جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بازشناسی مانایی مفاهیم نماد، در شکل‌گیری ماهیت کالبد معماری اصیل سنتی ایران و تأثیرات آن بر معماری معاصر

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکترا، گروه معماری، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران.
2 استادیار، گروه معماری، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی ،دامغان، ایران.
3 استادیار، گروه معماری، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران.
چکیده
گرایش به نماد و نشانه‌ها‌ در‌ معماری سنتی، معماری معاصر و حتی معماری مدرن همواره مورد توجه خاص بوده است از زمان غارنشینی بشر و بررسی آثار انسان‌های اولیه به دلایل فنی و کارکردی نمادها و نقاشی‌های بر روی دیوارهای غارها انجام شده‌اند. در طی تکامل بشر و با روی کار آمدن مکاتب، ادیان و فرهنگ‌ها این روند در طول تاریخ ادامه پیدا کرد و در جامعه‌ی امروز دیگر کمتر بستری را می‌توان یافت که در آن نشانی از نماد و نشانه نباشد. به ویژه این امر در معماری معاصر بسیار مشهود است. این پژوهش با هدف بازشناسی مانایی مفاهیم نماد، در شکل‌گیری ماهیت کالبد معماری اصیل سنتی ایران و تأثیرات آن بر معماری معاصر انجام شد. شیوه پژوهش به روش توصیفی، میدانی با استفاده از اسناد کتابخانه‌ای و پیمایشی استخراج و نقش نمادها در معماری معاصر مورد بررسی و آزمون قرار گرفت. جامعه آماری پژوهش کارشناسان و اساتید دانشگاه می‌باشد. با استفاده از ابزار پرسشنامه محقق‌ ساخته داده‌های تحقیق از حدود 250 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده جمع‌آوری شد با استفاده از نرم‌افزار spss ‌و با بهره‌گیری از آزمون رگرسیون خطی تاثیر ابعاد نمادها در معماری معاصر مورد بررسی و آزمون قرار گرفت. نتایج نشان داد که اشکال هندسی، رنگ‌ها، نقوش گیاهی، اسلیمی و ختایی، نقوش حیوانی و ارکان آتش، باد، آب و خاک نماد ارکان چهار وضعیت بنیادی ماده بر شکل‌گیری معماری معاصر اثر مبتنی دارند. از نتایج حاصل از این تحقیق می‌توان جهت خلق فضاهای با هویت ایرانی اسلامی بهره جست.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Recognizing the meaning of symbol concepts in the formation of the body nature of authentic traditional Iranian architecture and its effects on contemporary architecture

نویسندگان English

Alaleh Eshghi Sanati 1
Mohammad Jafar Karbaschi 2
Gholamhossein Naseri 3
1 PhD student, Department of Architecture, Damghan Branch, Islamic Azad University, Damghan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Architecture, Damghan Branch, Islamic Azad University, Damghan, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Architecture, Damghan Branch, Islamic Azad University, Damghan, Iran.
چکیده English

The trend towards symbols and signs in traditional architecture, contemporary architecture and even modern architecture has always been of special attention since the time of human cave dwelling and the study of the works of early humans for technical and functional reasons, symbols and paintings on the walls of caves have been done. During the evolution of mankind and with the establishment of schools, religions and cultures, this process continued throughout history, and in today's society, you can hardly find a place where there is no sign of symbols. This is especially evident in contemporary architecture. This research was carried out with the aim of recognizing the meaning of symbol concepts in the formation of the body nature of authentic traditional Iranian architecture and its effects on contemporary architecture. The research method was descriptive, field method using library and survey documents to extract and examine the role of symbols in contemporary architecture. The statistical population of the research is experts and university professors. Using a researcher-made questionnaire tool, research data was collected from about 250 people by simple random sampling method, using spss software and using linear regression test, the effect of dimensions of symbols in contemporary architecture was examined and tested. The results showed that geometrical shapes, colors, plant motifs, slimy and Khatai motifs, animal motifs and the elements of fire, wind, water and soil symbolizing the elements of the four fundamental states of matter have an effect on the formation of contemporary architecture.

کلیدواژه‌ها English

Symbols
architecture
geometric shapes
colors
four pillars
اکبری، فاطمه؛ پورنامداریان، تقی. (1390). رمز و تفاوت آن با نماد و نشانه. نشریه‌ی آموزش زبان و ادب فارسی، (3).
باقری، سحر؛ عینی فر، علیرضا. (1395). تدقیق و تحدید حوزه شمول و نمود نشانه‌ها در معماری. معماری و شهرسازی آرمان شهر، -(17)، 1-10.
بمانیان، محمدرضا؛ درازگیسو، سیدعلی؛ سالم، پایا. (1392). بررسی تطبیقی کاربرد نماد و نشانه در آثار معماری دوره‌های صفوی و معاصر ایران. نقش جهان، 3(2)، 13-21.
بهارلو، پریسا؛ ستوده، شیرین؛ پورزرگر، محمدرضا. (1398). نقش نماد و نشانه به عنوان عامل پس‌زمینه‌ی تحولات معماری معاصر. ششمین کنگره ملی عمران، معماری و توسعه شهری.
بهبهانی اسلامی، مائده؛ جلیلی، تورج؛ کابلی، احمدرضا. (1395). بررسی نمادگرایی در معماری ایرانی – اسلامی. اولین کنفرانس سالانه علمی-تخصصی مهندسی عمران، معماری، شهرسازی و علوم جغرافیا در ایران باستان و معاصر.
ترابی، زهره؛ اسدی، شهام. (1395). بازشناسی و تبیین مفهوم «نماد» در معماری با توجه به آراء و نظرهای اندیشمندان. فصلنامه نقد کتاب، 3(9-10).
تقوایی، علی‌اکبر؛ فتوحی، غزاله؛ رستمی، محسن. (1398). نقش نشانه‌های شهری و نمادها در تقویت هویّت ایرانی ـ اسلامی در شهرسازی معاصر. پنجمین کنگره بین‌المللی علوم انسانی اسلامی.
حیدری، محمد؛ هاشم زهی، سمانه؛ یوسفی، هادی. (1397). روانشناختی رنگ در معماری و شهرسازی معاصر ایران. سومین کنفرانس بین‌المللی یافته‌های نوین عمران معماری و صنعت ساختمان ایران، تهران.
خورسندی کوهانستانی، احسان‌اله؛ قاراخانی، علیرضا. (1396). مفهوم‌شناسی تزئینات، مصالح، نمادها و سمبل‌ها مورد استفاده در معماری ایرانی-اسلامی. کنفرانس پژوهش‌های معماری و شهرسازی اسلامی و تاریخی ایران.
ذوالفقارزاده، حسن؛ مقیمی، فرزانه. (1393). تأثیر رنگ در معماری. اولین کنفرانس سراسری توسعه‌محوری مهندسی عمران، معماری، برق و مکانیک ایران، گرگان.
رضازاده اوصالو، اسما؛ طوفان، سحر. (1397). بررسی نمادها و موتیف‌های معماری سنتی ایرانی. کنفرانس عمران، معماری و شهرسازی کشورهای جهان اسلام، ایران – تبریز.
ساکی‌زاده، مریم؛ جعفری دهکردی، ناهید. (1396). کاربرد نقوش اسلیمی در نشانه‌های معاصر ایران. اولین سمپوزیوم ملی روز جهانی گرافیک، تهران.
سلیمانی صدر، ملیحه؛ رستمی نوری، عاطفه. (1396). بازشناسی معنایی هندسه و نماد در معماری ایرانی. چهارمین کنفرانس بین‌المللی معماری و شهرسازی پایدار.
سیلوا، سونیا؛ دانشجو، خسرو؛ فرمهین فراهانی، سعید. (1392). هندسه در معماری ایرانی پیش از اسلام و تجلی آن در معماری معاصر ایران. فصلنامه نقش جهان، 3(1)، 55-66.
طباطبایی، سیده زینب؛ همتی، محمدمهدی. (1392). مفهوم مبانی نماد و نشانه‌های زیباشناسی در معماری ایرانی – اسلامی (خانه‌های دزفول). اولین همایش‌های جغرافیا، شهرسازی و توسعه‌ی پایدار، تهران.
قوچانی، محیا. (1396). بررسی نقش نمادها در معناآفرینی کالبد معماری ایرانی اسلامی. اولین کنفرانس ملی نمادشناسی در هنر ایران با محوریت هنرهای بومی، بجنورد.
معروفی، آسو. (1395). نمادگرایی و تأثیر آن بر معماری معاصر ایران. کنگره‌ی بین‌المللی تحولات نوین پایداری در معماری، شهرسازی، عمران و مهندسی ساختمان، استانبول.