جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بررسی و ارزیابی کاربست ابطال گرایی پوپر در مطالعات برنامه ریزی منطقه ای

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای رشته فلسفه علم، گروه فلسفه و ادیان، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
2 دانشیار گروه فلسفه وادیان، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایران
3 دانشیار گروه فلسفه وادیان، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jgeoq.2024.260909.2851
چکیده
کارل پوپر بی شک یکی از تأثیرگذارترین فیلسوفان علم قرن بیستم است. تاآنجا که می توان گفت فلسفۀعلم در‌قرن‌بیستم‌باآرایویگره خورده است.ارائۀ یک نظریۀ منسجم و قابل دفاع دربارۀ روش شناسی علم -به عنوان یکی از مهم ترین دستاوردهای فرهنگی بشر از مهمترین برنامه های پژوهشی پوپر بود. این مقاله، به توضیح تلاش های پوپر برای نقد پوزیتیویست منطقی می‌پردازد. بعد از اشاره به دیدگاه پوزیتیویست های منطقی، به دو ایراد مهمی اشاره می‌شود که پوپر بر این دیدگاه وارد می سازد: مسئله استقرا و نظریه باری مشاهده؛ و بدین ترتیب، پوپر بنیان‌های نظری پوزیتیوسیت منطقی را به چالش می کشد. نگارنده، بعد از آن، به ابطال گرایی به عنوان راه‌حل مناسب پوپر برای کنار گذاشتن پوزیتیوست منطقی اشاره می‌کند و با ارائه توضیحات مناسب روشن می سازد که پوپر چگونه در نظریه علم‌شناسی جدید خود ابطال گرایی ایرادات وارد بر پوزیتیوست منطقی را مرتفع می سازد. با اینکه این نظریه بصیرت هایی را با خود به همراه دارد، ولی ضمن اشاره به نقد های وارد بر آن، نشان داده می شود که ابطال گرایی هم با ضعف هایی جدی مواجه است و نتواسته به صورت معقولی ایرادات مربوط به نظریه‌باری مشاهده و استقرا را مرتفع سازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Reviewing and evaluating the application of Popper's falsificationism in regional planning studies

نویسندگان English

Farrooz Ataei 1
Mohammad Akvan 2
Mehdi Najafi Afra 3
1 PhD student in the field of Philosophy of Science, Department of Philosophy and Religions, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor of Vadian Philosophy Department, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor of Vadian Philosophy Department, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Karl Popper is undoubtedly one of the most influential philosophers of science of the 20th century. As far as it can be said, the philosophy of science in the 20th century has been tied to arguments. Presenting a coherent and defensible theory about the methodology of science - as one of the most important cultural achievements of mankind - was one of Popper's most important research programs. This article explains Popper's attempts to criticize the logical positivist. After referring to the point of view of logical positivists, it is pointed out two important objections that Popper puts on this point of view: the problem of induction and the theory of the burden of observation; And thus, Popper challenges the theoretical foundations of logical positivism. After that, the author points to falsificationism as Popper's suitable solution for abandoning logical positivism, and by providing suitable explanations, he clarifies how Popper's falsificationism is a problem for positivism in his new scientific theory. It makes sense. Although this theory brings insights, but while referring to the criticisms of it, it is shown that falsificationism also faces serious weaknesses and could not reasonably observe the flaws related to the theory of observation and Eliminate induction.

کلیدواژه‌ها English

Induction
observational theory
logical positivist
refutation
Popper
ارسطو. (1379). متافیزیک، ترجمه شرف‌الدین خراسانی. تهران: انتشارات حکمت.
برتراند راسل. (1367). مسائل فلسفه، ترجمه منوچهر بزرگمهر. تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی.
پوپر، کارل ریموند. (1379). اسطوره چهارچوب، در دفاع از علم و عقلانیت، ترجمه علی پایا. تهران: طرح نو.
پوپر، کارل. (1358). فقر تاریخی‌گری، ترجمه احمد آرام. تهران: خوارزمی.
پوپر، کارل. (1369). جامعه باز و دشمنان آن، ترجمه عزت‌اللّه فولادوند (ج 4).  تهران: انتشارات خوارزمی.
پوپر، کارل. (1369). جستجوی ناتمام، ترجمه ایرج علی‌آبادی. تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
پوپر، کارل. (1370). منطق اکتشاف علمی، ترجمه حسین کمالی. تهران: سروش.
پوپر، کارل. (1375). حدس‌ها و ابطال‌ها، ترجمه احمد آرام. تهران: شرکت سهامی انتشار.
چالمرز، آلن. (1387). چیستی علم، ترجمه سعید زیباکلام. تهران: سمت.
حسینی، سیدحسن. (1381). معناداری و اثبات‌پذیری گزاره‌های دینی. مجله قبسات، 25، 16-25.
خسروپناه، عبدالحسین. (1380). منطق استقراء علمی (1).  مجله تخصصی کلام اسلامی، 37، بهار.
دیوید پَینو. (1383). «فلسفه علم»، ترجمه حسن میانداری، مجموعه مقالات نگرش‌های نوین در فلسفه، ج 2. قم: کتاب طه.
رایشنباخ. (1392). پیدایش فلسفه علمی، ترجمه موسی اکرمی. تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
رودلف کارناپ. (1363). مقدمه‌ای بر فلسفه علم (مبانی فلسفی فیزیک)، ترجمه یوسف عفیفی. تهران: انتشارات نیلوفر.
شجاعی شکوری، محمد. (1390). ابطال‌گرایی در بوته نقد. معرفت فلسفی، 14، 128-147.
عبدالهی، جلال. (1401). تز نظریه‌باری مشاهده و علم دینی. کاوش‌های فلسفه دین، 1(2)، 157-175.
فنائی اشکوری، محمد. (1377). «استقراء و تجربه»، دانش اسلامی و دانشگاه اسلامی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی قدس‌سره.
گیلیس، دانالد. (1381). فلسفۀ علم در قرن بیستم، ترجمه حسن میانداری. تهران: سمت.
معصومی همدانی، حسین. (1387). برهان و علیت در طبیعیات و علوم ریاضی: ارسطو، ابن‌سینا، ابن‌رشد، ابن‌هیثم. دوفصلنامه علمی هستی و شناخت، 14، 3-34.
همپل، کارل. (1369). فلسفه علوم طبیعی، ترجمه حسین معصومی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
Gattei, S. (2009). Karl Popper’s Philosophy of Science: Rationality without Foundations. New York: Routledge.
Kuhn, T. S. (1970). Logic of discovery or psychology of research? In I. Lakatos & A. Musgrave (Eds.), Criticism and the Growth of Knowledge (pp. 1-23). London: Cambridge University Press.
Miller, D. (1994). Critical Rationalism: A Restatement and Defence. Open Court.
Miller, D. (2006). Out of Error: Further Essays on Critical Rationalism. Open Court.
Popper, K. (1962). Conjectures and Refutations. London: Routledge.
Warburton, N. (2007). Thinking from A to Z (3rd ed.). London: Routledge.