جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بررسی تاثیر برنامه های تعدیل ساختاری بر ایجاد نابرابری اجتماعی (مطالعه موردی: واحدهای تولیدی شهرستان اراک)

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی ایران، واحد آشتیان، دانشگاه آزاد اسلامی، آشتیان، ایران.
2 استادیار، گروه جامعه شناسی، واحد آشتیان، دانشگاه آزاد اسلامی، آشتیان، ایران.
چکیده
هدف از این مقاله بررسی تأثیر سیاست‌های تعدیل ساختاری بانک جهانی و صندوق بین المللی پول بر نابرابری اجتماعی می‌باشد. در این پژوهش پس از مرورپیشینه نظری و تجربی تحقیق، ابعاد متغیر های اصلی بدست آمده از چارچوب نظری با استفاده از معادلات ساختاری اثرسنجی شدند. روش تحقیق بصورت مقطعی در این زمان و در شهر اراک، روش دلفی که با ابزار پرسشنامه در واحدهای تولیدی اراک بعنوان واحد سنجش اثر سنجی شد. نتایج بدست آمده از آزمون مدلسازی متغیرهای پژوهش نشان داد متغیر خصوصی سازی 87 درصد بر رتبه اجتماعی نابرابری اجتماعی ؛ 75.1 درصد بر ذهنیت موضعی نابرابری اجتماعی ؛ 94.7 درصد بر سرمایه اجتماعی نابرابری اجتماعی و 77 درصد بر نقش اجتماعی نابرابری اجتماعی تأثیر داشته است. متغیر آزادسازی اقتصادی و ایجاد بازار آزاد ارزی 55.7 درصد بر رتبه اجتماعی نابرابری اجتماعی و 54.9 درصد بر سرمایه اجتماعی نابرابری اجتماعی و 59.4 درصد بر نقش اجتماعی نابرابری اجتماعی تأثیر داشته است اما تاثیرمعناداری بر ذهنیت موضعی ندارد. متغیر عدم پرداخت یارانه 54.1 درصد بر رتبه اجتماعی نابرابری اجتماعی ؛ 47.6 درصد بر ذهنیت موضعی نابرابری اجتماعی ؛ 52.9 درصد بر سرمایه های اجتماعی نابرابری اجتماعی و 51.2 درصد بر نقش اجتماعی نابرابری اجتماعی تأثیر داشته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the impact of structural adjustment programs on creating social inequality (case study: production units of Arak city)

نویسندگان English

Maryam Heshmati 1
Mohammad Hossein Asadi 2
Omidali Ahmadi 2
1 PhD student of Iranian Sociology, Ashtian Branch, Islamic Azad University, Ashtian, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Sociology, Ashtian Branch, Islamic Azad University, Ashtian, Iran.
چکیده English

The purpose of this article is to investigate the impact of the structural adjustment policies of the World Bank and the International Monetary Fund on social inequality. In this research, after reviewing the theoretical and experimental background of the research, the dimensions of the main variables obtained from the theoretical framework were evaluated using structural equations. The research method is cross-sectional at this time and in the city of Arak, the Delphi method, which was measured with the questionnaire tool in the production units of Arak as the effectiveness measurement unit. The results obtained from the research variable modeling test showed that the privatization variable has 87% on the social rank of social inequality; 75.1 percent on the local mentality of social inequality; 94.7% had an effect on the social capital of social inequality and 77% on the social role of social inequality. The variable of economic liberalization and the creation of a free currency market had a 55.7% effect on the social rank of social inequality, 54.9% on the social capital of social inequality, and 59.4% on the social role of social inequality, but it did not have a significant effect on the positional mentality. The variable of non-payment of subsidies is 54.1% on the social rank of social inequality; 47.6 percent on the local mentality of social inequality; 52.9% had an effect on the social capital of social inequality and 51.2% had an effect on the social role of social inequality.

کلیدواژه‌ها English

Structural adjustment
social inequality
World Bank
International Monetary Fund
احمدی، علی محمد، (1382). تأثیر سیاست‌های تعدیل اقتصادی بر توزیع درآمد. فصلنامه تحقیقات اقتصادی، 70، 209-232.
ازکیا، احمد؛ رش، مصطفی؛ رشید، (1396). مناقشات توسعه پارادایمی جدید. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات.
آذربایجانی، کریم، (1389). تأثیر تسهیلات اعطایی بانک جهانی بر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در حوزه منا. فصلنامه اقتصاد و الگوسازی، 3، 85-102.
پورنجف، محمد، (1388). توسعه و نقش زنان در جهان (1985-1995). فصلنامه سیاست خارجی، 88، 147-174.
ترابی، تقی؛ صفری، سکینه، (1389). بررسی اثر سیاست‌های تعدیل بر رشد اقتصادی ایران. مجله اقتصاد کاربردی، 2، 67-97.
چلبی، اکبری؛ مسعود، حسین، (1384). توسعه سیاسی، توسعه اقتصادی و نابرابری اجتماعی: مطالعه تطبیقی-طولی (1970-2000). مجله جامعه‌شناسی ایران، 3، 28-46.
حاج حیدری، مینا. (1396). چالش‌های حقوق بشری سیاست‌های اقتصادی: مطالعه موردی اجرای سیاست‌های تعدیل ساختاری در ایران. دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی.
حسین‌پور، احمدرضا، (1383). نابرابری اجتماعی-اقتصادی در مرگ و میر نوزادان زیر پنج سال ایران در سطح کشوری و استانی در سال‌های 1364 تا 1378. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی زنجان، 4، 29-36.
حسینی‌نژاد، مرتضی؛ اقتصادیان، محمدرضا، (1384). ارزیابی عملکرد برنامه‌های توسعه در مورد کاهش فقر. فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، 36، 33-59.
درویشی، احمدخواه؛ باقر، مهین، (1396). اندازه‌گیری رشد فقرزدا در مشاغل آزاد و مزدبگیر و حقوق‌بگیر طی پنج برنامه توسعه. مطالعات اقتصادی کاربردی، 24، 177-198.
ربانی، رسول، (1389). بررسی ارتباط بین سرمایه اجتماعی با نابرابری‌های اجتماعی در اصفهان. فصلنامه رفاه اجتماعی، 41، 267-305.
زاهدی، محمدجواد؛ لواسانی، محمود، (1395). ارزیابی برنامه‌های توسعه جمهوری اسلامی ایران از منظر بازنمایی و کاربست نظریه‌های رفاه و عدالت اجتماعی با تأکید بر برنامه پنجم توسعه. مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، 1، 43-78.
عالی‌زاد، اسماعیل، (1394). بازتاب توسعه اجتماعی در برنامه‌های توسعه جمهوری اسلامی ایران: برنامه اول تا پنجم. فصلنامه علوم اجتماعی، 70، 123-166.
کریمی، سعید، (1391). عدالت در شاخص‌های مالی سلامت ایران در فاصله اجرای برنامه‌های سوم و چهارم توسعه. مدیریت اطلاعات سلامت، 7، 1113-1122.
گلستانی‌پور، محمدرضا. (1395). نگاهی به گذشته عبرتی برای آینده: بررسی تأثیر برنامه‌های تعدیل ساختاری بر روی مسأله فقر در دولت سازندگی با تأکید بر دوره اول ریاست جمهوری آقای علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی. دانشگاه تهران, 9, 937-941.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (1388). آسیب‌شناسی برنامه پنجم توسعه. ویژه‌نامه برنامه پنجم.
مصطفوی، سیدمحمدحسن. (1395). مروری بر برنامه‌های توسعه کشور با تأکید بر برنامه ششم و مقایسه آن‌ها با معیار برخی شاخص‌های مرتبط با اقتصاد اسلامی. مجله اقتصاد و بانکداری اسلامی, 18, 83-103.
مظفری‌نیا، مهدی. (1395). اندیشه سیاسی الگوی تعدیل ساختاری. جستار‌های سیاسی معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی, 2, 93-116.
مؤمنی، فرشاد، (1386). اقتصاد ایران در دوران تعدیل ساختاری. تهران: نقش و‌نگار.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. (1388). بررسی چالش‌های بازار سرمایه در قانون برنامه چهارم توسعه و ارائه پیشنهاد‌های قانونی برای برنامه پنجم توسعه. ویژه‌نامه برنامه پنجم.
خالقی، شهلا. (1388). اهداف کمّی و سرمایه‌گذاری مورد نیاز در برنامه پنج ساله پنجم توسعه (93-1388). ماهنامه اکتشاف و تولید, 61, 68.
صد سال آرزوی حذف وابستگی به نفت. (1388، 27 دی). روزنامه سیاست روز.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. (1383). لایحه برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (1384-1388). تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
سازمان برنامه. (1340). مقدمه برنامه عمرانی سوم. ایران: تهران: سازمان برنامه.
سازمان برنامه. (1341). جلسه تاریخی بررسی برنامه سوم. تهران: سازمان برنامه.
سازمان برنامه. (1347الف). مجموعه قوانین برنامه‌های عمرانی کشور. تهران: سازمان برنامه.
سازمان برنامه و بودجه. (1347ب). اصول و هدف‌های برنامه عمرانی چهارم. تهران: سازمان برنامه و بودجه.
سازمان برنامه و بودجه. (۱۳۷۷). مستندات برنامه سوم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی کشور: نظام برنامه‌ریزی برنامه سوم. تهران: سازمان برنامه و بودجه.
سازمان برنامه و بودجه. (۱۳۷۸). سیاست‌ها و رهنمود‌های کلی برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور: پیوست یک لایحه. تهران: سازمان برنامه و بودجه.
سازمان برنامه و بودجه. (۱۳۷۹). قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. تهران: سازمان برنامه و بودجه.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی. (۱۳۸۳). مبانی نظری و مستندات برنامه چهارم توسعه (جلد اول). تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور. (۱۳۸۳). قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۸۸ - ۱۳۸۴). تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
سعیدی، محمدرضا و تاج‌الدین، محمدباقر. (۱۳۸۸). برنامه‌ریزی اجتماعی. تهران: راهدانه.
Bobkov, V. (2016). Economic Factors of Russian Inequality. Environmental & Science Education. 11, 8900-8910
CHEN, Z.(2019). Accessibility and Social Inequality in Urban China: A Case Study of Guangzhou. PH.D. THESIS, Unpublished, Philosophy, faculty of Philosophy, Hong Kong University
Constantine, C. (2017). The Rise of Income Inequality in Guyana. Social and Economic Studies. 4, 65-95
Crompton, R. (2008). Class and Stratification. (Naebi, H). Nashreney. Horkheimer, M. (1972). Critical Theory Selected Essays. New York
Dollar, D. (2007). Poverty, inequality and social disparities during China’s economic reform. Policy Research Working Paper Seris 4253
Easterly, W.(2005). What did structural adjustment adjust? The association of policies and growth with repeated IMF and World Bank adjustment loans. Development Economics. 76,1-22
Fingfgeld, D. (2003). Metasyntheses: The state of the art sofar. Qualitative health Research. 13, 893-904
Gillis M., Pekins D. H., Roemer M. and Snodgrass D. R. Economic of Development, 3rd edn. Norton, New York, 1992
Glover D. (1991) A layman's guide to structural adjustment. Can. J. Dev. Stud. 12, 1, 17
Hezy Okafor, CH. (1998). Social inequality in living conditions, health, and quality of life in South Africa: development policy challenges and prospects. PH.D. THESIS, Unpublished, faculty in partial fuifillmwnt of the requirement. Iowa State University https:// data.worldbank.org(2017)
Huiquan Zhang. T. (2017). Liberalism and Postmaterialism in China: The Role of Social Class and Inequality. Chinese Sociological Review. 49,65-87
Iacono, R. (2018). Sources of Inequality in Italy. ECINEQ. 479
Iaconoy, R.M. (2018).Sources of Inequality in Italy. ECINEQ. 24,479-539
Ikenberry, J.(2016). Liberal Leviathan: Transformation of the American World Order. Princeton University Press
John W. Peabody, (1996), Economic reform and health sector policy: Lessons from structural adjustment programs, Social Science & Medicine, Volume 43, Issue 5, 1996, Pages 823-835, ISSN 0277-9536, https://doi.org/10.1016/0277-9536(96)00127-X.
Kosyakova, Y.(2016). The regime change and social inequality Educational and job careers in the Soviet and post- Soviet Era. PH.D. THESIS, Unpublished, Political and Social Sciences. European University Institute
Landell-Mills P. M. (1981) Structural adjustment lending: early experience. Finance Dev. 18, 17.
Morrisson, CH. (2006). The income inequality of France in historical perspective. European Review of Economic History. 4,59-83
Moss, D. (2018). Caste and development: Contemporary perspectives on a structure
of discrimination and advantage.elsevier. 10, 422-436
Piketty, T. (2014). Capital in the Twenty-First Century. sabbaghi, A. ketabe Ameh
Polacko, Matthew. "Causes and Consequences of Income Inequality – An Overview" Statistics, Politics and Policy, vol. 12, no. 2, 2021, pp. 341-357. https://doi.org/10.1515/spp-2021-0017
Poliana Rebouças Ila R. Falcão Mauricio L. Barreto,(2022), Social inequalities and their impact on children's health: a current and global perspective, https://doi.org/10.1016/j.jped.2021.11.004
Poornajaf, M.(2008). Development and the Role of Woman in the World. Journal of Foreign Policy. 23,147-174. [Persian]
Porcelli,A.M. (2017). Comparing bonding capital in New England groundfish and scallop fisheries: Differing effects of privatization, elsevier. Elsevier. 244-250
RIKKE KRØLNER, P.(2011). Pathways and mechanisms in adolescence contribute to adult health inequalities. Scandinavian Journal of Public Health. 39, 62-78
Simen Tchamyou, V.(2019). Essays on Inequality Khnowledge Economy and Financial Development in AFRICA. PH.D. Unpublished. Economics. Faculty of Business and Economics. Antwerp University
Triventi, M. (2013). Stratification in Higher Education and Its Relationship with Social Inequality: A Comparative Study of 11 European Countries. European Sociological Review. 29,489-502
Zimmer, L. (2006). Qualitative of dialoguing with texts. Jurnal of Advanced Nursing. 53, 311-318.