جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیای سیاسی غرب آسیا و نظریه های نومنطقه گرایی

نوع مقاله : مقاله های علمی - پژوهشی بنیادی

نویسندگان
سیدابراهیم سرپرست سادات 1
نسا زاهدی 2
1 دانشیار علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 استادیار علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
10.22034/jgeoq.2024.457281.4105
چکیده
بر اساس ادبیات منطقه گرایی جدید باید میان منطقه و پهنای جغرافیایی تفکیک علمی قایل شویم. در این جا منطقه را گروهی از کشورها که پروژه سیاسی مشترک کمابیش صریحی دارند، هدف واحدی در عرصه جهانی دنبال می کنند و الگوهای رفتاری منطقه ای مشترکی از خود نشان می دهند، تعریف می کنیم. در ادبیات نو منطقه گرایی، ابعاد جغرافیایی یا حتی اقتصادی صرف، تضعیف می شوند و مابه ازای آن کارکردهایی چون میزان توسعه یافتگی سیاسی، ماهیت و عملکرد اقتصاد سیاسی و ائتلاف سازی منطقه ای در تاسیس و به رسمیت شناختن مناطق جغرافیایی اهمیت میابند. در این راستا سوال اصلی مقاله این است که نظر به تحولات تئوریک جدید در بعد نومنطقه‌گرایی جغرافیایی، آیا می توان کماکان غرب آسیا را بعنوان یک "منطقه جغرافیایی" تعریف کرد ؟ فرضیه مقاله با روش های تحلیلی و تبیینی، با توجه به گذار نظریه های منطقه گرایی جدید از صرف معیارهای جغرافیایی، بوم شناختی و یا حتی اقتصادی در تاسیس مناطق، پیش‌فرض های اولیه و بنیادین تاسیس و بقای همتائی جغرافیایی در غرب آسیا را منوط به تحقق فاکتورهای چون سلسله مراتبی شدن، ائتلاف سازی منطقه ای، استقرار مجموعه امنیتی درون نهاد، بنای اقتصادسیاسی رقابتی و بازنگری در ساختارهای نهادی می داند.
کلیدواژه‌ها
جغرافیای سیاسی
نو منطقه گرایی
منطقه بودگی
همگرایی منطقه ای

عنوان مقاله English

Political geography of the Middle East and theories of neo-regionalism

نویسندگان English

seyed Ebrahim sarparast sadat 1
n z 2
1 Associate Professor of Political Science, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor of Political Science, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده English

According to the literature of new regionalism, we should make a scientific distinction between region and geographical width. Here, we define the region as a group of countries that have a more or less explicit common political project, pursue a single goal in the global arena, and show common regional behavioral patterns. In the new literature of regionalism, the geographical or even economic dimensions are weakened, and instead, functions such as the degree of political development, the nature and performance of political economy, and regional coalition building become important in the establishment and recognition of geographic regions. In this regard, the main question of the article is that considering the new theoretical developments in the dimension of neo-regionalism, can West Asia still be defined as a "geographical region"? The hypothesis of the article with analytical and explanatory methods, according to the transition of new regionalism theories from only geographical, ecological and even economic criteria in the establishment of regions, depends on the realization of the first and fundamental assumptions of the establishment and survival of the geographical counterpart in West Asia. Factors such as hierarchization, regional coalition building, establishment of internal security complex, competitive political economy building and revision of institutional structures are known.

کلیدواژه‌ها English

political geography
neo-regionalism
regionalism
regional convergence
دیوان، اسحاق. (1401). سرمایه‌داری رفاقتی در خاورمیانه. تهران: نشر شیرازه.
رالف، رولف. (1392). میان منطقه‌گرایی و روابط بین‌الملل (الهه کولایی و محمد کاظم شجاعی، مترجمان). تهران: نشر مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی.
قوام، عبدالعلی. (1382). چالش‌های توسعه سیاسی. تهران: انتشارات قومس.
کریمی، علی؛ موذن؛ محمدهادی. (1399). تاثیر عدم نهادمندی نظام سیاسی بر وقوع انقلاب اسلامی ایران. فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، 4(12).
کیاکجوری، کیانوش، و اسلامی، الماس. (1401). ائتلاف‌سازی در سیاست خارجی ایران از دفاع مقدس تا محور مقاومت. فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 8(2), 135-161.
گیدنز، آنتونی. (1386). جامعه‌شناسی (منوچهر صبوری، مترجم). تهران: نشر نی.
هانتینگتون، ساموئل. (1382). سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی (محسن ثلاثی، مترجم). تهران: نشر علم.
هتنه، باری، و سونکل، گابریل. (1398). جهان‌گرایی و منطقه‌گرایی نو (علیرضا طیب، مترجم). تهران: نشر مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی.
Akrasanee, N. (2013). Economic regionalism: Which way now. Presented at the International Conference on Southeast Asia, Asian Studies, Singapore.
Bhagwati, J. (2020). Regionalism and multilateralism: An overview. In J. de Melo & A. Panagariya (Eds.), Cambridge University Press.
Braga, C. (2018). The new regionalism and its consequences. Washington, DC: The World Bank.
Buzan, B., & Weaver, O. (2003). Regions and powers: The structure of international security. Cambridge University Press.
Cox, R. W., & Sinclair, T. J. (2018). Approaches to world order. Cambridge University Press.
Curry, R. L. (2013). Regional economic co-operation in Southern Africa and Southeast Asia. ASEAN Economic Bulletin, 8(1).
Davies, R. (2017). Integration or cooperation in a post-apartheid South Africa. University of the Western Cape.
Falk, R., & Mendlovits, S. (Eds.). (2019). Regional politics and world order. San Francisco: W. H. Freeman.
Fawcett, L., & Hurrel, A. (Eds.). (2021). Regionalism in world politics. Oxford University Press.
Gilpin, R. (1999). The transformation of the international political economy. Florence: The European University Institute.
Haas, E. B. (1970). The study of regional integration. International Organization, 24(Autumn).
Hamilton, K. A. (Ed.). (2017). Migration and the new Europe. Journal of Peace Research, 28.
Hettne, B. (2010). The new regionalism: Implications for development and peace. Helsinki.
Hirst, P., & Thompson, G. (2016). Globalization in question: The international economy and the possibilities of governance. Cambridge University Press.
Keely, C. (2020). Economic integration and international migration. Presented at the Conference on the Social and Economic Aspects of International Migration, Academia Sinica, Taipei (June).
Mistry, P. (1994). Regionalism: Implications for development and peace. Helsinki.
Oman, C. (2018). Globalization and regionalization: The challenge for developing countries. Paris: Development Center of the OECD.
Palmer, N. D. (2020). The new regionalism in Asia and the Pacific. Lexington Press.
Polanyi, K. (2009). The great transformation. Boston: Beacon Press.
Robertson, R. (2020). Globalization: Social theory and global culture. London: Sage.
Sakamoto, Y. (2016). Changing world order: A conceptual prelude to the UN University project on global structural change. Tokyo: United Nations University Press.
Telhami, S. (2020). The Mideast is also changed. The New York Times, September 2001.
Verhoven, H. (2018). Environmental politics in the MENA. London: Hurst and Company.