جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

مکان یابی محل دفن پسماندهای غیر خطرناک شهر میبد بااستفاده از مدل سازی تصمیم گیری چند معیاره در محیط GIS

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه میبد، میبد، ایران
2 گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران
10.22034/jgeoq.2023.298892.3237
چکیده
انتخاب محل دفن زباله برای شهرها یکی از مهمترین مسائل موجود در مدیریت شهری در دهه های میانی و پایانی قرن بیستم بوده است. این تحقیق با هدف مکان یابی محل دفن پسماندهای غیر خطرناک شهر میبد با استفاده از مدل سازی تصمیم گیری چند معیاره در محیط GIS انجام پذیرفته است. دراین پژوهش، از 10 فاکتور مهم جهت مکان یابی محل دفن پسماندها نظیر:کاربری اراضی، شیب منطقه، ارتفاع منطقه، فاصله از کاربری مسکونی، خاک منطقه، فاصله از جاده ها، فاصله ازرودخانه ها، فاصله از چشمه ها، فاصله از چاه هاو فاصله از روستاهااستفاده و جهت تهیه نقشه پهنه بندی نهایی، از مدل AHP بهره گرفتیم. با توجه به نتایج به دست آمده از روش تحلیل سلسله مراتبی چندمعیاره با نرم افزار Expert choise ، وزن معیارهای کاربری اراضی، شیب منطقه، ارتفاع منطقه، فاصله از کاربری مسکونی، خاک منطقه، فاصله از جاده ها، فاصله از رودخانه ها، فاصله از چشمه ها، فاصله از چاه ها، فاصله از روستاها برای منطقه مورد مطالعه به ترتیب 165، 0، 041، 0، 033، 0، 217، 0، 083، 0، 146، 0، 066، 0، 07، 0، 049، 0، 128 و 0 به دست آمد. در این منطقه معیار فاصله از مناطق مسکونی بالاترین وزن و معیار شیب کمترین تاثیر را در مکان یابی مناطق دفن پسماند از نظر کارشناسان داشته است. با بررسی نقشه پهنه بندی نهایی مشاهده شد، مناطق مناسب دفن زباله در میبد حاشیه شرقی محدوده مطالعاتی می باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Locating the landfill of non-hazardous waste in Meybod Use of multi-criteria decision modeling in GIS environment

نویسندگان English

Mohammadsadegh Talebi 1
Mahmoud sazgari Ardakani 2
1 Department of Geography, Faculty of Humanities, Meybod University, Meybod, Iran
2 Department of Geography, Faculty of Humanities, Meybod University, Meybod, Iran
چکیده English

The selection of landfills for cities has been one of the most important issues in urban management in the middle and last decades of the twentieth century. This research has been carried out with the aim of locating the landfill of non-hazardous waste in Meybod city using multi-criteria decision modeling in GIS environment. In this study, 10 important factors for locating landfills such as: land use, slope of the area, altitude, distance from residential use, soil of the area, distance from roads, distance from rivers, distance from springs, distance from wells and wells We used the distance from the villages and used the AHP model to prepare the final zoning map. According to the results obtained from the multi-criteria hierarchical analysis method with Expert Choise software, weight of land use criteria, area slope, area height, distance from residential use, area soil, distance from roads, distance from rivers, distance from Springs, distance from wells, distance from villages for the study area 165, 0, 041, 0, 033, 0, 217, 0, 083, 0, 146, 0, 066, 0, 07, 0, 049, respectively , 0, 128 and 0 were obtained. In this area, the criterion of distance from residential areas has the highest weight and the criterion of slope has the least impact on the location of landfills according to experts. Examining the final zoning map, it has been observed that completely suitable landfills in Meybod, eastern margin of the study area are located in this model.

کلیدواژه‌ها English

Waste Location
Meybod
Multi-Criteria Decision Making
AHP
افضلی، افسانه؛ میرغفاری، نورا؛ سفیانیان، علیرضا. (1392). کاربرد سامانه اطلاعات جغرافیایی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی در مکانیابی محل دفن پسماندهای شهری: مطالعه موردی شهرستان نجف آباد. بوم‌شناسی کاربردی، 2(6)، 19-31.
بزرگمهر، کیا؛ حکیم دوست، سید یاسر؛ پورزیدی، علی محمد؛ صیدی، زهرا. (1393). مکانیابی بهینه محل دفن مواد زاید جامد شهری با استفاده از مدل AHP و سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: شهرستان تنکابن). فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات جغرافیایی سپهر، 23(91)، 81-89.
بنی اسدی، رقیه; احمدی‌زاده، سعید; اعتباری، بهروز. ; قمی معتضه، ع. (1392). تعیین مکان مناسب دفن پسماند جامد شهری در آستارا با استفاده از روش AHP و منطق فازی. بوم‌شناسی کاربردی، 4(8)، 41-51.
بهاروند، سیامک؛ سوری، سلمان. (1395). مکان‌یابی دفن پسماندهای جامد شهری با استفاده از روش تلفیقی سلسله مراتبی-فازی (مطالعه موردی: شهر کوهدشت). فصلنامه آمایش محیط، 36،93-108.
پهلوان، رضا؛ امید، محمود؛ اکرم، اسداله؛ نظری سامانی، علی اکبر. (1395). مکان‌یابی ایستگاه بازیافت پسماندهای جامد شهری در شهرستان کرج با استفاده از GIS به کمک فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و منطق فازی. مهندسی بیوسیستم ایران، 48(1)، 145-153.
تقوایی، مصطفی؛ متولی صدرالدین، جانباز قبادی، غلامرضا. (1400). ارزیابی و تحلیل سنجه‌های ناهمواری برنامه‌ریزی شهری با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) محدوده مطالعه: شهر نور. فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 12(1)، 553-570.
تکدستان، افشین؛ بابایی، علی اکبر؛ طهماسبی ثوری، سوده. (1389). بررسی معیارهای مختلف در انتخاب محل دفن مهندسی-بهداشتی پسماند شهری و انتخاب بهترین معیار دفن در کشور. چهارمین همایش و نمایشگاه تخصصی مهندسی محیط زیست، انجمن مهندسی محیط زیست ایران، 1-11.
جعفری, محمد و جعفری, علی. (1395). مکان‌یابی محل دفن پسماندهای روستایی با استفاده از مدل AHP و نرما فزار GIS(مطالعه موردی: شهرستان ماهنشان). مجله پژوهش در بهداشت محیط, 2(3), 245-254. doi: 10.22038/jreh. 2016.8080
خسروی مقدم، علی؛ شایان نیا، سید احمد؛ موحدی، محمد مهدی؛ عزیزی، خسرو. (1400). ارائه الگویی هوشمند برای مدیریت پسماند شهری. فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 12(1)، 19-30.
خیابانی، رامین؛ شهین‌فر، حمید؛ آذرمی عربشاه، رباب. (1397). مکان‌یابی محل دفن پسماند جامد شهری با استفاده از GIS (مطالعه موردی: شهر اسکو). فصلنامه علمی پژوهشی زمین‌شناسی محیط زیست، 12(43)، 1-15.
زیاری، کرامت‌الله؛ موسی‌خانی، کامران؛ اباذرلو، شهرام؛ اباذرلو، سجاد. (1391). مکان‌یابی دفع مواد زائد شهری با استفاده از مدل AHP (نمونه موردی: شهرستان جلفا). مقاله 2،1(3)، 14-28.
سازمان محیط زیست. (1394). آشنایی با مفاهیم مدیریت پسماند، بهداشت و محیط زیست. جزوه آموزشی سازمان مدیریت پسماند، معاونت امور اجتماعی و فرهنگی.
صفایی‌پور، مسعود؛ مختاری چلچه، صادق؛ حسینی، سید رضا؛ سلیمانی‌راد، اسماعیل. (1394). مکان‌یابی محل دفع پسماندهای روستایی با استفاده از تلفیق مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره در محیط مجله پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، 4(4)، 91-105.
عیسوی، وحید؛ کرمی, جلال؛ علیمحمدی، عباس و نیک‌نژاد, سید علی. (1391). مقایسه دو روش تصمیم‌گیری AHP و Fuzzy-AHP در مکان‌یابی اولیه سدهای زیرزمینی در منطقه طالقان. فصلنامه علمی علوم زمین, 22(85), 27-34. doi: 10.22071/gsj. 2012.54018
قدسی‌پور، سید حسن. (1387). فرایند تحلیل سلسله مراتبی. (چاپ پنجم). انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
کریم‌پور ریحان، مجید؛ شریف‌جاهد، شهرزاد. (1396). مدیریت و برنامه‌ریزی راهبردی توسعه پایدار گردشگری استان کرمان با تأکید بر گردشگری کویر شهداد. فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 7(4)، 7-18.
لحمیان، رضا. (1395). مکانیابی محل دفن پسماند شهر ساری با کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی و سامانه تصمیم‌گیری چندمعیاره. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 8(29)، 167-180.
محمدامامی، علی؛ اسلامی، حسین. (1397). ارزیابی مکانی محل دفن پسماندهای شهری (مطالعه موردی: شهرستان اندیکا). دوفصلنامه علمی تخصصی مهندسی آب، 6(3)، 155-169.
محمدی، محمد؛ پورشیخیان، علیرضا؛ اصغری، حسین؛ شهماری اردجانی، رفعت. (1400). ارزیابی جایگاه اقتصادی پسماندهای جامد شهری (مطالعه موردی: شهر آمل). فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 11(4)، 299-318.
مهتابی‌اوغانی، م؛ نجفی، الف؛ یونسی، ح. (1392). مقایسه دو روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و تاپسیس در مکانیابی محل دفن پسماندهای شهری (مطالعه موردی: شهر کرج). مجله سلامت و محیط، 6(3)، 341-354.
میرآبادی، مصطفی؛ عبدی‌قلعه، علی حسین. (1394). مکان‌یابی محل دفن پسماند شهرستان بوکان با استفاده از منطق بولین و مدل سلسله مراتبی (AHP). مجله علوم و تکنولوژی محیط زیست، 19(1)، بهار.
میرحسینی، سید ابوالقاسم. (1396). شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌ها و معیارهای گردشگری پایدار طبیعی در مناطق بیابانی (مطالعه موردی: استان یزد). فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 7(4)، 45-58.
نصیری، بهروز؛ یارمرادی، زهرا؛ عباس‌نژاد. (1396). مکانیابی دفن زباله در شهر ماکو به روش فازی و بولین. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 7(24)، 87-96.
نورپور، علیرضا؛ افراسیابی، هادی؛ داودی، سید مجید. (1392). بررسی فرآیند مدیریت پسماند در جهان و ایران. مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران، گزارش شماره 217، شهریور.
نیک‌زاد، وحید؛ امیری، محمدجواد؛ معرب، یاسر؛ فروغی،‌نگار. (1396). مکان‌یابی محل دفن پسماند با استفاده از منطق فازی در GIS و مدل تحلیل فرآیند شبکه‌ای فازی (مطالعه موردی: شهرستان علی‌آباد). جغرافیا و مخاطرات محیطی، 21،67-87.
یمانی، مجتبی؛ علی‌زاده، شهناز. (1394). مکان‌یابی بهینه دفن زباله‌های جامد شهری منطقه هشتگرد به روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و سیستم اطلاعات جغرافیایی. فصلنامه علمی پژوهشی اطلاعات جغرافیایی سپهر، 24(36)، زمستان.
یوسفی، حسین؛ جوادزاده، زهرا؛ نوراللهی، یونس. (1395). مکان‌یابی محل‌های دفع زائدات صنعتی با استفاده از مدل Fuzzy-AHP در منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان. نشریه علمی-پژوهشی علوم و فنون نقشه‌برداری، 6(4)، اردیبهشت.
یوسفی، ذبیح‌الله؛ قرنجیک، امان؛ امان‌پور، بهناز؛ عادلی، محسن. (1391). مکانیابی مناسب جهت دفن بهداشتی زباله‌های شهری با استفاده از GIS (مطالعه موردی: شهر گنبدکاووس). نشریه بهداشت محیط زیست، 22(1)، 114-119.
Ajibade, Fidelis, O. Olajire, Olabanji, F. Ajibade, Temitope, A. Nwogwu, Nathaniel, H. Lasisi, Kayode, B. Alo, Ayopo, A. Owolabi, Titilayo, R. Adewumi, James, (2019), Combining multicriteria decision analysis with GIS for suitably siting landfills in a Nigerian state, Environmental and Sustainability Indicators 3-4 (2019) 100010
Alkaradaghi, Karwan, S. Ali, Salahalddin, Al-Ansari, Nadhir, Laue, Jan, Chabuk, Ali, (2019), Landfill Site Selection Using MCDM Methods and GIS in the Sulaimaniyah Governorate, Iraq, Sustainability 2019, 11, 4530.
Alzamili, Hadeal H. , El-Mewafi, Mahmoud. , Ashraf, M. , Ahmed, Awad,. (2015), GIS Based Multi Criteria Dicesion Analysis for Industrial Site Selection in Al-Nasiriyah City in Iraq, International Journal of Scientific & Engineering Research, Volume 6, Issue 7, July-2015 1330 ISSN 2229-5518.
Bertolini ,M,. Braglia, M. (2006), Application of the AHP Methodology in Making a Proposal for a Public Work Contract,17 January, International Journal of Project, Management 24(5), 422- 430.
Kaamo Ayaim, Michael, Fei-Baffoe, Bernard, Sulemana, Alhassan, Miezah, Kodwo, Adams, Festus, (2019), Potential sites for landfill development in a developing country: A case study of Ga South Municipality, Ghana, Heliyon 5 (2019) e02537.
Saaty, T, (1994), Highlights and Critical Points in the Theory and Application of the Analytical Hierarchy Process. European Journal of Operational Research, 3(74): 426-447.
Yildlrlm, Volkan, Memlsoglu, Tugba, Bediroglu, Sevket, Colak, H. Ebru, (2017), Municipal Solid Waste Landfill Site Selection Using Multi-Criteria Decision Making and GIS: Case Study of Bursa Province, Journal of Environmental Engineering and Landscape Management, 2018 Volume 26 Issue 2:107–119.