تبیین تحولات کاربری اراضی بخش مرکزی شهرستان رشت در دو دهه اخیر(مطالعه موردی:دهستان پیربازار)

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

4 استاد گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

چکیده

هدف از انجام این پژوهش بررسی میزان تغییرات کاربری اراضی دهستان پیربازار در دو دهه اخیر می باشد. روش تحقیق پژوهش بر اساس هدف کاربردی و بر اساس ماهیت توصیفی- تحلیلی می باشد و به دو روش کتابخانه ای و میدانی مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش مطالعات کتابخانه ای اطلاعات سرشماری کشاورزی دهستان پیربازار از توابع بخش مرکزی شهرستان رشت از سازمان برنامه و بودجه استان اخذ گردید.در راستای اهداف تحقیق با استفاده از ابزار پرسشنامه از مدیران محلی دهستان پیربازار اطلاعات مورد نظر گردآوری شد و در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. روش نمونه گیری در پژوهش حاضر به روش تمام سرشماری و حجم نمونه 18 نفر می باشد. همچنین از اطلاعات تصاویر ماهواره ای لندست 7 و 8 در سالهای 2000 ،2010 ،2017 در نرم افزار GIS استفاده شده است. طبق یافته ها در دهستان پیربازار 1127 هکتار زمین کشاورزی تغییر کاربری یافته است در نتیجه بالاتر بودن ضریب همبستگی عامل های فاصله و دسترسی به شهر و درهم تنیدگی و ادغام شدگی روستاها (69/0=r، 000/0= P) را می توان مهمترین عامل تاثیرگذار و به نوعی الگوی تغییرات کاربری اراضی دهستان پیربازار دانست. همچنین نتایج بدست آمده از تصاویر ماهواره ای دو دهه اخیر نشان داد که کاربری مسکونی-تجاری-صنعتی جمعا 7/15 درصد و زمین های بایر 9/9 درصد تغییر کاربری داشته و افزایش یافته است از سوی دیگر پوشش گیاهی کم تراکم محدوده مورد مطالعه 6/4 درصد و کاربری زمین های زراعی 9/20 درصد کاهش مساحت داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Survey of land use developments in the central part of Rasht city in the last two decades (case study: Pirbazar rural district)

نویسندگان [English]

  • Azam Tahamtan 1
  • Mohammad Baset Ghoreishi 2
  • Teimur Amar 3
  • Nasrollah Molaei hashjin 4
1 PhD student in Geography and Rural Planning, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
2 Assistant Professor, Department of Geography, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
3 Associate Professor, Department of Geography, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
4 Professor, Department of Geography, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
چکیده [English]

The purpose of this study was to evaluate the land use changes in Pirbazar village during the last two decades. The research method is based on applied purpose and on the basis of descriptive-analytical nature and has been studied in both library and field methods. In library studies section of agricultural census information of Pirbazar district was obtained from functions of central part of Rasht city from provincial planning and budget organization. For the purpose of research, questionnaires were collected from local managers of Pirbazar district and analyzed by SPSS software. it placed. The sampling method in the present study was all census and sample size was 18 people. Landsat 7 and 8 satellite imagery data for 2000, 2010, 2017 were also used in GIS software. According to the findings,1127 hectares of agricultural land have been changed in Pirbazar district. Therefore, correlation coefficients of distance and accessibility to the city are higher and rural integration and integration (r = 0/69, P = 0.000) can be the most important. An influential factor was the pattern of land use changes in Pirbazar village. Also the results of satellite images of the last two decades showed that residential-commercial-industrial land use has changed by %7/15 and wasteland by %9/9 Land use decreased by %6/4 and land use by %9/20 reduction in area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Land use developments
  • Central Part
  • Rasht city
  • Pirbazar rural distric
آمار، ت؛ حاتمی، م، 1390، تاثیر گردشگری روستایی در تغییر کاربری اراضی کشاورزی در دهستان سراوان در دهه‌ی اخیر، اولین همایش بین‌المللی مدیریت گردشگری و توسعه پایدار؛
براتی، ع؛ اسدی، ع؛ کلانتری، خ؛ آزادی، ح؛ ماموریان، م، 1393، تحلیل آثار تغییر کاربری اراضی کشاورزی از دیدگاه کارشناسان سازمان امور اراضی کشاورزی در ایران، تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 45، شماره 4، صص 650-639؛
حیدری، س، مهرابی، ع، محسنی ساروی؛ ساعدی اوجقاز، س، 1394، تحلیل آثار توسعه بر تغییرات کاربری اراضی و تغییرات جمعیتی (مطالعه موردی: منطقه طالقان)، مرتع و آبخیزداری، مقاله 7، دوره 68، شماره 4، زمستان صص 767-778           
سعدی، ح؛ عواطفی اکمل، ف، 1397، عوامل موثر بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی در روستاهای شهرهمدان، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال هفتم، شماره دوم، صص226-211؛
کلالی مقدم، ژ، 1393، بررسی عوامل مؤثر بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی(نمونه موردی: مناطق روستایی شهرستان رشت)، دانشگاه فردوسی مشهد، فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، سال۴، شماره۱، صص132-113؛
مطیعی لنگرودی، ح؛ رضوانی، م؛ کاتب، ز، 1391، بررسی اثرات اقتصادی تغییر کاربری اراضی کشاورزی نواحی روستایی(مطالعه موردی: دهستان لیچارکی حسن رود بندرانزلی)، مجله پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، دوره1، صص23-1؛
یزدانی، س؛‌هاشمی بناب، ص، 1393، تغییر کاربری اراضی کشاورزی و خسارتهای اقتصادی– زیست محیطی، مجله اقتصاد کشاورزی، دوره 8، صص54-45؛
Adamowicz, W. and et.al. (2013), Stated Preference Approaches For Measuring Passive Use Values: Choice Experiment Versus Contigent Valuation. Department of Rural Economy Faculty of Agriculture, Forestry, And Home Economics University of Alberta Edmonton, Canada Rural Economy ‘Staff Papers
Aspinal, Richard, J. and Hill, Michael J. (2014), Change of Land Use, Science, Politics, Management, Translation Mojtaba Rafiean, Mehran Mahmoudi and Somayyeh Khaleghi, Azarakhsh Publications, Tehran, First Edition
Bhatta, B(2010); Analysis of Urban Growth and Sprawl from Remote Sensing; DataSpringer; London; p 191.
Brown, D. Johnson, K. Loveland, R., Theobald, D. (2015), Rural Land-Use Trends in the Conterminous United States, 1950-2000. 1-14
Bryasoliss, H (2010),Analytical Models of Land Use Change. Translation by Mojtaba Rafieyan, Mehran Mahmoudi, Azarakhsh Publication. First Printing. Tehran, Iran 162
Caldas, M, Simmons, C, Walker, R, Perz, S, Aldrich, S, Pereira, R., Leite, F. and Arima,E. (2017), Settlement Formation and Land Cover and Land Use Change: A Case Study in theBrazilian Amazon. Journal of America Latin Geography, 9(1), 125-144.
Dempsey, Judith A, Andrew J. Plantinga, Jeffrey D. Kline, Joshua J. Lawler, Sebastian Martinuzzi, Volker C. Radeloff, and Daniel P. Bigelow.(2017) “Effects of local land-use planning on development and disturbance in riparian areas” Land Use Policy. No 60. pp 16-25.
Deputy Governor and Management and Planning Organization of Guilan Province, Agricultural Census Information
Gao peng,Niu xiang, wang Bing& Zheng,Yanlong ,2015,Land use changes and its Driving Forces in Hilly Ecological Restoration Area based on GIS and RS of Northern china, Scientific Reports 5, Article number: 11038
Heimlich, R. (2010), Development & beyond the urban fring: impacts on agrcuiture. http://www.ets.usdagovpblicationagoutlookaug2001.
Jansen, M, Digregorio, A. (2002). Parametric land cover and land-use classifications as tools for environmental change detection. Agriculture, Ecosystems and Environment, 91,89–100
Mallawaarachchi.T. (2006). Choice Modelling to Determine the Significance of Environmental Amenity and Production Alternatives in The Community Value of PeriUrban Land: Sunshine Coast, Australia. Land Use Policy 23.
Mcloughlint. J. b. (2012). Urban and regional planning a system approach. New York: Praeger publishers.
 Menconi, M, Elena, David Grohmann, and Claudia Mancinelli. (2017). “European farmers and participatory rural appraisal: A systematic literature review on experiences to optimize rural development.” Land Use Policy. No 60, pp 1-11.
Sudhira, H.S; Ramachandra, T.V (2007); Characterising Urban Sprawl from Remote Sensing Data and Using Landscape Metrics; 10th International Conference on Computers in Urban Planning and Urban Management, Iguassu Falls, PR Brazil, July 11–13