تداوم ارزش‌های جغرافیای طبیعی در عرصۀ حفاظت از میراث معماری شهر(مورد پژوهی: میراث معماری شهر تاریخی چغازنبیل)

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه باستان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد، گروه باستان‌شناسی، دانشگاه تهران، ایران

3 استادیار، گروه معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

چکیده

توجه به تأثیرگذاری جغرافیای طبیعی بر اندیشۀ انسان برای خلق کالبد معماری،که ارزش‌های مکانی را شکل‌می‌دهند، در عرصۀ حفاظت از میراث معماری شهر ضروری است و باید در برنامه‌ریزی‌های شهری نیز به آن توجه شود. ضعف در شناخت و تبیین این ارزش‌ها، سبب از دست‌رفتن محیط طبیعی اثرگذار و یک‌پارچگی میراث معماری با زمینه‌اش می‌شود. از سوی دیگر، برای حفاظت از میراث معماری شهر، علاوه ‌بر شناسایی تمامی ارزش‌های مرتبط، تداوم این ارزش‌ها در بستر زمان نیز ضروری است که تاکنون علی‌رغم تأکید پژوهش‌گران حفاظت بر اهمیت آن، به شناخت و چگونگی آن پرداخته نشده است. این پژوهش با هدف ارتقاء دانش ارزش‌گذاری و توسعۀ نگاه ارزش‌محور در عرصۀ حفاظت از میراث معماری، به دنبال احصاء ارزش‌های مکانی برای تکمیل طبقه‌بندی موجود و شناسایی مؤلفه‌های مفهوم «تداوم» برای دست یافتن به چگونگی استمرار این ارزش‌ها است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و راهبرد استدلال منطقی و به روش موردپژوهی، ابتدا با بازخوانی متون و نظریه‌های مرتبط، به تدقیق مفاهیم‌ «ارزش‌های مکانی» و «تداوم» در میراث معماری پرداخته است و سپس با تحلیل داده‌ها، مؤلفه‌های «تداوم»، «شاخص‌های ارزش مکانی» و ابعاد احصاء آن‌ها را به عنوان یافته‌های پژوهش استخراج و برای تدوین چارچوب مفهومی به‌کار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ارتباط میان سه شاخص «جغرافیای طبیعی»، «اندیشۀ ساخت» و «کالبد ساخته‌شده»، ارزش‌های‌ مکانی را شکل می‌دهد که می‌توان آن‌ها را در چهار بعد منظر، ساختار، عملکرد و معنا شناسایی نمود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Continuation of natural geographical values in the field of conservation of the city's architectural heritage(Case study: Architectural heritage of the historical city of Choghaznabil)

نویسندگان [English]

  • Shima Shahrokhi 1
  • kamaleddin niknami 2
  • Mohammad Saeed Izadi 3
1 PhD Student, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Archeology, University of Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Architecture, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran.
چکیده [English]

Architectural heritage with its natural foundations is the bedrock of its establishment in complete continuity, and this connection creates values that have been neglected in the evolution of recognizing the values of architectural heritage, and the emphasis on identifying and explaining them will ensure the integration of the work with its context. The present study aims to enhance valuation knowledge and develop a value-oriented perspective in the field of architectural heritage conservation by seeking to calculate place values to complete the existing classification. On the other hand, in order to protect the architectural heritage, in addition to identifying all the values related to the work, the continuity of these values in the context of time is also an undeniable necessity. The present study with a qualitative approach and logical reasoning strategy and case study method, first by reading and analyzing related texts and theories, refines the concepts of "place values" and "continuity" in architectural heritage and then by analyzing data, components of "continuity”, "Place value indices" and the dimensions of their occurrence have been extracted as research findings and used to formulate the conceptual framework of the research. Finally, a set of data obtained from theoretical foundations and field studies in order to . The findings of this study show that "dynamics of elements" and "permanence of relationships" are components of continuity and the relationship between "natural foundations", "human presence" and "architecture" as indicators of place value in landscape, structural, functional and semantic dimensions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Place
  • Values
  • natural geography
  • Durontash city
برومر، وینسنت. (1380). سنت، تغییر و حفظ هویت. (ترجمه سیدمصطفی شهرآئینی)، هفت ‌آسمان، 3(13و12)، 50-29.
بهاروند، ندا. آرین، مهران. ترخانی، محمدسالار. قرشی، منوچهر. طالبیان، محمدحسن. (1388). بررسی زمین ساخت فعال در تاقدیس سردارآباد و اثر آن بر معبد چغازنبیل. زمین. 5 (2)، 1-14.
پاتس، دانیل توماس. (1388). باستان‌شناسی ایلام. (ترجمه: زهرا باستی). تهران: سمت.
پرتانی، صادق. حیدری، وحید. (1396). مطالعه کارکرد سازه آبی حصار سوم محوطه باستانی چغازنبیل با مطالعه میدانی و مدل‌سازی هیدرولیکی-هیدرولوژیکی. مطالعات معماری. 6 (11)، 22-5
جعفری، محمدتقی. (1386). حرکت و تحول از دیدگاه قرآن. چاپ سوم. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
حناچی، پیروز. آذری، عباس. کلایه، سعید محمود.(1392). مدیریّت ارز‌ش‌گذاری در بافت‌های تاریخی با «استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی»(نمونۀ موردی:مطالعه در محور تاریخی خیابان لاله‌زار). مطالعات شهر ایرانی اسلامی. (12). 37-44.
حجت، مهدی. .(1386) میراث فرهنگی در ایران: سیاستها برای یک کشور اسلامی. تهران: سازمان میراث فرهنگی
خاتمی، محمود. (1386). جستارهای صدرایی، (ترجمه مسعود سیف و دیگران). تهران: علم.
دهخدا، علی‌اکبر. (1353). لغت‌نامه، تهران: دانشگاه تهر ان.
رحیمزاده، محمدرضا، نجفی، مهنام. (1389). مجموعۀ مقالات نخستین همایش شناخت و معرفی مزیتها و ظرفیتهای احیاء و
بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی. تهران: سمیرا/ صندوق احیاء و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی.
رلف، ادوارد. (1397). مکان و بی‌مکانی، (ترجمه محمدرضا نقصان، کاظم مندگاری و زهیر متکی)، چاپ چهارم، تهران، آرمانشهر.
ساکی‌پور، آنوش. (1386). طراحی و مرمت محیطی منظر فرهنگی چغازنبیل. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه تهران. تهران.
ایران.
سامانیان، صمد. حجت، مهدی. محتشم، عادله. (1396). واکاوی تاریخی و انتظام زمانمند ارزش‌ها در حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی با استناد به آراء اندیشمندان و اسناد جهانی. تاریخ و فرهنگ. 49 (98). 9-36.
شیروانی، مریم. احمدی، حسین و وطندوست، رسول. (1395). بازشناسی ارزش و عوامل تاثیرگذار در دگرگونی دیدگاه‌های ارزشی در حفاظت از میراث فرهنگی در قرن حاضر. هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی. 4 (21). 39-50.
صبوحی، عفت؛ مسعود، محمد و مرادی چادگانی، داریوش. (1398). تداوم مکان در گذر زمان در تعامل با انسان»، معماری و شهرسازی، سال 29 (85)، 116-95.
طالبیان، محمدحسن.(1384). نقش مفهوم اصالت در حفاظت محوطه‌های میراث جهانی دوراونتاش برای حفاظت مبتنی بر اصالت. پایان‌نامه دکتری. دانشگاه تهران. تهران. ایران.
علی الحسابی، مهران؛ رضازاده، راضیه و چربگو، نصیبه. (1396). ارائه مدل مفهومی معنای مکان و شاخص‌های تداوم آن، باغ نظر، سال 14(52)، 26-17.
فلاحت، محمدصادق؛ کمالی، لیلا و رشیدی، صمد. (1396). نقش مفهوم حس مکان در ارتقای کیفیت حفاظت معماری، باغ نظر، سال 14(46)، 22-15.
گریشمن، رومن. (1954). چغازنبیل. (ترجمه: اصغر کریمی). (1373). تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
لطفی، سهند. (1386). پژوهشی درباره دگردیسی و پایایی در مرمت شهری، تهران: هنرهای زیبا، (31). 15-26.
مظفر، فرهنگ؛ ندیمی، ‌هادی و صالحی، ابوذر. (1396). هستی‌شناسی مکان تاریخی، پژوهش‌های معماری اسلامی، سال 5(15).
مفیدی نصرآبادی، بهزاد. (1378). حفاری‌های چغازنبیل، پایگاه میراث جهانی چغازنبیل و هفت تپه:گزارش عملیات حفاری بین‌المللی.
ملکشاهی، حسن. (1376). حرکت و استیفای اقسام آن، چاپ سوم، تهران: سروش.
نگهبان، عرت‌الله. (1372). حفاری هفت‌تپه دشت خوزستان، تهران: سازمان میراث فرهنگی
هادیان دهکردی، منیژه. (1395). نقش آنالیزهای فیزیکی و شیمیایی مالت در تعیین اصالت کالبدی بناهای تاریخی؛ مطالعه
موردی: زیگورات چغازنبیل. سومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم و تکنولوژی، برلین، آلمان.
یوکهیلتو، یوکا. (1387). تاریخ حفاظت معماری. )ترجمه: محمدحسن طالبیان و خشایار بهاری). تهران: روزنه.
Afkhami, Behrouz. (2019). Phenomenology of Choghazanbil Zigurat. Journal of Ancient History and Archaeology. No. 6.1.
Azizkhani, Mehdi (2017). “Between the Past and the Future: Philip Johnson’s Design Thinking and Practice at GAI”, International Journal of Islamic Architecture. Isfahan, Iran. Volume 6 Number 1
Baper, Y. Salahaddin (2018). “The role of heritage buildings in constructing the continuity of architectural identity in Erbil city”. International Transaction Journal of Engineering, Management, & Applied Sciences & Technologies. 9(1), 1-12
ICOMOS. (1999-2002).The Australia ICOMOS Charter for Places of cultural significance. https://www.icomos.org/charters.
ICOMOS Charter (1994), the Nara Conference on Authenticity in Relation to the World Heritage Convention. http://icomos.org/index.php/en/charters-and-texts. (Accessed: May 2010).
Relph, E. (1976), Place and Placelessness, Pion Limited, London.