جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تحلیل فقهی جریمه تأخیر تادیه در نظام بانکداری جمهوری اسلامی ایران در راستای برنامه ریزی منطقه ای و توسعه پایدار

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
2 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
3 دانشیاردانشکده اهل بیت(ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
یکی از معضلات مهم نظام بانکی در ایران، تأخیر تأدیه بدهی مشتریان در معاملات مدت‌دار است. پرداخت دیون و بدهی‌ها در زمان مقرر اگر چه وظیفه‌ای قانونی است، اما در یک جامعه اسلامی، وظیفه‌ای دینی و اخلاقی نیز محسوب می‌شود. نظام بانکی برای اطمینان از وصول به‌موقع مطالبات، از روش‌های متعددی بهره می‌گیرد. یکی از این روش‌ها که در زمینه مشروعیت آن اختلافات زیادی بین فقها و کارشناسان بانک‌داری اسلامی وجود دارد، اخذ جریمه تأخیر تأدیه در قالب وجه التزام به‌صورت شرط ضمن عقد در عقود بانکی است. این روش به‌زعم برخی اندیشمندان اسلامی، مخالف با موازین شرعی و از نظر گروهی دیگر، راهکاری صحیح و مشروع برای حل معضل یاد شده است. این رساله با روش کتابخانه‌ای و اسنادی درصدد تبیین تحلیل فقهی جریمه تأخیر تأدیه در نظام بانکداری جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر نظر فقهی مقام معظم رهبری بوده، و با توجه به مطالب مطرح می‌توان گفت: جریمه تأخیر تأدیه در نظام بانکداری جمهوری اسلامی ایران، از مصادیق منافع غیر مستوفات است که مقام معظم رهبری هم جریمه تأخیر تأدیه را نسبت به بانک‌ها مجاز برمی‌شمارد. بر اساس نظر فقهای شورای نگهبان نیز، ربای معاملی، قرضی و جاهلی، شامل شرط جریمه تأخیر نمی‌شود. درباره حکم شرعی دریافت جریمه دیرکرد از مشتریان متخلف مابین فقهای اسلامی دو دیدگاه وجود دارد برخی از فقیهان قائل به مشروعیت و برخی قائل به عدم مشروعیت شده‌اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Jurisprudential analysis of late payment penalty in the banking system of the Islamic Republic of Iran in line with regional planning and sustainable development

نویسندگان English

Javad Edalatjoo 1
Seyd Mohammad Hadi Mahdavi 2
Ehsan Aliakbari Babukani 3
1 PhD student of Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Najaf Abad Branch, Islamic Azad University, Najaf Abad, Iran.
2 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
3 Associate Professor, Faculty of Ahl-E-Bayt, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده English

One of the major problems of the banking system in Iran is the delay in paying customers' debts in long-term transactions. Paying off debts and debts on time is a legal duty, but in an Islamic society, it is also a religious and moral duty. The banking system uses various methods to ensure the timely receipt of claims. One of these methods, in which there are many differences between jurists and Islamic banking experts in terms of its legitimacy, is the penalty for late payment of the obligation in the form of a conditional obligation during the contract in bank contracts. According to some Islamic thinkers, this method, contrary to Islamic law and from another group's point of view, is a correct and legitimate way to solve this problem. With its library and documentary methods, this dissertation seeks to explain the jurisprudential analysis of the penalty for late payment of payment in the banking system of the Islamic Republic of Iran with emphasis on the jurisprudential opinion of the Supreme Leader, and according to the above, the penalty for late payment of payment in the banking system of the Islamic Republic of Iran Examples of non-profit interests include the fact that the Supreme Leader also allows fines for late payment to banks. According to the jurists of the Guardian Council, transactional, borrowed and ignorant usury is not included in the condition of late payment penalty. There are two views on the Islamic ruling on receiving late fines from offending customers among Islamic juristsd

کلیدواژه‌ها English

Penalty for late payment
damage
banking system of the Islamic Republic of Iran
Supreme Leader
قرآن کریم.
ابراهیمی، محمد حسین، 1372، ربا و قرض در اسلام، قم: تامین.
امام خمینی، روح اللّه، 1375، استفائات، انتشارات اسلامی، چاپ سوم، قم.
امامی، حسن، ۱۳۹۰، حقوق مدنی، انتشارات اسلامیه، تهران، چاپ سی ودوم
باریکلو، علی رضا، ۱۳۸۷، مسئولیت مدنی، نشر میزان، تهران، چاپ دوم.
باطنی، سیدمحمد، 1377، بررسی فقهی و حقوقی تاثیر تورم در بازپرداخت دیون، تهران: چاپ سوره.
باقری، اکبر؛ رمضانی، علی؛ پورسعید، عباس. (1397). آزمون مدل تأثیرگذاری روش‌های تامین مالی داخلی و خارجی بر بازده کل واقعی سهام. فصلنامه علمی پژوهشی دانش سرمایه‌گذاری، 7(26)، صفحات 187-210.
بهمند، محمد و محمود بهمنی، 1370، بانکداری داخلی، تهران: انتشارات موسسه عالی بانکداری اران.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر، . ۱۳۸۸، الفارق: دائرة المعارف عمومی حقوق، کتابخانه گنج دانش، تهران، چاپ دوم.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ۱۳۵۴، حقوق تعهدات، انتشارات مدرسه عالی امور قضایی و اداری، قم، چاپ اول.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ۱۳۷۸، ترمینولوژی حقوق، کتابخانه گنج دانش، تهران، چاپ دهم.
جعفری، محمد تقی، ۱۴۱۹، رسائل فقهی، مؤسسة منشورات کرامت، تهران، چاپ اول.
جلالی، حسن، 1391، فروش اقساطی در نظام بانکی بدون ربا، تهران: انتشارات امام صادق (ع).
حسینی دشتی، سیدمصطفی، 1385، (دایره المعارف جامع اسلامی) معارف و معاریف، تهران: موسسه فرهنگی آرایه.
خاوری، محمود رضا، 1375، حقوق بانکی، موسسه بانکداری ایران، چاپ سوم، تهران.
دهخدا، علی اکبر، ۱۳۲۵، لغت نامه، چاپخانه مجلس، تهران.
السان مصطفی، 1391، حقوق تجارت الکترونیکی، چاپ اول، انتشارات سمت، تهران.
السان، مصطفی، 1390، حقوق پرداخت‌های بانکی، چاپ اول، انتشارات پژوهشکده پولی و بانکی، تهران.
السان، مصطفی، 1392، حقوق بانکی، چاپ دوم، انتشارات سمت، تهران.
سلمن، جفری سی، 1385، فرایند تشکیل قراردادهای الکترونیکی: قواعدی جدید برای تجارت جدید. (علی رضائی، مترجم). ماهنامه حقوقی کانون سردفتران و دفتر یاران. ش 68.
سیستانی، علی، 1396، استفتائات آیت‌الله سیستانی، نشر قلم آذین رضا، چاپ چهارم.
شهیدی، مهدی، 1380، آثار قراردادها و تعهدات، حقوق مدنی تهران: مجد، چاپ دوم.
شهیدی، مهدی، ۱۳۹۰، تشکیل قراردادها و تعهدات، انتشارات مجد، تهران، چاپ هشتم.
شیخ انصاری، مرتضی، ۱۴۱۴، رسائل فقهیة، کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری، قم، الطبعة الأولی.
صافی گلپایگانی: پاسخ مورّخ 12/1/82 به استفتای پژوهشکده حوزه و دانشگاه قم.
طاهری، حبیب الله، 1418، حقوق مدنی، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم، چاپ دوم.
عبدی پور، ابراهیم، 1389، مباحث تحلیلی از حقوق تجارت، نشر محراب فکر، تهران.
عدل، مصطفی، 1373، حقوق مدنی، قزوین: انتشارات بحر العلوم، چاپ دوم.
عمید، حسن، 1363، فرهنگ عمید، (دوره دو جلدی)، انتشارات امیرکبیر، تهران، چاپ پنجم.
عیوضلو، حسین، بکی حسکویی، مرتضی، مبانی فقهی – اقتصادی بانکداری و تأمین مالی اسلامی، تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، چاپ اول، 1388.
فرجی، یوسف، 1377، پول، ارز و بانکداری، تهران، شرکت چاپ و نشر بازرگانی، چاپ یازدهم
قاسم زاده، مرتضی، 1390، مبانی مسوولیت مدنی، نشر سمت، تهران، چاپ چهارم.
کاتوزیان، ناصر، 1369، حقوق مدنی (ضمان قهری - مسئولیت مدنی)، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، تهران، چاپ دوم.
کاتوزیان، ناصر، 1379، وقایع حقوقی، تهران: انتشارات دادگستر، چاپ سوم.
کاتوزیان، ناصر، 1390، قواعد عمومی قراردادها، (جلد چهارم)، شرکت سهامی انتشار، تهران، چاپ ششم..