جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

واکنش طبقات اجتماعی خوزستان به ورود عرب مسلمان در قرن اول هجری

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه تاریخ،‌ واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران
2 استادیار، گروه تاریخ، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران
10.22034/jgeoq.2024.347417.3742
چکیده
مهاجرت قبایل عرب به طرف خوزستان که همزمان با فتوحات اسلامی آغاز شد، سبب گردید تا فصل جدیدی در اوضاع سیاسی، اجتماعی و اقتصادی این سرزمین پدید آید. اعراب با انگیزه های مختلف به خوزستان وارد شدند و در مناطق روستایی و شهری آن سکونت یافتند و سرانجام توانستند جریان امور را در دست گرفته و حاکمیت خود را در منطقه تثبیت نمایند. سپاهیان، دهقانان و کشاورزان از جمله طبقات اجتماعی مؤثر در تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی خوزستان در عصر ساسانیان و آغاز دوره اسلامی بودند. سپاه ساسانی از طبقات فرادست جامعه و از ارکان مهم حکومت به شمار می رفت که پس از شکست های پی در پی و کشته شدن سرداران آن، ناگزیر سپر مقاومت را بر زمین گذاشت و تسلیم سپاه اسلام شد. دهقانان از مهم ترین خاندان های اشرافی اواخر عصر ساسانی بودند که هنگام تهاجم اعراب مسلمان واکنش های متفاوتی در مقابل مهاجمان عرب از خود نشان دادند. برخی از آنان اسیر و یا به قتل رسیدند اما بسیاری جهت حفظ موقعیت خود با مسلمانان همکاری کردند. برخی با پرداخت جزیه و برخی با گرویدن به اسلام در موقعیت گذشته خود ابقا شدند. کشاورزان نیز که از رعایای زیر مجموعه دهقانان بودند و زندگی آنان همواره از طریق دهقانان که ارباب زمین بودند،
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The reaction of the social classes of Khuzestan to the arrival of Muslim Arabs in the first century of Hijri

نویسندگان English

Mohamad Taghizadeh 1
Reza Kiyaniniya 2
Abdolaziz Movahed 2
1 PhD student, Department of History, Shoushtar Branch, Islamic Azad University, Shoushtar, Iran
2 Assistant Professor, Department of History, Shoushtar Branch, Islamic Azad University, Shoushtar, Iran
چکیده English

The migration of Arab tribes to Khuzestan, which started at the same time as the Islamic conquests, led to a new chapter in the political, social and economic situation of this land. Arabs entered Khuzestan with different motivations and settled in its rural and urban areas and finally managed to take control of the affairs and establish their sovereignty in the region. Sepahs, peasants and farmers were among the most effective social classes in the political, social and economic developments of Khuzestan in the Sassanid era and the beginning of the Islamic era. The Sassanid Army was one of the upper classes of the society and one of the important pillars of the government. After successive defeats and the death of its commanders, it inevitably put down the shield of resistance and surrendered to the Army of Islam. Peasants were one of the most important aristocratic families of the late Sassanid era, who showed different reactions to the Arab invaders when the Muslim Arabs invaded. Some of them were captured or killed, but many cooperated with Muslims to maintain their position. Some remained in their previous position by paying jizya and some by converting to Islam. Farmers, who were among the subjects of the peasants, and their lives were always through the peasants who were the lords of the land.

کلیدواژه‌ها English

Islam
Khuzestan
soldiers
peasants
ابن اثیر، علی بن محمد. (1370). الکامل فی التاریخ، (مترجم: محمدحسین روحانی)، تهران: انتشارات اساطیر.
ابن اعثم کوفی، محمد بن علی. (۱۳۷۲). الفتوح، (مترجم: محمد بن مستوفی هروی)، تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
اشپولر، برتولد. (۱۳۷۳). تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی، (مترجم: جواد فلاطوری)، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
اصفهانی، حمزه بن حسن. (۱۳۷۶). تاریخ پیامبران و شاهان، (مترجم: جعفر شعار)، تهران: انتشارات امیرکبیر.
بحرانی و دیگران. (۱۳۹۴). تأثیر فتوحات اسلامی و سیاست­های مالی تازیان بر کشاورزی خوزستان، فصلنامۀ علمی - پژوهشی تاریخ اسلام و ایران، دانشگاه الزهرا (س)، سال ۲۵، دورۀ جدید، (شمارۀ ۲۷).
بلاذری، احمد بن یحیی. (۱۳۶۷). فتوح البلدان، (مترجم: محمد توکل)، تهران: نشر نقره.
پیگولوسکایا و دیگران. (۱۳۵۴). تاریخ ایران از دوران باستان تا پایان سدۀ هجدهم میلادی، (مترجم: کریم کشاورز)، تهران: انتشارات پیام.
جزایری، سید عبدالله. (۱۳۲۸). تذکرۀ شوشتر، اهواز: کتابفروشی صافی.
چوکسی، جمشید گرشاسب. (۱۳۸۱). ستیز و سازش، (مترجم: نادر میرسعیدی)، تهران: انتشارات ققنوس.
ساسان­پور، شهرزاد و حسین مفتخری. (۱۳۹۰). دگرگونی نظام قشربندی اجتماعی در ایران از سقوط ساسانیان تا پایان امویان، تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال اول، شمارۀ اول.
دنت، دانیل. (۱۳۵۸). مالیات سرانه و تأثیر آن در گرایش به اسلام، (مترجم: محمد علی موحد)، تهران: انتشارات خوارزمی.
دشتی، رضا. (۱۳۹۶). واکنش طبقات مختلف جامعۀ ایرانی دورۀ ساسانی در رویارویی با اسلام و نتایج آن، فصلنامۀ علمی پژوهشی تاریخ، سال دوازدهم، (شمارۀ ۴۵).
دینوری، احمد بن داود. (۱۳۶۸). اخبارالطوال، (مترجم: محمود مهدوی دامغانی)، تهران: نشر نی.
زرین‌کوب، عبدالحسین. (۱۳۶۸). تاریخ مردم ایران، تهران: انتشارات امیرکبیر.
طبری، محمد بن جریر. (۱۳۸۳). الرسل والملوک، (مترجم: ابوالقاسم پاینده)، تهران : انتشارات اساطیر.
مفتخری، حسین و حسین زمانی (۱۳۸۹).تاریخ ایران از ورود مسلمانان تا پایان طاهریان، تهران : انتشارات سمت.
مقدسی، محمد بن طاهر. (۱۳۶۱). احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم، (مترجم: علینقی منزوی)، تهران: انتشارات مؤلفان و مترجمان ایران.
نفیسی، سعید. (۱۳۴۲). تاریخ اجتماعی ایران از انقراض ساسانیان تا انقراض امویان، تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی.
یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب. (۱۳۸۲) تاریخ یعقوبی، (مترجم: محمد ابراهیم آیتی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.