جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تبیین نقش توانمند‌سازی در پایداری اقتصادی سکونتگاه‌های روستایی پیرامون شهر همدان (مورد مطالعه روستاهای بخش مرکزی)

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
هوشنگ ملکی 1
آزیتا رجبی 2
سیمین ارمغان 3
1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jgeoq.2024.281025.3016
چکیده
توانمندسازی در افزایش رفاه و بهبود معیشت ساکنان روستایی اثرگذار است؛ اما به دلایل مختلف جایگاه توانمندسازی ساکنان روستایی در برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌ها مورد توجه قرار نگرفته است. پژوهش حاضر، به شیوه توصیفی تحلیلی، جایگاه توانمندسازی روستایی را در پایداری اقتصادی سکونتگاه‌های روستایی مورد سنجش قرار داده است. جامعه آماری این تحقیق سکونتگاه روستایی دارای سکنه بخش مرکزی پیرامون شهرستان همدان است. از کل جامعه آماری 50 سکونتگاه به صورت تصادفی انتخاب شدند. انتخاب سکونتگاه‌های روستایی با استفاده از نمونه‌گیری ترکیبی تصادفی شامل نمونه‌گیری نسبی یا طبقه‌ای است. برای تعمیم اطلاعات به دست آمده به کل جامعه آماری، از روش نمونه‌گیری کوکران استفاده شد. حجم نمونه انتخاب شده برابر با 382 خانوار به صورت تصادفی است. جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات از آمار توصیفی و استنباطی (کندال تائوبی، همبستگی و تحلیل مسیر) استفاده شد. نتایج به‌دست آمده نشان می-دهد بین توانمندسازی و پایداری اقتصادی در روستاهای پیرامون کلانشهر همدان در سطح 01/0 آلفا رابطۀ مثبت و معنی داری وجود دارد، به طوری‌که با افزایش توانمندسازی روستاییان در سطح روستاهای مورد مطالعه، میزان پایداری اقتصادی آنها نیز افزایش می‌یابد و همچنین بیشترین اثر کلی توانمندسازی بر دسترسی به بازارهای فروش (551/0) و کمترین اثر آن بر تنوع اقتصادی (126/0) می‌باشد. توانمندسازی روستاییان در محدوده مورد مطالعه که در قالب برنامه‌های توسعه اتفاق افتاده است موجب افزایش اشتغال در زمینه‌های خدماتی و افزایش سرمایه‌گذاری، دسترسی راحت روستائیان به خدمات مالی و اعتباری، دسترسی به بازارهای فروش و سرمایه‌گذاری‌های غیر دولتی در زمینه‌های مختلف شده است.
کلیدواژه‌ها
توانمندسازی"
پایداری اقتصادی"
شهرستان همدان"
"
ساکنان روستایی"

عنوان مقاله English

Explain the role of empowerment in the economic sustainability of rural settlements around the city of Hamedan (case study of villages in the central part)

نویسندگان English

Hooshang Maleki 1
Azita Rajabi 2
Simin Armaghan 3
1 PhD student, Department of Geography and Rural Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Geography and Urban Planning, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Department of Geography, Faculty of Humanities, Yadgar Imam Khomeini (RA) Shahrari Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Empowerment is effective in increasing the welfare and improving the livelihood of rural residents. But for various reasons, the role of empowerment of rural residents in planning and policy-making has not been considered. The present study, in a descriptive-analytical manner, has assessed the position of rural empowerment in the economic sustainability of rural settlements. The statistical population of this study is a rural settlement in the central part around the city of Hamedan. From the total statistical population, 50 settlements were randomly selected. Selection of rural settlements using stochastic combined sampling includes relative or stratified sampling. Cochran sampling method was used to generalize the obtained information to the whole statistical population. The sample size is equal to 382 random households. Descriptive and inferential statistics (Kendall Taubi, correlation and path analysis) were used to analyze the data. The results show that there is a positive and significant relationship between empowerment and economic stability in the villages around the metropolis of Hamadan at the alpha level of 0.01, so that with increasing empowerment of villagers in the studied villages, their economic stability. It also increases, the most general effect of empowerment on access to sales markets (0.551) and the least effect on economic diversity (0.126). Empowerment of villagers in the study area, which has taken place in the form of development programs. It has increased employment in services and increased investment, easy access of villagers to financial and credit services, access to sales markets and non-governmental investments in various fields.

کلیدواژه‌ها English

Empowerment"
Economic Sustainability"
Hamadan city"
"
rural residents"
بیگدلی راد، وحید، ملکی، شهرام. (1399). شناسایی معیارهای مؤثر بر پایداری اجتماعی و اقتصادی در مناطق روستایی ایران، پژوهش های جغرافیای انسانی 52(1): 147-163.
چراغی، بابک، ترابی، تقی، محمدی، تیمور، تقوی، مهدی. (1398). بررسی عوامل عدم تحقق رشد اقتصادی پایدار از منظر سرمایه اجتماعی در اقتصاد ایران، فصلنامه پژوهش های رشد و توسعه اقتصادی 9 (34): 77-98.
حیدری ساربان، وکیل. (1391). توانمندسازی گامی اساسی در جهت نیل به توسعه روستایی (مطالعه موردی: شهرستان مشگین شهر)، نشریه تحقیقات جغرافیایی 27(3): 169-188.
زاهدی مازندرانی، محمد جواد. (1390). توانمندسازی ، دانشنامه سازمان دهیاری ها و شهرداری ها. چاپ اول ، انتشارات وزارت کشور ، تهران.
شجاعی، زهرا. (1379). مجموعه سمینار توانمندسازی زنان، مشارکت بخش زنان ریاست جمهوری در ایران، تهران. نشر مرکز.
شفیعی ثابت، ناصر، هراتی فرد، سعیده. (1394). تاثیر مشارکت تورگردان ها در پایداری و توسعه سکونتگاه های محلی (مطالعه موردی: منطقه تهران و البرز)، نشریه برنامه ریزی و توسعه گردشگری 13، 93-119.
صالحی چگنی، مجتبی، رحیمیان، مهدی، غلامرضایی، سعید. (1397). واکاوی راه کار های صندوق های اعتباری خرد در توانمندسازی زنان روستایی (مورد مطالعه: استان لرستان)، نشریه تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران (علوم کشاورزی ایران) 49 (4): 675- 687.
قاسمی، یارمحمد، عزیزی، زهرا، مهدی زاده، حسین. (1399). چگونگی درک زنان روستایی از توانمندی خود، مجله توسعه اجتماعی 14 (56): 1-30.
کیمیایی، سید علی (1390)، شیوه های توانمندسازی زنان سرپرست خانوار، نشریه رفاه اجتماعی 11(40)، 63-92.
واعظ زاده، ساجده، ایاسه، علی. (1395). مؤلفه‌های پایداری اجتماعی در برنامه‌های توسعه ایران، نشریه مطالعات توسعه اجتماعی ایران 7 (2): 45-59.
ودادی، احمد، مهرآرا، احمد. (1392). بررسی رابطه بین توامندسازی روانشناختی و تعهد سازمانی (مطالعه ی موردی: ادارات امور مالیاتی شهر تهران )، پژوهشنامه مالیات 66، 161-180.
یاسوری، مجید، جوان، فرهاد. (1394). تحلیل محدودیت های تنوع بخشی اقتصاد روستایی (مورد مطالعه: دهستان اشکور علیا)، اقتصاد فضا و توسعه روستایی 4 (3): 19-37.
Akhter, J. & Cheng, Kun,. ( 2020). Sustainable Empowerment Initiatives among Rural Women through Microcredit Borrowings in Bangladesh, Sustainability ,12(6):22-75.
Cheston, S., & Khun, L. (2002). Empowering women through microfinance. Daley-Harris San (ed). Bloomfield, Connecticut.
Cvetanovic, S., Despotovic, D. & Filipovic, M. (2015). The Concept of Social Capital in Economy Theory. Science Review Article, 61(4): 73-84.
Drolet, J. (2010). Women, micro credit and empowerment in Cairo, Egypt, International Social Work.
Duflo, Esther. (2012). Women Empowerment and Economic Development, Journal of Economic Literature. 50(4): 1051-1079.
Eastrly, W. (2006). Social cohesion, institution and growth, Economics and Politics, 18 (2), 103-105.
Elsheikh, S., & Elamin, S. (2013). The Economic Empowerment of Urban Women in Sudan: Empirical Analysis. The Journal of American Academy of Business, Cambridge Vol. 19 (1).
Evans, E. N. (2010). Liberation Theology, Empowerment Theory and Social Work Practice with
Fernandez, S., & Moldogaziev, T. (2015). Employee Empowerment and Job Satisfaction in the U.S. Federal Bureaucracy: A Self-Determination Theory 16. Perspective, the American Review of Public Administration, 45 (4): 375-401.
(2008). Development under condition of inequality and distrust: social cohesion in Latin America. International Food Policy Research Institute. Discussion Paper, 1-77.
Fetterman, David. M., & Wandersman, Abraham. (Eds.). (2005). Empowerment evaluation principles in practice. Guilford Press.
Hancer M., and Georg T. (2005). Psychological empowerment of non-supervisory employees working in full-service hospitality. Management. 22. PP:3-5.
Hazel Jean L. Malapit., Suneetha Kadiyala., Agnes R. Quisumbing., Kenda Cunningham., Parul Tyagi. (2015). Women’s Empowerment Mitigates the Negative Effects of Low Production Diversity on Maternal and Child Nutrition in Nepal, Journal of Development Studies,51(8), 1097–1123.
Holmstrom, I., & Roing, M. (2010). The relation between patient-centeredness and patient empowerment: A discussion on concepts. Patient Education and Counseling, 79, 167–172. https://doi.org/10.1016/j.pec.2009.08.008.
Kyem, P.A.K. (2004). Power, Participation, and Inflexible Institutions: An Examination of the Challenges to Community Empowerment in Participatory GIS Applications. Cartographica, 38(3&4):.5-17.
Machmuddah, Z, Tristiarini, N, & Wismantoro, Y. (2020). Empowering Viiiage Women to Improve Family Economy. International Journal of Sustainability, Education, and Global Creative Economic (IJSEGCE), 3(3): 560-565.
Marcellus, Ikeanyibe Okey. (2009). Development Planning in Nigeria: Reflections on the National Economic Empowerment and Development Strategy (Needs) 2003-2007. Journal of Social Sciences, 20:197 - 210.
Namvong S. and Baconguis R. (2010). The farmer-driven approach and its contributions to farmer empowerment in the village extension system of Lao People, s Democratic Republic. Middle-East Journal of Scientific Research. 6(2):108-116.
North, D. C. Joseph, J. W. &Barry, R. (2009). Violence and social orders: A conceptual Framework for Interpreting Recorded human history. Cambridge University Press.
Oxoby, R. J. (2000). Understanding social inclusion, social cohesion and social capital: Department of Economics. University of Calgary. Economic Research paper,9.
Santos, Paulo and Barrett, Christopher. (2010). Identity, Interest and Information Search in a Dynamic Rural Economy. World Development, 38 (12): 1788–1796.
Sillberfein, Marilyn. (2004). Settlement form and Rural Development: Scattered Versus Clustered Settlement, 80. (5): 258-261.
Yari Hesar, Aristotle; Parishan, Majid and Heidari Sarban, Lawyer. (2018). Assessing the Impact of Financial Reforms on the Sustainability of Rural Economic Indicators, Case Study: Villages in Sardabeh, Rural Research, Volume 8, Number 3, pp: 536-553.
Zezza, A., Gero, C. Benjamin, D. & Paul, W. (2009). Rural Income Generating Activities: whatever Happened to the Institutional Vacuum? Evidence from Ghana, Guatemala, Nicaragua and Vietnam, world Development Vol.37, No.7, PP.1297-1306.