جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تبیین نسبت رابطه انسان و مکان در فرآیند طراحی معماری با رویکرد پدیدار شناسی

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
2 استادیار گروه معماری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
3 گروه معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 مدرس گروه معماری، دانشگاه گرمسار، دانشکده فنی و مهندسی، گرمسار، ایران
چکیده
اگرچه رویکرد پدیدارشناسی اساسا بحثی فلسفی است که از سوی فیلسوفان بزرگی چون هوسرل، هایدگر، مرلوپونتی و باشلار شرح و بسط یافته است، اما دامنه نفوذ و تاثیر آن هرگز بر فلسفه محدود نگردیده است، بلکه عرصه های مختلف دانش و هنر از دین و جامعه شناسی گرفته تا نقد هنری را در بر گرفته است. در این میان معماری و شهرسازی جایگاه ویژه ای دارد. زیرا پدیدارشناسی فلسفی توانست نقطه عزیمت مطمئنی را برای آنها فراهم آورد و افقی نو به روی درک و دریافت معماری و محیط بگشاید. در این پژوهش از روش نظریه زمینه‌ای برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و ارائه نظریه نهایی استفاده شده است. در این راستا، با انجام مصاحبه های باز و عمیق نسبت به گردآوری اطلاعات اقدام شده و عناصر و اجزای بازنمونی مؤلفه ها، تحت 16 مفهوم اولیه شناسایی و کدگذاری باز گردیده و در نهایت 4 مولفه اصلی شناسایی شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد، حس مکان موجب رابطه احساسات، افکار، تجارب و خاطرات عموما مثبت درباره یک مکان خواهد شد و خط سیر رابطه انسان و مکان اغلب منجر به دلبستگی به مکان می‌شود. علت ایجاد این دلبستگی این است که مکان ترکیبی حداکثری از ویژگی‌های مطلوب را برای انسان در پی دارد. الگوی پارادایمی پژوهش نشان می‌دهد که عوامل موثر در رابطه انسان و محیط در رویکرد پدیدار شناسانه شامل عوامل فیزیکی، فرهنگی، اجتماعی و زمان، مهم ترین عوامل در رابطه انسان و مکان با رویکرد پدیدار شناسانه هستند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Explaining the relationship between man and place in the architectural design process with a phenomenological approach

نویسندگان English

Roha Dabaghian 1
hossein moradinasab 2
Seyyed Gholamreza Islami 3
Hamed Sheikh Taheri 4
1 PhD student in Architecture, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Architecture, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
3 Department of Architecture, Fine Arts Schools, University of Tehran, Iran
4 Lecturer, Department of Architecture, Garmsar University, Faculty of Technology and Engineering, Garmsar, Iran
چکیده English

Although the phenomenological approach is essentially a philosophical discussion in our consciousness and has been elaborated by great philosophers such as Husserl, Heidegger, Merleau-Ponty, and Bashlar, its influence has never been limited to philosophy. , But also covers various fields of science and art from religion and sociology to art criticism. Among these, architecture and urban planning have a special place. Because philosophical phenomenology was able to provide a safe starting point for them and open a new horizon for understanding and understanding architecture and the environment. In this research, the underlying theory method has been used to analyze the information and present the final theory. In this regard, by conducting open and in-depth interviews, information was collected and the elements and components of component representation were identified and coded under 16 basic concepts, and finally 4 main components were identified. The results show that the sense of place will cause the relationship of feelings, thoughts, experiences and memories are generally positive about a place and the trajectory of the relationship between man and place often leads to attachment to the place. The reason for this attachment is that the place has the maximum combination of desirable characteristics for humans. The paradigm model of the research shows that the effective factors in the relationship between man and the environment in the phenomenological approach, including physical, cultural, social and time factors, are the most important factors in the relationship between man and place with the phenomenological approach.

کلیدواژه‌ها English

location
phenomenology
architecture
Grounded Theory
اصلانیان، ی.، و ذبیحی، ح.، و رهبری منش، ک. (1399). ساختارشناسی مفهوم رضایتمندی مسکن با رویکرد فلسفه پدیدارشناسی (نمونه موردی, خانه قاجاری شیخ الاسلام و چند مجتمع مسکونی در زنجان). مطالعات هنر اسلامی, 16(37). https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=526681
بریمانی، آلاله. (1391). سنچش مؤلفه های پدیدارشناسی برای ارزیابی حس مکان. پایان نامه کارشناستی ارشد، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین.
پالاسما، یوهانی. (1393). چشمان پوست، معماری و ادراکات حسی. (رامین قدس، مترجم). تهران: پرهام نقش،گنج هنر.
پرتوی، پروین. (1392). پدیدارشناسی مکان. موسسه متن: تهران.
جمادی، سیاوش. (1392). زمینه و زمانۀ پدیدار شناسی. تهران: نشر ققنوس.
حاتمی گلزاری، ا.، و میرزا کوچک خوشنویس، ا.، و بایزیدی، ق.، و حبیبی، ف. (1399). بررسی کیفی ماندگاری معماری مجموعه بازار تبریز از منظر پدیدارشناسی. اندیشه معماری, 4(7), 172-188. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=561672
رشید ،حجت الله، عباس زاده، فاطمه، اکبری، حسن. (1398). بررسی حس تعلق له مکان از نظر شاخص های کالبدی و غیر کالبدی در خانه های مستقل و مجتمع های آپارتمانی، نشریه جغرافیا و توسعه فضایی شهری، 14.
شفیعیان داریانی، فائزه. محمدرضا پورجعفر و علیرضا قبادی. (1393). مفهوم ماندگاری در معماری اسلامی و مقایسه آن با مفهوم پایداری در معماری معاصر. پژوهش­های معماری اسلامی. سال دوم، شماره 5: 50-32.
شولتز، کریستیان نوربرگ. (1381). معماری: حضور، زبان و مکان، ترجمه علیرضا سید علویان، انتشارات نیلوفر، تهران.
شولتس، کریستیان نوربرگ (1392).روح مکان به سوی پدیدارشناسی معماری، چ ۴، مترجم: شیرازی، محمدرضا، تهران: انتشارات رخ داد نو.
شیرازی، م. (1392). جایگاه پدیدارشناسی در تحلیل معماری و محیط. معماری و شهرسازی آرمان شهر, 5(11), 91-99. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=241471
صافیان، محمدجواد، انصاری، مائده، غفاری، علی، سعود، محمد. (1390). بررسی پدیدارشناختی –  هرمنوتیک نسبت مکان با هنر معماری، نشریه پژوهشهای فلسفی دانشگاه تبریز، 4 (8): 129- 93.
صبری، رضا سیروس. (1393). تحول در طراحی، فرایند طراحی با اسطوره، تصور و ذهن طراحانه، تهران: انتشارات پرهام نقش.
طاهری، جعفر. (1391). نسبت طراحی با تحقیق جستاری در بنیانهای نظری چگونگی پیوند تحقیق به طراحی معماری، مجله صفه، 22 (56): ۷-۲۲.
عبداللهی، الناز، افشار، حمیدرضا. (1399). پدیدارشناسی مکان و فضا با توجه به نظریات نولبرگ شولتز، نشریه کیمیای هنر، شماره ۳۷
کاشی، حسین، بنیادی، ناصر. (1392). تبدیل مدل هویت مکان حس مکان و بررسی عناصر و ابعاد مختلف آن، نشریه هنرهای زیبا، دوره ۱۸، شماره ۳
کلامی، مریم. ندیمی، حمید. (1393). تاملی بر نقش دانش شخصی از موقعیت طراحی در شکل گیری مولدهای اولیه طراحی، مجله صفه، 64: ۱۹-۳۱
کینگ، پیتر. (1398). بنیان­ها ردر مطالعات مسکن، ترجمه ابوالفضل مشکینی، احمد پور احمد و مسلم ضرغام فرد، انتشارات دانشگاه تهران.
گروت، لیندا و دیوید وانگ. (1391). روش­های تحقیق در معماری، ترجمه علیرضا عینی فر، تهران: دانشگاه تهران.
لاوسون، برایان. (1391). زبان فضا، ترجمه علیرضا عینی فر، فواد کریمیان. تهران: دانشگاه تهران. موسسه  انتشارات.
لنگ، جان. (1388). آفرینش نظریه معماری؛ نقش علوم رفتاری در طراحی محیط.ترجمه ی علیرضا عینی فر.تهران:دانشگاه تهران، موسسه انتشارات.
لنگ، جان. (1395). آفرینش نظریه معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط، مترجم عینی فر، علیرضا، چ ۸، تهران، انتشارات دانشگاه تهران
محمودی نژاد، هادی. (1388). معماری زیست مبنا. تهران: هله: طحان.
محمودی, سید امیرسعید, ناری قمی, مسعود. (1393). ارزیابی پس از بهره‌برداری» یک هدف و یک وسیلة آموزشی در معماری. نشریه هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی, 19(1), 71-82. doi: 10.22059/jfaup.2014.55379
نگین تاجی، ص.، و انصاری، م.، و پورمند، ح. (1396). تبیین نسبت رابطه انسان و مکان در فرآیند طراحی معماری با رویکرد پدیدارشناسی. معماری و شهرسازی (هنرهای زیبا), 22(4), 71-80. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=344850
هال، استیون؛ پالاسما، یوهانی؛ پرزگومز، آببرتو. (1394). پرسش های ادراک؛ پدیدار شناسی معماری. (مرتضی نیک فطرت، سیده صدیقه میرگذار، احسان بیطرف، مترجمان). تهران: فکر نو.
هایدگر، مارتین و دیگران (1391). هرمنوتیک مدرن.ترجمه ی بابک احمدی و دیگران. تهران نشرمرکز.
هوسرل، ادموند (1393). ایده پدیده شناسی، چ۳، تهران: انتشارات شرکت انتشار علمی و فرهنگی
وایت، ادوارد .(1385). مفاهیم پایه در معماری. ترجمه ی محمد احمدی نژاد. اصفهان: نشر خاک.
یورگ کورت، گروتر (1390). زیبایی شناسی در معماری. ترجمه جهانشاه پاکزاد و عبدارضا همایون. تهران: دانشگاه شهید بهشتی، مرکز چاپ و انتشارات.
Alexander, jremy, Sara Ishikawa, Murray Silverstein. (2106). A form Language: Towns, Buildings, Construction: 2 (Inglês) Capa dura – Ilustrado, 25 .
Ascher ,Kate. (2018). The Works: Anatomy of the place form, knowlage arch Publishing, berlin.
Bleind,devid, Estovart, jacki. (2020). The relationship between the two concepts of sense of place and attachment to place, Journal of Place Architecture, Volume 35, Number 8
Dorst, Kees. )2004). The Problem of Design Problems – Problem Solving and Design Casy, Edward S. (2009). Getting Back into Place, 2 nd edition, Bloomington, IN; Indiana University Press
Goulding, Ch. (2002). Grounded Theory: A Practical Guide for Management, Business and Market Researchers, Sage Publications.
Groat , L ., Wang ,D. (2007). Architectural research methods. Translation: Eynifar, Ali Reza. 7nd Tehran: Tehran University Press, 387 p.
Lee, J. )2001). A Grounded Theory: Integration and Internalization in ERP Adoption and Use.
Mehrabi , A H., Khanifar ,H., Amiri , A N., Zareei Matin ,H ., Jandaghi ,Gh R . (2011). The introduction of the methodology of the grounded theory of the foundation for Islamic research (providing an  example). Journal of Organizational Culture Management, 23: 5-30.  
Mills, J; Bonner, A, & F, Karen. (2006). the development of co nstructivist grounded theory, International journal of qualitative methods, 5(1).
Moran, D. )2000.( Introduction to Phenomenology, New York: Routledge.
Norberg-Schulz, C. (2000). Architecture: Presence, Language, Place, Milan, Akira.
Pallasmaa, J. (1996). The Geometry of Feeling, a Look at the Phenomenology of Architecture. In: Nesbitt, K., ed. Theorizing A New Agenda For Architecture: An Anthology of Architectural Theory 1965 – 1995. New York:Princeton Architectural Press, 453-448
Pallasmaa, J. (2001). The Architecture of Image, Existential Space in Cinema, Helsinki, Building Information Ltd
Saldana, J. (2016). The coding manual for qualitative researchers. Translation: Givian, Abdollah. Tehra Stedman, Richard C. 2003. Is it really  just a social contruction? The  contribution of the physical  environment to sense of place.  Society and Natural Resources. (16):  671-685.
Spiegelberg, H. (1982). The phenomenological Dordrecht, the Netherlands: Martinus  Nijhoff. 
Tanizaki ,Junichiro. (2019). In Praise of Shadows, Tomorrow Architecture Publishing, University of Ottawa,
Von Eckartsberg, R. (1998b). Existential- phenomenological research. In R. Valle (Ed.), Phenomenological inquiry in psychology . New York: