تبیین تحولات کاربری اراضی روستاهای بخش مرکزی شهرستان رشت در دو دهه اخیر(1395-1375)

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

2 استادیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

4 استاد گروه جغرافیا، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران.

چکیده

هدف از انجام این پژوهش بررسی میزان تغییرات کاربری اراضی بخش مرکزی شهرستان رشت در دو دهه اخیر می باشد. مقاله حاضر با استفاده از مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای و برگرفته از اطلاعات تصاویر ماهواره‌ای لندست7 و8 سالهای 2017، 2010, 2000 و همچنین اطلاعات سرشماری کشاورزی بخش مرکزی تدوین گردیده است. روش انجام کار توصیفی- تحلیلی بوده و طبق نتایج 6906 هکتار از اراضی زراعی روستاهای این بخش در دو دهه اخیر به کاربری‌های مسکونی، تجاری، خدماتی تغییر یافته و ﻋﻤﺪه‌ﺗﺮﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮات ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ گسترش شهر رشت و ورود کارکردهای مختلف شهری به روستاهای پیرامون و ساخت و ساز در اراﺿﻲ ﻛﺸﺎورزی آﻧﻬﺎ بوده است. این تغییرات با موقعیت جغرافیایی روستا، فاصله از شهر رشت و نوع کارکرد روستا ارتباط مستقیم دارد. همچنین کاربری مسکونی محدوده مطالعاتی 15/14درصد و زمین های بایر 47/1 درصد افزایش داشته و پوشش گیاهی کم تراکم 55/1 درصد و کاربری زمین های زراعی با 61/14 درصد کاهش مساحت مواجه بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explanation of land use developments in central part of Rasht city In the last two decades (1997-2017)

نویسندگان [English]

  • Azam Tahamtan 1
  • Mohammad baset Ghoreishi 2
  • Teimur Amar 3
  • Nasrollah Molaei hashjin 4
1 PhD student in Geography and Rural Planning, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
2 Assistant Professor of Geography, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
3 Associate Professor, Department of Geography, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran
4 Professor, Department of Geography, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran.
چکیده [English]

The purpose of this study was to investigate the land use changes in the central part of Rasht city in the last two decades.The present paper has been developed using documentary and library studies based on Landsat satellite imagery 7 and 8 years 2017, 2010, 2000, as well as census data of the central agricultural sector. The method of doing descriptive-analytical work and according to the results of 6906 hectares of agricultural lands of villages of this section in the last two decades, residential, commercial, service has changed and the main changes related to the expansion of Rasht city and the entry of various urban functions to villages Surrounding and construction in their agricultural lands.These changes are directly related to the geographical location of the village, the distance from the city of Rasht and the type of functioning of the village. Also, the residential use of the study area was 14/15% and the dry land was 1/47%, and the low density of vegetation was 1/55% and the use of arable land with 14/61% decrease in area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land Use Change
  • Rural
  • Central Part
  • Rasht city
آمار، ت،(1392)، تحولات کالبدی سکونتگاه های روستایی استان گیلان به منظور تدوین الگوی توسعه کالبدی، مجله برنامه ریزی توسعه کالبدی، شماره 4، ص60
براتی، ع؛ اسدی، ع؛ کلانتری، خ؛ آزادی، ح؛ ماموریان، م،(1393)، تحلیل آثار تغییر کاربری اراضی کشاورزی از دیدگاه کارشناسان سازمان امور اراضی کشاورزی در ایران، تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 45، شماره 4، صص 650-639؛
پوراقایی،ع (1385)، علل شکل گیری اسکان غیررسمی در شهر رشت و راهکارهای ساماندهی آن، مجله برنامه ریزی شهرکهای انسانی، دوره 1، شماره 2، ص 27
جهان محمدی، غ (1384)، بررسی تأثیرات مهاجرت بر توسعه فیزیکی مکانی شهر نوشهر، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
خاکپور، س، کیان نژاد، ق (1386) الگوی تغییر کاربری اراضی در شهرستان بابل طی سال های 1387-1362، مجله جغرافیا و توسعه منطقه ای، شماره 9، صص 45-64.
سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان گیلان ، اطلاعات سرشماری کشاورزی، 2018
سجاسی، ح. صدرالسادات(1394) ، شناسایی عوامل مؤثر بر تغییر کاربری اراضی در روستای پیراشهری در مشهد ، مطالعات روستایی ، دوره 6 ، شماره 4 ، زمستان 2015 ، صص 856-831
سعدی، ح؛ عواطفی اکمل، ف،(1397)، عوامل موثر بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی در روستاهای شهرهمدان، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال هفتم، شماره دوم، صص226-211؛
کلالی مقدم، ژ، (1393)، بررسی عوامل مؤثر بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی(نمونه موردی: مناطق روستایی شهرستان رشت)، دانشگاه فردوسی مشهد، فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی روستایی، سال۴، شماره۱، صص132-113؛
محرابی، ع، (1392) بررسی نیروی محرکه مؤثر بر تغییر کاربری اراضی (مطالعه موردی: روستاهای سید محله و داراسرا-تنکابن) مجله منابع طبیعی ایران ، دوره 66 ، شماره 2
یزدانی، س؛ هاشمی بناب، ص،1393، تغییر کاربری اراضی کشاورزی و خسارتهای اقتصادی– زیست محیطی، مجله اقتصاد کشاورزی، دوره 8، صص54-45؛
Adamowicz, W. & et.al. (2013), Stated Preference Approaches For Measuring Passive Use Values: Choice Experiment Versus Contigent Valuation. Department of Rural Economy Faculty of Agriculture, Forestry, And Home Economics University of Alberta Edmonton, Canada Rural Economy ‘Staff Papers
Adger W. N. & Brown, K. (1994): Land use and the causes of global warming. Chichester [England] , John Wiley
Agriculture Jihad city, Rasht (2016), Information on agricultural land cultivated in Rasht, Rasht: Agriculture Jihad in Rasht
Aspinal, Richard, J. & Hill, Michael J. (2014), Change of Land Use, Science, Politics, Management, Translation Mojtaba Rafiean, Mehran Mahmoudi and Somayyeh Khaleghi, Azarakhsh Publications, Tehran, First Edition[In Persian]
Brown, D. & et.al (2015), Rural Land-Use Trends in the Conterminous United States, 1950-2000. 1-14
Bhatta, B.(2010); Analysis of Urban Growth and Sprawl from Remote Sensing; DataSpringer; London; p 191.
Bryasoliss, Helen (2010), Analytical Models of Land Use Change. Translation by Mojtaba Rafieyan, Mehran Mahmoudi, Azarakhsh Publication, First Printing, Tehran, Iran 162[In Persian]
Caldas, M, & et.al (2017), Settlement Formation and Land Cover and Land Use Change: A Case Study in theBrazilian Amazon. Journal of America Latin Geography, 9(1), 125-144.
Department of Management and Planning of Guilan Province, Agricultural Census Information,2018
Gao.P,Niu .X, Wang .B& Zheng,Y (2015),Land use changes and its Driving Forces in Hilly Ecological Restoration Area based on GIS and RS of Northern china, Scientific Reports 5, Article number: 11038
Garrousi, R. J., & Chandrashekara, B. (2013).Land use, land cover changes detection in Rasht city using Arc GIS and ERDAS. Asian Journal of Development Matters, 53-68
Heimlich, R. (2010), Development & beyond the urban fring: impacts on agrcuiture. http://www.ets.usdagovpblicationagoutlookaug2001.
Jian-zhou Gong. et al.(2009). Urban ecological security assessment and forecasting, based on a cellular automata model: A case study of Guangzhou, China, Journal of Ecological Modelling. No 220. pp. 3612-3620
Long, X., Xi Ji, & S. Ulgiati. (2017).”Is urbanization eco-friendly? An energy and land use cross-country analysis”. Energy Policy 100, pp 387-396.
Lopez. E. et al,(2006). Peasant Emigration and Land-Use Change at the Watershed Level, Agricultural Systems, 62–7
Mallawaarachchi.T.(2006).Choice Modelling to Determine the Significance of Environmental Amenity and Production Alternatives in The Community Value of PeriUrban Land: Sunshine Coast, Australia. Land Use Policy 23.
Sudhira, H.S; Ramachandra, T.V(2007); Characterising Urban Sprawl from Remote Sensing Data and Using Landscape Metrics; 10th International Conference on Computers in Urban Planning and Urban Management, Iguassu Falls, PR Brazil