جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بررسی تاثیر تغییرات اقلیمی بر علوفه حیات وحش در مراتع پارک‌های ملی ‏و ‏مناطق حفاظت شده (مطالعه موردی: پارک ملی گلستان)‏

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
1 استادیار، گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، صندوق پستی4697-19395، تهران، ایران،
2 گروه فنی و مهندسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/jgeoq.2024.398647.4042
چکیده
امروزه تغییرات جهانی اقلیم به عنوان یکی از بزرگترین ‏تهدیدات تنوع زیستی که برای اقتصاد جوامع انسانی و توسعه ‏اجتماعی بسیار ‏حیاتی است، ‏مطرح می‌باشد. درک آنکه تغییر اقلیم چگونه بر تنوع زیستی و حیات وحش در سرتاسر جهان ‏تأثیرگذار است مسأله ای ضروری و حیاتی است. شـروع خشکسالی به طور معمول با کاهش بارندگی همراه است که این ‏مرحله به خشکسالی ‏هواشناسی موسوم است. با کمبود بارش و توزیع نامناسب آن، رطوبت خاک کاهش یافته و ‏رویش ‏گیاهان مرتعی و سایر گیاهان تحت تأثیر قرار می‌گیرد. ‏در سـال های اخیر اسـتفاده از تصـاویر ماهواره‌ای برای پایش تغییرات ‏پوشـش گیاهی و پایش ‏خشکسالی افزایش یافته اسـت. اگرچه تغییر اقلیم بر اکوسیستم و جوامع مختلف تاثیر بسیار زیاد و ‏عمیقی برجای گذاشته که ‏برخی از این اثرات نمایان و برخی هنوز به خوبی شناخته نشده است، ولی به نظر می‌رسد ‏‏بیشترین تاثیر بر روی بزرگترین اکوسیستم کره زمین یعنی مراتع رخ داده است. ‏از این رو تحقیق حاضر از تصاویر ماهواره‏ای ‏و داده‌های هواشناسی برای بررسی اثرات تغییرات اقلیمی بر پوشش گیاهی مراتع در ‏پارک ملی گلستان استفاده کرده است.‏ به ‏کارگیری روش مقایسه‌ای بازه های زمانی گذشته و حال برای سناریوی روند تغییرات در ‏اثر تغییر اقلیم و به تبع آن تغییر ‏اکوسیستم پارک ملی گلستان، هدف اصلی مطالعه حاضر ‏می‌باشد. ‏ نتایج حاصل از مدل رگرسیونی نشان می‌دهد بین دو ‏شاخص ‏SPI‏ و ‏NDVI‏ ‏همبستگی مستقیم وجود دارد و استنباط می شود که به ازای یک واحد تغییر در شاخص بارش ‏استاندارد مقدار ‏NDVI‏ به ‏میزان ۰.۰۴۱ تغییر نماید. ‏
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the impact of climate change on wildlife fodder in the ‎pastures of national parks and protected areas (case study: Golestan ‎National Park)‎

نویسندگان English

Mostafa‎ Alinaghizadeh 1
Abolfazl Aslani Kordkandi 2
1 Assistant Prof., Dept. of Agricultural, Payame Noor University (PNU), P.O. Box ‎‎19395‑4697, Tehran, Iran‎
2 Dep. of Engineering, Payame Noor University (PNU), Tehran, Iran
چکیده English

Global warming and climate change are among the most important and critical ‎environmental issues of the world in this century. Today, global climate change is ‎one of the biggest threats to biodiversity, which is very vital for the economy of ‎human societies and social development. Therefore, understanding how climate ‎change affects biodiversity and wildlife around the world is a necessary and vital ‎issue. The onset of drought is usually accompanied by a decrease in rainfall, which ‎is known as meteorological drought. With the lack of rainfall and its inappropriate ‎distribution, soil moisture is reduced and the growth of pasture plants and other ‎plants is affected. In recent years, the use of satellite images to monitor vegetation ‎changes and drought monitoring has increased. Although climate change has left a ‎huge and deep impact on different ecosystems and societies, but it seems that the ‎greatest impact has occurred on the largest ecosystem on the planet, i.e., pastures. ‎Therefore, the current research has used satellite images and meteorological data to ‎investigate the effects of climate change on the vegetation of grasslands in Golestan ‎National Park,‎‏ ‏using the comparative method of past and present time periods. The ‎results of the regression model show that there is a direct correlation between SPI ‎and NDVI, and it is concluded that for one unit change in the standard rainfall index, ‎the value of NDVI changes to 0.041.‎

کلیدواژه‌ها English

climate change
wildlife fodder
satellite images
SPI
آخانی، حسین (1383). فلور مصور پارک ملی گلستان. موسسه انتشارات چاپ دانشگاه تهران، صص 1-590.
آرمان، زهرا (۱۳۹۳). بررسی اثرات و پیامدهای تغییر اقلیم بر کشاورزی و منابع ‏طبیعی، همایش ملی تغییرات اقلیم و مهندسی توسعه پایدار کشاورزی و منابع ‏طبیعی، تهران، شرکت علم و صنعت طلوع فرزین.
آزاد، علی اصغر، فرج زاده اصل، منوچهر، برنا، رضا (۱۳۹۸). تحلیل اثر تغییر اقلیم بر ‏کیفیت زیستگاههای طبیعی (مطالعه موردی: کوهستان سهند). جغرافیای طبیعی، ‏دوره ۱۲، شماره ۴۴، صص 1-15.‏
بیات، مینا، ارزانی، حسین، جلیلی، عادل (1395). تأثیر شرایط اقلیمی بر تولید و ‏پوشش مراتع استپی (مطالعه موردی: علویجه و خونداب- استان اصفهان). تحقیقات ‏مرتع و بیابان ایران، دوره 23، شماره 2، صص 357-372.
زارع خورمیزی، هادی، ‎غفاریان مالمیری، حمیدرضا (1396). پایش خشکسالی و ‏تأثیر آن  بر پوشش گیاهی استان یزد با استفاده از فناوری­های سنجش از دور، ‏دوره‎ ‎‏5‏‎ , ‎شماره‎ ‎‏10، صص 68-86.
شمس علی، ‎نظامی، بلوچی، باقر، ‎رایگانی، بهزاد، شمس اسفند آباد، بهمن (1396). ‏بررسی تغییرات اقلیمی و اثرات آن بر زیستگاه‌های مطلوب یوزپلنگ ‏‎آسیایی در ‏مرکز ایران (مطالعه موردی: استان یزد).‏‎ ‎دوره‎ ‎‏11‏‎ , ‎شماره‎ ‎‏3، صص 1-12.
شیردلی، عظیم، خانی تملیه، ذبیح الله، رضایی، حسین (1397). بررسی اثر تغییر اقلیم بر روند دمایی آتی دشت ابهر. محیط زیست و مهندسی آب, 4(1), 47-60. doi: 10.22034/jewe.2018.55974
صفوی گردینی، مریم، بزرگی، امیرعلی، غفاری مهر، اعظم. شیبانیان، عباس (۱۳۹۴). ‏بررسی تاثیر تغییرات اقلیمی بر پوشش گیاهی مراتع شهرستان فسا، دومین ‏کنفرانس بین المللی محیط زیست و منابع طبیعی، شیراز، موسسه عالی علوم و ‏فناوری خوارزمی.
طبیعی، امید و یارمحمدی، فریبا (1387). تغییرات جهانی اقلیم و حیات وحش،دومین همایش و نمایشگاه تخصصی مهندسی محیط زیست، تهران،https://civilica.com/doc/37198.
عسکری­زاده، دیانا، ارزانی، حسین، جعفری، محمد، بذرافشان، جواد، پرنتایس، آین ‏کولین (۱۳۹۷). بررسی گذشته، حال و آینده تغییرات پوشش گیاهی مراتع البرز ‏مرکزی در ارتباط با تغییر اقلیم. سنجش ‌از دور و سامانه اطلاعات جغرافیایی در منابع ‏طبیعی، دوره 9، شماره 3، ص 1-18.‏
عطایی، هوشمند و دشتکی، محمد عباسی (1394). بررسی تاثیر پدیده تغییرات آب و هوایی (تغییر اقلیم) بر زیست بوم­ها و تنوع زیستی، اولین همایش ملی محیط زیست طبیعی، رشت.
غریبی، شیوا، جمشید نژاد، امیر،  میرکریمی، سیدحامد (1396). برآورد حجم زباله تولید شده ناشی از فعالیت گردشگری و ارائه طرح مدیریتی آن (مطالعه موردی: حاشیه جاده پارک ملی گلستان). مجله آمایش جغرافیایی فضا، 7 (24)، 72-85.
‏فاضل دهکردی، لیلا، ‎آذرنیوند، حسین، ‎زارع چاهوکی، محمدعلی،‎ ‎محمودی کهن، ‏فرهاد‎، خلیقی سیگارودی، شهرام (1395).  پایش خشکسالی با استفاده از شاخص ‏پوشش گیاهی ‏NDVI‏ مراتع استان ایلام، دوره‎  ‎‏69‏‎ , ‎شماره‎  ‎‏1، صص 141- 154.‏
‏فرج الهی، اصغر‎، ‎زارع چاهوکی، محمدعلی، ‎آذرنیوند، حسین‎، ‎یاری، رضا‎، ‎قلی نژاد، ‏بهرام (1391). بررسی عوامل محیطی موثر بر پراکنش اجتماعات گیاهی مراتع در ‏منطقه حفاظت شده بیجار. دوره‎  ‎‏19، شماره1 (پیاپی 46‏‎ (، صص 108-119.
‏قلی پور، مصطفی، سلمان ماهینی، عبدالرسول (۱۳۹۱). بررسی اثرات تغییر اقلیم بر ‏تنوع زیستی، بوم سازگان­ها و راهکارهای تخفیف اثرات، دومین کنفرانس برنامه ‏ریزی و مدیریت محیط زیست، تهران، دانشگاه تهران.
مجنونیان، هنریک و همکاران (1378). شناسنامه پارک ملی گلستان، تهران، انتشارات سازمان حفاظت محیط زیست، صص 129-1.
معتمدی، جواد، علیلو، فاطمه (۱۳۹۲). تاثیر عوامل اقلیمی بر تولید علوفه گونه­های ‏مرتعی زیست بوم­های مرتعی خوی، دومین همایش ملی تغییر اقلیم و تاثیر آن بر ‏کشاورزی و محیط زیست، ارومیه، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان ‏آذربایجان غربی.
Brown, J. N., Ash, A., MacLeod, N., & McIntosh, P. (2019). ‎Diagnosing the weather and climate features that influence ‎pasture growth in Northern Australia. Climate Risk Management, ‎‎24, 1-12.‎
‎Hao R, Yu D, Liu Y, Liu Y, Qiao J, Wang X, Du J. (2017). Impacts ‎of changes in climate and landscape‏ ‏pattern on ecosystem ‎services. Science of the Total Environment, 579: 718-728.‎
‎Magee, T. K, P. L. Ringold, and M. A. Bollman. (2008): Alien ‎Species Importance in Native Vegetation Along Wade Able ‎Streams, John Day River Basin, Oregon, USA. Plant Ecol. 195: 287-‎‎307.‎
McKee, T.B., Doesken, N.J. and Kleist, J. (1993). The Relationship of Drought Frequency and Duration to Time Scales. 8th Conference on Applied Climatology, Anaheim, 17-22 January 1993, 179-184.
‎Munkhtsetseg, E., Kimura, R., Wang, J., & Shinoda, M. (2007). ‎Pasture yield response to precipitation and high temperature in ‎Mongolia. Journal of arid environments, 70(1), 94-110.‎
Pettorelli, N,Vik, O, Mysterud. A, Gaillard. J. M. Tucker. C. J and ‎Stenseth .N. C. (2005): Using The Satellite –Derived NDVI to ‎Assess Ecological Responses to Environmental Change. J. Trends ‎in Ecology and Evolution, 9 (20), 503-510.