جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جایگاه داستان های قرآن کریم در جغرافیای فرهنگی اسلام؛ مطالعه موردی داستان حضرت سلیمان (ع) در دیوان اشعار(صائب تبریزی)

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران.
2 استاد، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، سیرجان، ایران.
3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده
داستان های قرآنی و از جمله داستان پیامبران، از موضوعات گسترده ای است که مورد نظر بسیاری از شاعران قرار گرفته است. شاعران بر اساس این داستان ها و تلمیح به سرگذشت پیامبران، مضامین مختلف و ابیات لطیفی را خلق کرده و گاه ترکیبات تازه و بعیدی را آفریده اند. روایت داستانی حضرت سلیمان(ع) در متون ادب فارسی نسبت به داستان دیگر پیامبران ازامتیازاتی چون گستردگی و تنوع ماجرا، تأثیرات گوناگون و متفاوت برخوردار بوده و با وجود قدمت این روایت در منابع دین یهود و قرآن کریم به عنوان بهترین و اولین منبع شاعران و عارفان برای برای استفاده می باشد. صائب تبریزی ازجمله شاعران قرن یازدهم هجری که به این موضوع اهمیّت نشان داده و حجم وسیعی از دیوان او را تلمیحات و اشارات مربوط به سرگذشت حضرت سلیمان(ع) تشکیل داده است. پژوهش حاضر، که به بررسی و تحلیل داستان حضرت سلیمان(ع) و بلقیس در دیوان صائب تبریزی می پردازد به روش توصیفی – تحلیلی انجام گرفته است که در آن مواردی چون آیات قرآنی و اشارات تفسیری در ارتباط با این داستان و بیان نکات و مضامین لطیف ادبی و عرفانی بررسی شده است؛ و سپس ضمن بیان شواهد شعری به این نتیجه دست یافتیم که آنچه از دل اشعار صائب بر می آید حکایت از توجه صائب به جنبه های مختلف داستان حضرت سلیمان(ع) ، جهت بیان مفاهیم اخلاقی و توصیفی می باشد و چنان که، مضامین دلنشینی را به تصویر کشیده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The position of the stories of the Holy Quran in the cultural geography of Islam; A case study of the story of Hazrat Suleiman (AS) in Divan of Poems (Saeb Tabrizi)

نویسندگان English

Mohammad ali Mahmoodabadi 1
Gholamreza Sotoudeh 2
Ali Asghar Babasafari 3
1 Ph.D Student of Persian Literature and Language, Sirjan Branch, Islamic Azad University, Sirjan, Iran.
2 Professor, Department of Persian Literature and Language Sirjan Branch, Islamic Azad University, Sirjan, Iran.
3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده English

Qur'anic stories, including the stories of the prophets, are among the broad topics that have been considered by many poets. Based on these stories and allusions to the history of the prophets, poets have created different themes and subtle verses and sometimes created new and unlikely combinations. The narrative of Hazrat Suleiman (a.s.) in the Persian literary texts, compared to the story of other prophets, has advantages such as the breadth and diversity of the story, various and different influences, and despite the age of this narrative in the sources of the Jewish religion and the Holy Qur'an as the best and the first source of poets and Arifan is for use. Saeb Tabrizi is one of the poets of the 11th century of Hijra who showed importance to this topic and composed a large volume of his divan with allusions and references related to the life of Prophet Suleiman (a.s.). The present research, which examines and analyzes the story of Hazrat Suleiman (a.s.) and Balqis in Tabrizi's Diwan Sa'eb, has been carried out using a descriptive-analytical method, in which things such as Quranic verses and interpretive references related to this story and expressing points and themes Literary and mystic Latif has been examined; And then, while presenting the poetic evidence, we came to the conclusion that what emerges from the heart of Saeb's poems is the story of Saeb's attention to various aspects of the story of Hazrat Suleiman (a.s.), in order to express moral and descriptive concepts

کلیدواژه‌ها English

The story of Suleiman (pbuh)
Quran
Diwan Saeb
Indian style
قرآن کریم. (1381). ترجمه مهدی فولادوند، قم، چاپخانة دارالقرآن کریم(دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی).
برومند سعید، جواد. (1368). انگشتری جمشید، تهران: انتشارات پاژنگ، چاپ اوّل.
پیشوایی، مهدی. (1384). خاتم سلیمان نبی(ع) افسانه یا واقعیت، تاریخ در آئینه پژوهش، تهران، 7: 83 -112.
تقوی بهبهانی، نعمت الله. (1385). پرنیان پارسی، مشهد: انتشارات آهنگ قلم، چاپ اوّل.
داوری، پریسا. (1391). تأثیر روایت قرآن از داستان حضرت سلیمان(ع) در ادب فارسی، فصلنامه نقد و ادبیات تطبیقی (پژوهش های زبان و ادبیات عربی)، تهران، 2 (5): 23-52.
ده بزرگی، غلامحسین. (1356). اشاره ای به اسطوره های مذهبی در دیوان صائب تبریزی، فصلنامه هنر و معماری، 182: 24-30.
زنجانی، محمود. (1380). فرهنگ جامع شاهنامه، تهران: نشر عطایی، چاپ دوّم.
سورآبادی، ابوبکر. (1366). فرهنگ تلمیحات، تهران: انتشارات فردوس، چاپ اوّل .
سورآبادی، ابوبکر. (1365). قصص قرآن مجید، به کوشش یحیی مهدوی، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
سورآبادی، ابوبکر. (1385). تفسیر سورآبادی، به تصحیح علی اکبر سعیدی تهران: نشر نو.
شمیسا، سیروس. (1375). کلیات سبک شناسی، تهران: انتشارات اطلاعات، چاپ اوّل.
صائب تبریزی، محمد علی، دیوان شش جلدی. (1377). تصحیح محمد قهرمان، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دوّم.
صحرائی، قاسم. (1387). تصویر سلیمان نبی در کتب آسمانی و مقایسة آن با تصویر سلیمان در ادبیات فارسی تا قرن هشتم، فصلنامة بهار ادب، 1(2): 124-142.
صدیقیان، مهین دخت. (1375). فرهنگ اساطیری- حماسی ایران؛ به روایت منابع بعد از اسلام، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
طباطبایی، سید محمد حسین. (1363). المیزان فی تفسی القرآن، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
طبری، محمدبن جریر. (1371). ترجمة تفسیر طبری، به اهتمام حبیب یغمائی، تهران: انتشارات طوس، چاپ سوّم.
غزالی، امام محمد. (1361). کیمیای سعادت، به کوشش حسین خدیو جم، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
کتاب مقدّس. (عهد عتیق و عهد جدید). (2002)، ایلام، انتشارات ایلام، چاپ سوم.
مطهری، مرتضی. (1376). مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، انتشارات صدرا، چاپ نهم.
مکارم شیرازی، آیت الله ناصر. (1374). تفسیر نمونه، تهران، نشر دارالکتب الإسلامیّه، چاپ اوّل.
میبدی، احمدبن سعد رشیدالدین، کشف الاسرار و عدّهالابرا، تحقیق علی اصغر کتاب مقدّس (عهد عتیق و عهد جدید)، (2002)، ایلام: انتشارات ایلام، چاپ سوّم
نیشابوری، ابو اسحاق. (1359). قصص الانبیاء،تصحیح حبیب یغمائی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، چاپ دوّم.