جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بررسی فقهی و ژئوپلیتیکی جرائم مستوجب اعدام با رویکرد تخفیف مجازات در مذاهب حنبلی و شافعی و تطبیق آن با قوانین موضوعه ایران

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی،‌ همدان، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق،‌ واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی،‌ همدان، ایران.
3 استادیار گروه حقوق، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تطبیق احکام فقهی جرائم موجب اعدام در مذاهب حنبلی و شافعی و تطبیق آن با قوانین موضوعه ایران با رویکرد تخفیف مجازات با روش توصیفی–تطبیقی انجام شده است. این پژوهش موارد قصاص، انواع جرایم حدى، جرایم جنسی، جرایم علیه دین و امنیت اجتماعى و اعدام در تکرار جرایم را مورد بررسی قرار داد. نتایج بیانگر این است که احکام فقهی جرائم مستوجب اعدام در دو مذهب شافعی و حنبلی و همچنین در مواد قانون مجازات اسلامی شباهت‌های زیادی دارند، اما در برخی موارد تفاوت‌هایی نیز وجود دارد. به عنوان مثال در هر سه، مجازات سلب حیات برای جرائمی مانند زنا، لواط، محاربه، افساد فی الارض و جرایمی که به عنوان جنایات عمدی علیه نفس و جان انسان شناخته می شوند در نظر گرفته شده است. تفاوتهایی که در دو مذهب و قانون جزا مشاهده می‌شود اغلب تفاوت در تعداد جرائم مستوجب اعدام و تفاوت در شرایط و احراز جرائم مستوجب اعدام است. به عنوان مثال در قانون مجازات اسلامی ایران، جرائمی مانند قاچاق مواد مخدر، آدم‌ربایی، تحریف دین، سوء استفاده از قدرت و جاسوسی، مستوجب اعدام هستند، در حالی که این جرائم در فقه شافعی و حنبلی، مستوجب اعدام نیستند. در برخی از جرائم دیگر مستوجب اعدام، شرایط و احراز جرائم در قانون مجازات اسلامی ایران با فقه شافعی و حنبلی متفاوت است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Jurisprudential investigation of crimes requiring death penalty with the approach of mitigating punishment in the Hanbali and Shafi'i schools of thought and its comparison with the laws of Iran

نویسندگان English

Akram Shafeei 1
Mahnaz Salimi 2
Javad Rajabi Salman 3
1 PhD student, Department of Law, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Law, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Law, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran.
چکیده English

The present study was carried out with the aim of applying jurisprudential rulings of crimes leading to death in the Hanbali and Shafi'i schools of thought and its application to relevant laws of Iran with the approach of mitigating the punishment with a descriptive-adaptive method. This research investigated cases of retribution, types of extreme crimes, sexual crimes, crimes against religion and social security, and execution in repeat crimes. The results show that the jurisprudential rulings of crimes warranting death in the Shafi'i and Hanbali religions, as well as in the articles of the Islamic Penal Code, have many similarities, but there are also differences in some cases. For example, in all three, the punishment of taking life is considered for crimes such as adultery, adultery, adultery, corruption of the earth, and crimes that are known as intentional crimes against the soul and human life. The differences that can be seen in the two religions and the criminal law are often the difference in the number of crimes punishable by death and the difference in the conditions and verification of crimes punishable by death. For example, in Iran's Islamic Penal Code, crimes such as drug trafficking, kidnapping, distortion of religion, abuse of power, and espionage are subject to death, while these crimes are not subject to death in Shafi'i and Hanbali jurisprudence. In some other crimes that require execution, the conditions and punishment of crimes in Iran's Islamic Penal Code are different from Shafi'i and Hanbali jurisprudence.

کلیدواژه‌ها English

Crimes warranting execution
Hanbali
Shafi'
i
reduction of punishment
قرآن کریم
ابن قدامه، عبداالله بن احمد .(1405ق). المغنی. بیروت: دارالفکر.
ابن قدامه، عبدالرحمن بن محمد .(1409ق). الشرح الکبیر. بیروت: دارالکتاب العربى.
انصاری، زکریا .(1422ق). أسنى المطالب فی شرح روض الطالب. بیروت: دارالکتب العلمیه.
بجیرمی، سلیمان بن محمد .(1415ق). حاشیه البجیرمی على الخطیب. بیروت: دارالکتب العلمیه.
بهوتى، منصور بن یونس .(1418ق). کشف القناع. ریاض: مکتبه النصر الحدیثه.
جانی‌پور، کرم. (1388). مجازات اعدام در حقوق کیفری ایران و فقه امامیه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع).
جزیرى، عبد الرحمن؛ غروى، سید محمد؛ یاسر ماذح .(1419ق). الفقه على المذاهب الأربعة و مذهب أهل البیت وفقاً لمذهب أهل البیت علیهم السلام. بیروت: دارالثقلین.
جوزیه، محمد بن القیم .(1416ق). الطرق الحکمیه فی السیاسه الشرعیه. بیروت: دارالاحیاء العلوم.
حبیب‌زاده، محمدجعفر؛ علی‌پور، عادل. (1392). منع مجازات اعدام تعزیری در فقه امامیه. فصلنامه مطالعات فقه و حقوق اسلامی.
دمیاطی، ابوبکر بن محمد .(1418ق). حاشیه إعانه الطالبین على حل ألفاظ فتح المعین لشرح قرة العین بمهمات الدین. بیروت: دارالفکر.
رافعی، عبدالکریم بن محمد .(1409ق). فتح العزیز فی شرح الوجیز. بیروت: دارالفکر.
رقانى، عبدالباقى. (1418ق). شرح الزرقانى. بیروت: دارالفکر.
رملی (الشافعی الصغیر)، شمس الدین محمد .(1404ق). نهایة المحتاج إلى شرح المنهاج. بیروت: دارالفکر.
زحیلی، وهبه .(1991م). العقوبات الشرعیه و القضیه و الشهادات. بی‌جا: منشورات کلیة الدعوة الاسلامیه لجماهیریة العظمى.
زرقانى، عبدالباقى .(1418ق). شرح الزرقانى. بیروت: دارالفکر.
سرخسی، شمس الدین. (1421ق). المبسوط. بیروت: دارالمعرفه.
شافعی، محمد بن ادریس. (1418ق). الام. بیروت: دارالمعرفه.
شربینی شافعی، خطیب. (1413ق). مغنی المحتاج الی معرفة الفاظ المنهاج. بیروت: دارالفکر.
صمدی محله، سعید. (1390). بررسی تطبیقی مجازات اعدام در فقه و حقوق ایران با فرانسه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور استان تهران، دانشکده علوم انسانی.
طباطبائی، محمدحسین. (1394ق). المیزان فی تفسیرالقرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
عبدالملک، جندی. (1413ق). الموسوعه الجنائیه. بیروت: داراحیاء التراث العربى.
عوده، عبدالقادر. (1405ق). التشریع الجنائی الاسلامی. بی‌جا: دارالکتب العربى.
فیروزآبادی شیرازی، ابراهیم بن علی. (1436ق). المهذب فی فقه الامام الشافعی. قاهره: نشر شرکت مکتبه و مطبعه مصطفی البابی الحلبی و اولاده.
قرآن کریم.
ماوردی، علی بن محمدبن حبیب. (1406ق). الاحکام السطانیه. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
مزنی، اسماعیل بن یحیی. (1410ق). مختصرالمزنی. بیروت: دارالمعرفه.
مغربی، نعمان بن محمد. (1385ق). دعائم الإسلام. قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
نجف‌آبادی، سعیدهادی؛ آیتی، سیدمحمدرضا. (1395). تبدیل و جایگزینی مجازات‌های اسلامی (حدود و تعزیرات) متناسب با مقتضیات زمان. نشریه پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی (فقه و مبانی حقوق اسلامی)، 13(46)، 89-112.
نووی، یحیی بن شرف. (1412ق). روضه الطالبین. بیروت: دارالکتب العلمیه.