جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

سنجش تاب آوری کالبدی مناطق درون شهری در برابر مخاطرات محیطی با رویکرد شهر بیوفیلیک (مورد مطالعه: منطقه یک تهران)

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
امروزه طراحی بیوفیلیک در بین برنامه‌ریزان شهری جهت حفظ طبیعت و المان های طبیعی در فضاهای شهری رایج شده است. این مفهوم در اصل یک شهر متنوع زیستی است مملو از فضاهای سبز و جایی که شهروندان در جریان معمولی زندگی کار و فراغت، زندگی گیاهی بسیار متنوعی را به چشم می بینند. منطقه یک تهران معمولاً آب‌وهوای خنک و سردی را نسبت به دیگر نقاط تهران دارد. جامعه آماری پژوهش حاضر را شهروندان منطقه یک تهران تشکیل داده که با استفاده از فرمول کوکران و با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، حجم نمونه 384 نفر محاسبه شده است. ﻫﺪف اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ، سنجش تاب آوری کالبدی مناطق درون‌شهری در برابر مخاطرات محیطی با رویکرد شهر بیوفیلیک در منطقه یک تهران است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و میدانی است. اعتبار پرسشنامه ها نیز توسط خبرگان در حیطه برنامه ریزی شهری مورد تائید قرار گرفته است. در بررسی پایایی پرسشنامه ها از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شده که در این پژوهش برابر با مقدار 0/841 است. اطلاعات به دست آمده از مطالعات میدانی با استفاده از Spss مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته است. نتایج پژوهش نشان داد که در بین شاخص های تاب آوری کالبدی، شاخص پایداری زیست محیطی و در بین شاخص های شهر بیوفیلیک، شاخص نهادها و حکومت دارای اهمیت و ضریب بالایی هستند؛ بنابراین ضرورت توجه به این شاخص ها با در نظر گرفتن میزان اهمیت آن ها برای تحقق‌پذیری و ارتقاء تاب آوری کالبدی در راستای شهرسازی بیوفیلیک ضروری است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Measuring the Physical Resilience of Inner-City areas against Environmental Hazards with the Biophilic City approach (Study Case: Region 1 of Tehran)

نویسندگان English

Abdol Amir Mojadam 1
Parvaneh Zivyar 2
Tahmineh Daniyali 3
1 PhD student Department of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Yadegar Imam Khomeini (RAH) Shahr-e-Rey Branch, Tehran, Iran
2 Associate Professor Department of Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Yadegar Imam Khomeini (RAH) Shahr-e-Rey Branch, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor Department of Geography and Rural Planning, Islamic Azad University, Yadegar Imam Khomeini (RAH) Shahr-e-Rey Branch, Tehran, Iran.
چکیده English

Today, biophilic design has become popular among urban planners to preserve nature and natural elements in urban spaces. This concept is basically a biologically diverse city full of green spaces where citizens can see a very diverse plant life in the normal flow of work and leisure. The statistical population of the present study is made up of the citizens of the first district of Tehran, and the sample size of 384 people was calculated using Cochran's formula and using the purposeful sampling method. The purpose of this research is to measure the physical resilience of inner-city areas against environmental hazards with the approach of biophilic city in the first district of Tehran. The research method in this research is descriptive-analytical and based on library and field studies. The validity of the questionnaires has also been confirmed by experts in the field of urban planning. Cronbach's alpha coefficient was used to check the reliability of the questionnaires, which is equal to 0.841 in this research. The information obtained from the field studies has been analyzed using Spss. The results of the research showed that among the indices of physical resilience, the index of environmental sustainability and among the indices of the biophilic city, the index of institutions and government have high importance and coefficient; Therefore, it is necessary to pay attention to these indicators by considering their importance for the realization and promotion of physical resilience in the direction of biophilic urban development.

کلیدواژه‌ها English

Resilience
Inner City Area
Environmental Hazards
Biophilic City
District 1 of Tehran
ابراهیم پور، مریم .(1398).برنامه­ریزی رویکردی نو به‌منظور دستیابی به زیست پذیری در شهرهای جدید ایران، نمونه موردی شهر جدید هشتگرد، فصلنامه آمایش محیط، شماره 50:­58-39.
بدری، سید علی،­ رمضان زاده لسبوئی، مهدی، عسگری، علی، قدیری معصوم، مجتبی، سلمانی، محمد.(1392). نقش مدیریت محلی در ارتقای تاب­آوری مکانی در برابر بلایای طبیعی با تأ­کید بر سیلاب (مطالعه­ی موردی: دو حوضه­ی چشمه کیله­ی شهرستان تنکابن و سردآبرود کلاردشت)­، فصلنامه علمی و پژوهشی مدیریت بحران، شماره سوم:39-50.
بیطرف، احسان، حبیب، فرح، ذبیحی، حسین.(1396). بومی‌سازی اصول معماری اکولوژیکی و بیوفیلیک در طراحی مجتمع­های مسکونی ایران به‌منظور ارتقای کیفیت آن­ها، مجله مدیریت شهری. شماره 23:­218-205.
تردست، زهرا، مشکینی، ابوالفضل، رجبی، آزیتا.(1400).تبیین مدل برنامه‌ریزی استراتژیک گردشگری بیوفلیک (مطالعه موردی: کلان‌شهر تهران)، فصلنامه گردشگری شهری، شماره 2:­65-79.
جلالیان، سید اسحاق، تردست، زهرا، ویسیان، محمد.(1399). تبیین مدل شهروند بیوفلیک (مطالعه موردی: مناطق 9 و 10 کلان­شهر تهران)­، فصلنامه پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره 52، شماره 3:­993-1008.
ساسان پور، فرزانه، آهنگری، نوید و حاجی نژاد، صادق.(1396). ­ارزیابی تاب­آوری منطقه 12 کلان‌شهر تهران در برابر مخاطرات طبیعی، مجله تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، سال 4، شماره3:­85-95.
ساسان پور، فرزانه، موسیوند، جعفر.(1388).­تأثیر عوامل انسان‌ساخت در تشدید پیامدهای مخاطرات طبیعی در محیط­های کلان‌شهری با کاربرد منطق فازی و سیستم اطلاعات جغرافیایی، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره 13، شماره 16:­29-50.
صادقلو، طاهره، سجاسی قیداری، حمدالله.(1393). بررسی رابطه‌ی زیست‌پذیری سکونتگاه‌های روستایی بر تاب‌آوری روستاییان در برابر مخاطرات طبیعی نواحی روستایی دهستان مراوه‌تپه و پالیزان، فصلنامه مدیریت بحران، دوره 3، شماره 2:­37-44.
صامتی، پریسا، بهتاش، محمدرضا.(1400). طراحی شهری بایوفیلیک برای ارتقاء کیفیت محیط با رویکرد ادراک محیطی (مطالعه تطبیقی شهر اسلو و رامسر)، مجله علمی گفتمان طراحی شهری، دوره 2، شماره 2­:­­21-34.
عشقی چهاربرج، علی، نظم فر، حسین، غفاری، عطا.(1395). بررسی تاب­آوری کالبدی شهر در برابر زلزله­های احتمالی (نمونه موردی: منطقه 1 شهرداری تهران)، مجله برنامه­ریزی توسعه کالبدی، سال دوم، شماره چهارم:­11-26.
قربانی پارام، محمدرضا، باور، سیروس، محمودی نژاد، هادی. (1396). بررسی تأثیر اصول معماری بیوفیلیک بر کیفیت طراحی مسکن در اقلیم شمال ایران (مطالعه موردی: شهر گرگان)، فصلنامه نگرش­های نو در جغرافیای انسانی، سال دوازدهم، شماره 2:­405-424.
قائد رحمتی، صفر، قانعی بافقی، روح اله.(1395). تحلیل تأثیر گسترش فضایی شهر تهران بر افزایش آسیب‌پذیری ناشی از زلزله (دوره زمانی: گسترش فیزیکی 20 سال اخیر)، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، دوره 27، شماره 105:­169-191.
میرزا محمدی، احمد.دوز دوزانی، یاسمن.(1400). تأثیر معماری بیوفیلیک در ارتقا کیفیت محیطی مجتمع­های مسکونی (مطالعه موردی: مجتمع مسکونی آسمان تبریز)، مجله توسعه و پایداری محیط، شماره 3: 85-102.
میر غلامی، مرتضی، مدقالچی، لیلا، شکیبا منش، امیر، قبادی، پریسا. (1395). احیاء رودخانه­های شهری بر اساس دو رویکرد طراحی شهری بیوفیلک و حساس به آب، فصلنامه منظر، شماره 36:­20-27.
Ainuddin, S., Routray, Jayant Kumar. (2012). "Community resilience framework for an earthquake prone area in Baluchistan", International Journal of Disaster Risk Reduction, 2, PP.­25-36.
Beatley, T. and Newman, P. 2013. Biophilic Cities Are Sustainable, Resilient Cities. Sustainability. 5 (8).pp.3328-3345.
Beatley, T. and Newman, P.2013. "Biophilic Cities Are Sustainable, Resilient Cities, Journal Sustainability". Vol. 5, PP. 3328-3345.
Beatley, T., (2017) Handbook of Biophilic City Planning and Design, Island press, Washington, Covelo, London.
Beatley, Timothy. (2011) Biophilic Cities: Integrating Nature into Urban Design and Planning, Washington DC, USA: Island Press.
Bertilsson, L. (2018).­"Wiklund, K., de Moura Tebaldi, I., Rezende, O.M", Veról, A.P., Miguez.
Crandall, R., Parnell, J. A., & Spillane, J. E. (2010).­"Crisis management in the new strategy landscape", Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Cutter, S. L. et al.(2008).­"A place-based model for understanding community resilience to natural disasters", Global Environmental Change, PP.1-9.
Gaillard, J, Christophe. (2007). Resilience of traditional societies in facing natural hazards, Disaster, Prevention and Management, Vol. 16 Issus: 4, pp. 522 -445.
Kellert S.R,(2016). Nature by Design: The Practice of Biophilic Design. Available online: http://humanspaces.com/2015/06/01/nature-by-design-the-practice-of-biophilic-design/ (accessed on 1 August 2016).
Mayes, W. M., Perks, M. T., Large, A. R. G., Davis, J. E., Gandy, C. J., Orme, P. A. H., & Jarvis, A. P. (2020).­"Effect of an extreme flood event on solute transport and resilience of a mine water treatment system in a mineralized catchment. Science of the Total Environment", 141693.
Mayunga, Joseph S.(2007).­"Understanding and applying the concept of community disaster resilience: a capital-base approach", A draft working paper prepared for the summer academy for social vulnerability are resilience building, Munich, Germany.
Parvin, Gulsan Ara., Surjan, Akhilesh and Rahman, Atta-ur., Shaw, Rajib.(2016)." Urban Risk, City Government, and Resilience, Urban Disasters and Resilience in Asia", 2016, pp.20-27.
Rezende, O. M., de Oliveira, A. K. B., Jacob, A. C. P., & Miguez, M. G. (2019).­"A framework to introduce urban flood resilience into the design of flood control alternatives", Journal of Hydrology, 576, pp. 478-493.