 3
1 PhD Student in Architecture, Kish International Campus, University of Tehran
2 Associate Professor, Faculty of Architecture, Campus of Fine Arts, Faculty of Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University
چکیده [English]

In Western studies, POEs focus more on the functional aspects of the building, and each human product is influenced by contextual and behavioral issues. According to contemporary experts (research literature), the priority of evaluation components in Iran, respectively, includes evaluation: 1- Technical; 2- Behavioral; 3- Legal and economic; And 4- is functional. Divides post-settlement assessments into two categories: deductive post-settlement assessments and productive post-residence assessments. In post-deductive assessments, the researcher compares spaces in order to create norms or understand changes before and after the implementation of a new design. Post-deductive assessments are more likely to require objective methods, including the methods used in standardized questionnaire scales, based on which a questionnaire-based assessment was considered in this study. In this study, behavioral evaluation is considered in the fields of environmental psychological perception with emphasis on environmental psychological components and indicators in the field of spatial quality assessment. The research method of this research is descriptive-analytical and based on its fundamental nature and the meta-analysis method has been used in summarizing studies and compiling study records in this regard. The research findings also point to the prioritization of factors and criteria of psychological quality of residential complexes by evaluating the performance of the foundation. Common spaces, spatial fluidity, spatial flexibility, spatial vitality, introversion, identity, stress reduction, congestion and spatial dynamics

کلیدواژه‌ها [English]

  • Residential complexes "
  • " Physical quality "
  • " environmental psychology "
  • " Performance evaluation based
  1. بغدادی، آرش (1393)، درسنامه نظریه ها و تحولات برنامه ریزی مسکن، دوره دکتری شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر قدس، تهران.
  2. توفیق، فیروز (1369)، مجموعه مباحث و روشهای شهرسازی: مسکن، تهران: انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری.
  3. حسین زاده، علی حسین و همکاران (۱۳۹۳)، «بررسی رابطه بین احساس امنیت، پایگاه اجتماعی اقتصادی با کیفیت زندگی افراد (مورد مطالعه: جامعه شهری اهواز)»، فصلنامه توسعه اجتماعی (توسعه انسانی سابق)، دوره نهم، شماره ۱:ص ۱۳۴-۱۱۱.
  4. حقیقی، آرزو و حمزه نژاد، مهدی (1398)، مدل سازی ارزیابی پس از بهره‌برداری (O E.. P ) در مجموعه های مسکونی ایران و اولویت بندی ابعاد اصلی آن. کنفرانس ملی معماری و شهرسازی معاصر ایران. دانشگاه شهید چمران اهواز.
  5. رضایی راد، هادی، رفیعیان، مجتبی (1391)، سنجش فضایی کیفیت مسکن در شهر سبزوار با استفاده از روش تحلیل عاملی، نشریه نامه معماری و شهرسازی، دوره 4، شماره 8.
  6. رضایی، محمدرضا، کمائی زاده، یعقوب (1391)، ارزیابی میزان رضایت مندی ساکنان از مجتمع‌های مسکن مهر، مطالعه موردی: سایت مسکن مهر فاطمیه شهر یزد، فصلنامه مطالعات شهری، شماره پنجم.
  7. زارعیان، ناصر (1390)، مروری بر طرح مسکن مهر در شهرهای زیر 25 هزار نفر جمعیت، فصلنامه آبادی، شماره 69..
  8. عینی‌فر، ع. (۱۳۹۲)، تدوین ضوابط راهنمای طراحی مسکن آپارتمانی در ایران. تهران: مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی.
  9. غریب‌پور، ا. (۱۳۸۹)، مفهوم عملکرد در اندیشه لویی کان. صفه، دوره ۲۰(۳-۴), ۳۱-۴۰.
  10. غریب‌پور، ا. (۱۳۹۲)، اصطلاح‌شناسی عملکرد معماری. معماری هنرهای زیبا، دوره ۱۸(۱), ۵۷-۶۸.
  11. گلرخ، شمین (1391)، قرارگاه رفتاری: واحدی برای تحلیل محیط (چاپ اول). تهران: انتشارات آرمانشهر.
  12. گیفورد، رابرت (1397)، روش های تحقیق در روانشناسی محیط. ترجمه: قره بگلو، مینو و پیربابایی، محمد تقی و علی نام، زهرا. انتشارات دانشگاه هنرهای اسلامی تبریز.
  13. لنگ، جان (1386)، آفرینش نظریه معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، ترجمه علیرضا عینی­فر، چاپ اول، انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
  14. لنگ، جان (1391)، آفرینش نظریه معماری نقش علوم رفتاری در طراحی محیط (چاپ ششم). (ترجمه ی علیرضا عینی فر) تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران.
  15. لنگ، جان و مولسکی، والتر. (1393)، نظریه معماری، تمرین و علوم رفتاری: بازبینی عملکردگرایی (چاپ اول). (ترجمه محسن کاملی) تهران: سازمان مدارس آزاد اسلامی (سما)، پیام سما.
  16. محمدزاده، ر. (1394)، بررسی تطبیقی الگوی مجتمع‌های مسکونی ویلائی و آپارتمانی (مطالعه موردی شهر جدید سهند). نشریه علمی پژوهشی جغرافیا و برنامه ریزی، 54, 302-279.
  17. مطلبی، قاسم (1385)، رویکردی انسانی به شکل دهی فضاهای شهری. نشریه هنرهای زیبا، پائیز(27)، 57-66.
  18. میبدی، م. ن. (۱۳۸۸)، تبیین چارچوب نظری برای تدوین مقررات ملی ساختمان. (دکتری), دانشگاه شهید بهشتی
  19. میلانی، آ. م. (۱۳۹۷)، تبیین نقش ضوابط در شکل دهی به سازمان فضایی مسکن متداول تهران. (دکتری تخصصی)، دانشگاه تهران، تهران.
  20. واژه‌یاب. (۱۳۹۸a)، کیفیت. Retrieved from vajehyab.com/?q
  21. واژه‌یاب. (۱۳۹۸b)، عملکرد. Retrieved from vajehyab.com/?q=عملکرد
  22. Bonnes, M., & Secchiaroli, G. (1995). Environmental psychology: A psycho-social introduction. (C. Montagna, Trans.) London · Thousand Oaks · New Delhi: SAGE publications.
  23. Francovich, C. (2008). Exploring Leadership Influence Behaviors in the Context of Behavior Settings. International Journal of Leadership Studies, 4(1), 38-50.
  24. Gieseking, J. J. (2014). Environmental Psychology. International Encyclopedia of Critical Psychology, 587-593.
  25. Heft, H., Hoch, J., Edmunds, T., & Weeks, J. (2014). Can the Identity of a Behavior Setting Be Perceived Through Patterns of Joint Action? An Investigation of Place Perception. Behavioral Sciences, 4(4), 371-393.
  26. Moore, G. (1979). Environment-Behavior Studies. In J. Snyder, & A. Catanese, Introduction to Architecture (pp. 46-71). New York: McGraw-Hill.
  27. Moore, G. (1997). Toward Environment-Behavior Theories of the Middle Range: Their Structure and Relation to Normative Design Theories. In G. Moore, & R. Marans, Advances in Environment, Behavior and Design, Volume 4 (pp. 1-40). New York: Plenum Press.
  28. Moore, G. (2004). Environment, Behavior and Society: Some Current EBS Research at the University of Sydney. proceedings of the 6th International Conference of the Environment-Behavior Research Association (China) (pp. 489-506). Tianjin, China: Biahua Literature and Art Publishing House.
  29. Moore, G., Tuttle, D., & Howell, S. (1985). Environmental Design Research Directions: process and prospects. New York: Praeger Publisher.
  30. Moore, K., VanHaitsma, K., Curyto, K., & Saperstein, A. (2003). A pragmatic environmental psychology: A metatheoretical inquiry into the work of M. Powell Lawton. Journal of Environmental Psychology, 23(4), 471-482.
  31. Perkins, D., Burns, T., Perry, J., & Nielsen, K. (1988). Behavior setting theory and community psychology: An analysis and critique. Journal of Community Psychology, 16(4), 355-372.
  32. Popov, L., & Chompalov, I. (2012, October). Crossing Over: The Interdisciplinary Meaning of Behavior Setting Theory. International Journal of Humanities and Social Science, 2(19 (Special Issue)), 18-27.
  33. Salehinia, M., & Memarian, G. (2012). Sociopetaloid of architecture space; Synthesis and synomorphy of humane-physical factors. International Journal of Architectural Engineering & Urban Planning, 22(1), 7-19.
  34. Scott, M. M. (2005). A powerful theory and a paradox: Ecological psychologists after Barker. Environment and Behavior, 37(3), 295-329.
  35. Robinson and Del Carmen, A, M B (2000) Crime prevention through environmental design and consumption control in the United States, The Howard Journal 39(3), 267–289
  36. Gifford, R. & Lacombe, C. (2006). “Housing quality and childrens socioemotional health”, J Housing Built Environ, V. 21, P: 177-189
  37. Lang, J. (2012) Creating Architectural theory: The Role of the Behavioral Sciences in Environmental Design. (A. Einifar, Trans.) (6th Ed.). Tehran: The Institute of Tehran University publications. (Original work published 1987) 
  38. Kamp and Kumar. U. C.(2003), Quality of life concept for the evolution of societal development of rural community in west Bangal. India. Rural Development. No.2.
  39. Shamae, C.C. (2011). Quality of Community Life Among Rural Resident: An Integrated Model. Social Indicators Research, 94(3), 377-390.
  40. De Chiara & Callender, C. M. (1999). The Quality of life in Korea: Comparative and Dynamic perspectives». Social Indicators Research, 62-63(1), 3-16
  41. Gibson, J. (1977). The concept of affordances. Perceiving, acting, and knowing, 1.
  42. Online-Etymology-Dictionary. (2020a). *kwo-. Retrieved from etymonline.com/word/*kwo
  43. J
  44. (2009). Organizational Needs and Human Values in Office Planning. Environment and Behavior, 332-319.
  45. Pol, E. (2002). The theoretical background of the city-identity- sustainability network. Environment and Behavior, 25-8.
  46. Poll, H. (1997). The Perceived Quality of the Urban Residential Environment: A Multi Attribute Evaluation. s.n.
  47. Bakens, W., Foliente, G., & Jasuja, M. (2005). Engaging stakeholders in performance-based building: lessons from the Performance-Based Building (PeBBu) Building Research Information, 33(2), 149-158
  48. Foliente, G., & Meacham, B. (2003). Qualitative versus quantitative aspects of performance-based regulations. Paper presented at the CIB World Building Congress, Wellington, New Zealand.
  49. Capon, D. S. (1999). Architectural theory: John Wiley.
  50. Maliene, J. G. Malys (2009). Developments in the application of the performance concept in Paper presented at the 3rd. International Symposium-Applications of the Performance Concept in Building.
  51. Boshagh (2012). The emergence and development of zoning controls in North American municipalities: a critical analysis. Toronto: University of Toronto.
  52. Parolek, D. G., Parolek, K., & Crawford, P. C. (2008). Form based codes: a guide for planners, urban designers, municipalities, and developers: John Wiley & Sons.
  53. Preiser, W.F.E and Schramm. U (2005). A conceptual framework for building performance evaluation, chapter 2 in Assessing Building Performance, Editors: W. F.E. Preiser & J. C.Vischer, Elsevier Butterworth - Heinemann, Oxford, UK.
  54. W, F. Rabinowitz, H.Z. & White, E.T, Post Occupancy Evaluation, New York: Van Nostrand Reinhold.1998
  55. Marmot, A.F. (1983). Flats fit for families: an evaluation of -post occupancy evaluation, journal of design studies. Bartlett school of architecture and planning. London: University college London.
  56. Wener R. (1989) Advances in Evaluation of the Built Environment. In: Zube E.H., Moore G.T. (eds) Advance in Environment, Behavior, and Design. Advances in Environment, Behavior, and Design, vol 2. Springer, Boston, MA.