جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

پیشینه شناسی مؤلفه‌های زیبایی شناسی بصری در شهرهای جهان اسلام با تأکید بر عاشورا و قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشگاه هنر تهران، دانشکده علوم نظری و مطالعات عالی هنر
2 مدرس مدعو- دانشگاه پیام نور ساری
10.22034/jgeoq.2024.196729
چکیده
عاشورا با عنایت به جمله "ما رایتُ الّا جمیلاً " حضرت زینب (س) دارای زیبایی‌های بصری و معقول بسیاری می‌باشد. در پس غم‌های عظیم این واقعه، حقیقتی زیبا رخ می‌نمایاند. در این مقاله زیبایی‌های صُوَری عاشورا با "آیه ششم" (جمال) سوره مبارکه نحل -وَ لَکُمْ فِیها جَمالٌ حِینَ تُرِیحُونَ وَ حِینَ تَسْرَحُون- بانضمام آیه پنجم - وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَکُمْ فیها دِفْ‏ءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْکُلُونَ- تطبیق داده شده است. اهداف این تحقیق اکتشافی و توصیفی-تحلیلی که با تکیه بر ابزارهای کتابخانه‌ای و مطالعه منابع تاریخی دست اول می‌‌باشد، برقراری ارتباط بین وقایع عاشورا و قرآن و شناخت زیبایی‌های بصری شب و روز عاشوراست. نتایج نشان‌دهنده آنست که تطبیق زیبایی‌های محسوس وقایع عاشورا با آیه ششم (جمال) سوره مبارکه نحل شامل دو بخش است: جمال در رخدادهای شب عاشورا و جمال در اتفاقات روز عاشورا.جمال در رخدادهای شب عاشورا: تجمع اصحاب به دور امام حسین علیه السّلام، اظهار وفاداری بستگان و یاران، عطای پنج قطعه لباس برای آزاد سازی اسیر، برداشتن پرده و حجاب از دیدگان یاران، شادمانی بُریر و حبیب بن مظاهر، مناجات حسینیان و پیوستن سی و دو نفر از دشمنان به آنها، تدابیری برای حفاظت از خیام. جمال در اتفاقات روز عاشورا: آرایش نظامی، خطبه آتشین امام حسین(ع) و امداد غیبی خداوند، مبارزه یاران امام حسین(ع) با لشکر دشمن، مبارزه خاندان امام حسین(ع) با لشکر دشمن، مجلس ابن زیاد و گفتگوی شدید زینب علیها السلام با او.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Historiography of the components of visual aesthetics in the cities of the Islamic world with an emphasis on Ashura and the Holy Quran

نویسندگان English

Davod Ranjbaran 1
Esmail Bani Ardalan 1
Masoumeh Habibi Afratakhti 2
1 Member of the faculty of Tehran University of Art, Faculty of Theoretical Sciences and Advanced Art Studies
2 Visiting Lecturer - Payam Noor University, Sari
چکیده English

Based on the famous sentence "I saw nothing but beauty" in the sayings of Zainab (PBUH), Ashura contains a lot of tangible or visual, sensible, and logical beauty. In addition to the historical reports of this prominent event, many researchers have studied Ashura's political, social, cultural, and moral aspects. Generally, the political, social, cultural, and moral analysis was the essentiality of fighting against oppression, and these were the messages inferred from Ashura. This event has been one of the bitterest events throughout history. According to the reports, this event has been full of cruelty, tyranny, and bloodshed; however, a beautiful, pleasant, and very glorious truth lies behind its great grief and sorrows. This paper compares the visual beauty of Ashura with the sixth verse (beauty) of An-Nahl Surah (They are also pleasing to you when you bring them home and when you take them out to graze) following the fifth verse (And He created the cattle for you as a source of warmth, food, and many other benefits.) This exploratory and descriptive study aims to establish a connection between the events of Ashura and the Quran and extract and identify the tangible beauty or objective of Ashura’s day and night based on library tools, and first-hand historical and narrative books and resources. The results show that the visual beauty of Ashura includes two sections compared with the 6th verse (beauty) of An-Nahl Surah: The beauty in the events of Ashura night, and the beauty in the events of Ashura day.

کلیدواژه‌ها English

Comparative study
Ashura
Visual aesthetics
the beauty verse
- ابن اثیر، عزالدین علی بن محمد. (1382). تاریخ کامل، جلد پنجم، برگردان محمدحسین روحانی، تهران، اساطیر.
- ابن طاووس، علی بن موسی. (1387) . اللهوف علی قتلی الطفوف: غم نامه کربلا، ترجمه محمد محمدی اشتهاردی، تهران، مطهر.
- ابن نما حلّی، محمد بن جعفر. (1385). مثیرالاحزان و منیر سبل الاشجان: در سوگ امیر آزادی، ترجمه علی کرمی، قم، حاذق.
- ابی مِخنَف، لوط بن یحیی. (1380). نخستین گزارش مستند از نهضت عاشورا با وقعة الطّف، تحقیق محمدهادی یوسفی غروی، ترجمه جواد سلیمانی، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
- اسکراتن، راجر و جان هاسپرس. (1389) .فلسفه هنر و زیباییشناسی، ترجمه یعقوب آژند، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
- اصفهانی، ابوالفرج. (1387). مقاتل الطالبین، ترجمه سیدهاشم رسولی محلاتی، قم، موسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان.
- بلخاری قِهی، حسن. (1394). قدر: نظریه هنر و زیبایی در تمدن اسلامی، تهران، سوره مهر.
- شیخ صدوق، ابوجعفر محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه (1384). الامالی او المجالس، ترجمه کریم فیضی تبریزی، قم، وحدت‌بخش.
- شیخ مفید، محمد بن محمد بن نعمان. (1376). ارشاد، ترجمه محمد باقر ساعدی، تهران، اسلامیّه.
- طباطبایی، سید محمدحسین. (1417). المیزان فی تفسیر القرآن، جلد دوازدهم، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین قم.
- طبری، محمد بن جریر. (1374). تاریخ طبری، ترجمه ابوالقاسم پاینده، جلد هفتم، تهران، اساطیر.
- غزالی، محمد بن محمد. (1392).  احیاء علوم الدّین، جلد چهارم، ترجمه مویدالدین محمد خوارزمی، به کوشش حسین خدیوجم، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
- قطب الدین راوندی، سعید بن هبة الله. (1409).  الخرائج والجرائح، قم، موسسه الامام المهدی (عج).
- کاپلستون، فردریک. (1368). تاریخ فلسفه، ج یکم، ترجمه سید جلال الدین مجتبوی، تهران، سروش.
- مصطفوی، حسن. (1380). تفسیر روشن، جلد سیزدهم، تهران، مرکز نشر کتاب.
- مُقَرَّم، عبدالرزاق. (1387). مقتل الحسین علیه السلام، ترجمه قربانعلی مخدومی، قم، نصایح.