جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بازشناسی مقوله تفاخر در معماری و شهرسازی: سیر تطور از مطبخ تا آشپزخانه

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده هنر، معماری و شهرسازی، واحدکرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
2 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر، معماری و شهرسازی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
3 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر، معماری و شهرسازی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران.
10.22034/jgeoq.2023.336683.3644
چکیده
تا اویل قرن چهاردهم درایران مطبخ در سلسله مراتب طراحی یک خانه در داخل حیاط ساخته میشد و تنها دسترسی آن از حیاط مرکزی بود. تحولات فناوری در دوره مدرن زمینه را برای تغییرات اساسی در فضای آشپزخانه فراهم نموده و این فضا از کاربرد پخت وپز در اوایل دوره پهلوی به کاربردهای پخت وپز، شستشو و نگهداری مواد اولیه تغییر داده و به همراه سایر فناوریهای ساختمانی مانند لوله کشی آب و گازشهری باعث شد که آشپزخانه از بیرون به داخل منتقل و مقوله‌ی تفاخر که تا قبل آن در محیط مطبخ معنای خاصی نداشت در آشپزخانه به شکل محسوسی معنا پیدا کند. در این پژوهش با جمع‌آوری اطلاعات مبتنی بر منابع کتابخانه ای و نیز برداشت های میدانی از محیط به بررسی مقوله تفاخر در آشپزخانه و سیر تطور آن اقدام شده است. نتایج بررسی ها نشان داد که تفاخر در محیط مطبخ در گذشته بسیار محدود یا وجود نداشته است و در آشپزخانه کنونی هم صرفا برای طبقه متوسط مطرح میشود و بتدریج در سطوح بالاتر مجدداً از بین میرود و تبدیل به فضایی خدماتی میشود. لذا میتوان اینگونه گفت که تفاخر مقوله‌ای پیوسته و ثابت نبوده و جهش هایی در هر دوران داشته ودر میان هر قشری از جامعه نیز با شکلهای مختلف مشاهده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Recognition of the category of pride in architecture and urban planning: the evolution from the kitchen to the kitchen

نویسندگان English

Zohre Etemadi 1
abbas Masoudi 2
azhang baghaei 2
Mahdiyeh Moeini 3
1 PhD Student in Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urban Planning, Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urban Planning, Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman, Iran
3 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urban Planning, Kerman Branch, Islamic Azad University, Kerman, Iran.
چکیده English

Until the beginning of the fourteenth century in Iran, the kitchen was built in the design hierarchy of a house inside the courtyard and its only access was from the central courtyard. Technological developments in the modern period have provided the basis for fundamental changes in the kitchen space and this space has changed from the use of cooking in the early Pahlavi period to applications of cooking, washing and storage of raw materials and along with other construction technologies such as water and city plumbing. It caused the kitchen to move from the outside to the inside, and the category of pride, which had not had a special meaning in the kitchen environment before, found a significant meaning in the kitchen. In this research, by collecting information based on library resources as well as field perceptions of the environment, the category of pride in the kitchen and its evolution has been investigated. The results showed that the pride in the kitchen environment in the past was very limited or did not exist and in the current kitchen is only for the middle class and gradually disappears again at higher levels and becomes a service space. Therefore, it can be said that pride is not a continuous category and has had mutations in every era and is observed in different forms among every stratum of society.

کلیدواژه‌ها English

Pride
Pride in Architecture
Pride in Home
Pride in Kitchen
Kitchen
آزاد ارمکی، مرضیه. (1392). آپارتمان نشینی و آشپزخانه در ایران، فصلنامه مطالعات فرهنگی و ،ارتباطات شماره 31.
اعتصام، ایرج.( 1374). بررسی تطبیقی معماری و شهرسازی معاصر ایران با اروپا، مجموعه مقالات اولین کنگره معماری و شهرسازی ایران،جلد سوم، تهران، انتشارات میراث فرهنگی.
افشار شفائی، مهرداد. (1384). سبک ها و شیوه های طراحی آشپزخانه های امروزی ، تهران: انتشارات همراز.
امینی، امیرحسین؛ سلطانزاده، حسین .(1396). بررسی تحلیلی پیرامون بحران معماری و شهرسازی و پدیده شناسی گونه های خانه، فصلنامه مدیریت ،شهری شماره 46.
بادل پاول، ﺷﺎرﻟﻮت.(1388). ﻃﺮاﺣﻲ آﺷﭙﺰﺧﺎﻧﻪ، ﺷﺎﻫﻲ، ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ، اﻧﺘﺸﺎرات ﻳﺰدا، ﺗﻬﺮان .
بانی، امیر.(1392). معماری معاصر ایران در تکاپوی بین سنت و مدرنیته. چاپ سوم، تهران، نشر هنر معماری قرن.
پاکخصال، الهام؛ اولادی قادیکلایی؛ جعفر ، جلیلوند؛ حمید.( 1400).آشکار سازی تغییرات کاربری اراضی با استفاده از داده های سنجش از دور( مطالعه موردی شهر تهران). فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای. سال 11، شماره 4، تابستان . صص 298-287.
پیرنیا، محمدکریم.( 1387 )، معماری ایران ، تدوین: غلامحسین معماریان، تهران: سروش دانش.
جلیلی، تورج ؛ اکبری، سروش.(1394).بررسی تحولات پلانهای مسکونی از دوره قاجار تا پهلوی دوم،اولین کنفرانس سالانه پژوهش های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری،یزد.
جهانپور، بهروز.(1380).سیر تحول مسکن در دوره پهلوی. رساله دوره دکتری معماری، دانشکده معماری، دانشگاه تهران.
حائری ﻣﺎزﻧﺪراﻧﻲ، ﻣﺤﻤﺪرﺿـا .(1388). ﺧﺎﻧﻪ، ﻓﺮﻫﻨﮓ، ﻃﺒﻴﻌﺖ. ﺑﺮرﺳــﻲ ﺧﺎﻧــﻪ ﻫــﺎى ﺗﺎرﻳﺨﻲ و ﻣﻌﺎﺻﺮ ﺑﻪ ﻣﻨﻈــﻮر ﺗﺪوﻳﻦ ﻓﺮاﻳﻨﺪ و ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎى ﻃﺮاﺣﻲ ﺧﺎﻧﻪ، اﺗﺸﺎرات ﻣﺮﻛﺰ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺗﻲ وﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ ﺷﻬﺮ ﺳﺎزى و ﻣﻌﻤﺎرى ، ﺗﻬﺮان.
حبیبی، سید محسن. (1385). شرح جریانهای فکری معماری و شهرسازی در ایران. معاصر چاپ اول، تهران. دفتر پژوهش های فرهنگی.
زریری، رضا. (1384). تجددگرایی و هویت ایرانی در عصر پهلوی، ماهنامه زمان، سال چهارم، شماره 40.
زمرشیدی، حسین.(1391). معماری ایران. ،چاپ پنجم، تهران، انتشارات زمرد .
شه بخش، علیرضا؛ حافظ زاده، معصومه؛ میری، غلامرضا.(1400). مطالعه و تحلیل زمینه ای راهکارهای ایجاد ساز و کار ورود کلان شهر تهران به فرایند جهانی شدن . فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای. سال 11، شماره 3، تابستان . صص 81-57.
ضرغامی، اسماعیل.( 1395 ). بررسی تطبیقی با شاخصه های مسکن اسلامی-ایرانی با مسکن اپارتمان امروزی.مجله معماری، شماره 12. ص 278-259.
فدایی تمیجانی، هانیه؛ مفیدی شمیرانی، سید مجید؛ منصوری، سید امیر؛ فیضی، محسن. (1399) .،بررسی تطبیقی باغ های ایرانی چهل ستون و هشت بهشت اصفهان با پارامترهای پایداری منظر در پاسخگویی به اهداف اقلیمی منطقه گرم و خشک،مجله جغرافیا، شماره 13. ص 28-16.
قادری، ﻫــﻴﻤﻦ .(١٣٩١). ﺑﺮرﺳـﻲ ﺳـﻴﺮ ﺗﺤــﻮﻟﻲ ﻣﻄــﺒﺦ در ﻓﻀــﺎﻫﺎى ﻣﺴــﻜﻮﻧﻲ اﻳــﺮان ، اوﻟــﻴﻦ ﻫﻤــﺎﻳﺶ ﻣﻠــﻲ اﻧﺪﻳﺸــﻪ ﻫــﺎ و ﻓﻨﺎورى ﻫﺎى ﻧﻮ در ﻣﻌﻤﺎرى ، ﺗﺒﺮﻳﺰ ، اﻧﺠﻤﻦ ﻣﻬﻨﺪﺳﺎن ﻣﻌﻤﺎر ﺗﺒﺮﻳﺰ.
قبادیان، وحید( 1392 ).سبک شناسی و مبانی نظری در معماری معاصر ایران، موسسه علم معمار، تهران.
کامی شیرازی، سیده مهسا (1391).«معماری مسکونی ایران در دوره ی پهلوی اول». فصلنامه هنرمعماری، شماره 25.
گل نیا، ﻃﺎﻫﺮه (١٣٩١ ). ﺑﺮرﺳـﻲ ﺟﺎﻳﮕـﺎه اﺷـﭙﺰﺧﺎﻧﻪ در ﺳـﺎزﻣﺎن ﻓﻀـﺎى ﺧﺎﻧـﻪ ﻫـﺎى ﻣﻌﺎﺻـﺮ، ﻫﻤـﺎﻳﺶ ﻣﻠـﻲ ﺻـﺪ ﺳـﺎل ﻣﻌﻤﺎرى و ﺷﻬﺮ ﺳﺎزى اﻳﺮان ﻣﻌﺎﺻﺮ، ﻛﺮج ، ﺳﺎزﻣﺎن ﻧﻈﺎم ﻣﻬﻨﺪﺳﻲ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن اﺳﺘﺎن اﻟﺒﺮز.
مردیت، کارل. (1385). آشپزخانه های حرفه ای. ترجمه عابدین شیرازی، فرید. فصلنامه هنر و معماری شماره 2 ، صص 61-50 ،پائیز .
مستوفی، انوشیروان؛ قلمبر دزفولی، راما.(1400). ارزیابی علل و پیامدهای نارسایی در مدیریت یکپارچه حریم پایتخت با تاکید بر الزامات طرح جامع شهر تهران. فصلنامه علمی-پژوهشی جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای. سال 11، شماره 4، تابستان . ص 340-319.
ناری قمی، مسعود.(1393). آشپزخانه مدرن و مفهوم اجتماعی- فرهنگی آن در زندگی خانوادگی قشر مذهبی ایران، جامعه پژوهی فرهنگی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال پنجم،شماره سوم.
نقره کار،عبدالحمید؛ حمزه نژاد، مهدی؛ معین مهر،صدیقه .(1392). شناخت و تحلیل مسائل طراحی محیط معماری و شهرسازی از منظر اسالمی(در گستره قرآن و روایات(. معماری و شهرسازی آمان شهر. شماره 13. ص 120.
یوسفی، آیلین؛ زارع، لیلا؛ شومال، سعید.(1394). بررسی مفهوم تظاهر و تفاخر در قرآن و آثار سوء آن بر معماری معاصر ایران از دیدگاه حکمت اسلامی.همایش ملی معماری و شهرسازی ایرانی اسلامی.
Bullock,R. ( 2017). First the Kitchen: Then the façade, Journal of Design History, 198, Volume 1, No.3/4: 177-192.
Lawrence D. L. and Low Setha M. (2016). The Built Environment and Spatial Form, Annual Review of Anthropology, Volume 19, No. 19: 453- 505.
Nyström M. (2003). Kitchen Design: Energy and health in the eyes of the beholder, Energy for Sustainable development, September 2003 Volume VII No. 3: 8-29
Rapoport, A. (1969). House form and culture. Englewood Cliffs: Prentice-Hall.
Rapoport, A.(1990). The Meaning of the Built Environment: A Nonverbal Communication Tucson, AZ: University of Arizona Press: 12-129.
South, S.; Spitze, G .(1994). Household in Marital & Non marital Households, American Sociologist Review, Vol.59.