جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

تحلیلی بر عدالت اجتماعی با تأکید بر توسعه شهرهای میانی موردمطالعه استان آذربایجان شرقی

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
علی تقی پور 1
محمدرضا رضایی 2
رحیم سرور 3
1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران
3 گروه برنامه ریزی شهری، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی تهران ایران
10.22034/jgeoq.2024.357853.3840
چکیده
کاهش نابرابری فضایی و حذف دوگانگی اقتصادی و اجتماعی به عنوان یکی از اهداف اصلی توسعه، مورد توجه بسیاری از نظریه پردازان توسعه قرار گرفته است. نابرابری منطقه ای و فضایی در حال تشدید است که خود مانعی بر سر راه توسعه ملی است. بنابراین، توسعه متوازن و هماهنگی پیش نیاز بسیار مهمی برای دستیابی به ثبات و توسعه همه جانبه کشور تلقی می شود. هدف اصلی این مقاله، تحلیلی بر عدالت اجتماعی با تأکید بر توسعه شهرهای میانی می‌باشد. پژوهش حاضر نوعی پژوهش آمیخته است که با استفاده از آمار (پرسشنامه های نیمه ساختاریافته) و آمار (پرسشنامه لیکرت) در مرحله اول، عوامل اجتماعی در حوزه مورد مطالعه از دیدگاه کاربران محلی به دست آمد. استفاده از آنها مصاحبه‌های غیررسمی برای دستیابی به این هدف، مصاحبه‌ با 50 نفر از کارشناسان دانشگاهی انجام شد. نتایج پژوهش نشان می دهد افزایش جمعیت و رشد شهرنشینی دو پدیده‌ای هستند که به طور متقابل بر یکدیگر اثرگذار هستند و ترکیب و توزیع جمعیت را نیز تحت تأثیر قرار داده‌اند. بررسی مطالعات جمعیتی استان در سطح شهری و روستایی، نشان‌دهنده برتری قابل‌توجه جمعیت‌پذیری و رشد جمعیت در مناطق شهری در مقابل مناطق روستایی استان است. نسبت جمعیت شهرنشین استان از 5/۵۵ درصد در سال ۱۳۶۵ به 84/۶۱ درصد در سال ۱۳۷۵ ارتقا یافته است. در سال ۱۳۸۵ این رقم به 67/66 درصد رسیده و در سال ۱۳۹۰ این رقم به 25/69 درصد افزایش یافته است. در سال ۱۳۹۵ نسبت جمعیت ساکن در نواحی شهری به میزان 86/71 درصد افزایش یافته است.
کلیدواژه‌ها
توسعه
عدالت اجتماعی
شهر میانی
آذربایجان شرقی

عنوان مقاله English

An analysis of social justice with an emphasis on the development of middle cities The case study of East Azarbaijan province

نویسندگان English

ali taghipour 1
mohammadreza rezaei 2
Rahim Sarvar 3
1 PhD student, Department of Geography and Urban Planning, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Master Department of Geography and urban planning, Marvdasht Branch, Islamic Azad University, Marvdasht , Iran
3 Department of Urban Planning, Research Sciences Branch, Islamic Azad University of Tehran, Iran
چکیده English

Reducing spatial inequality and eliminating economic and social duality as one of the main goals of development has been the focus of many development theorists. Regional and spatial inequality is intensifying, which is an obstacle to national development. Therefore, balanced and coordinated development is considered a very important prerequisite for achieving stability and all-round development of the country. The main goal of this article is an analysis of social justice with an emphasis on the development of middle cities. The current research is a kind of mixed research that was obtained by using statistics (semi-structured questionnaires) and statistics (Likert questionnaire) in the first stage, social factors in the study area from the point of view of local users. Using informal interviews to achieve this goal, interviews were conducted with 50 academic experts. The research results show that population increase and urbanization growth are two phenomena that mutually affect each other and have also affected the composition and distribution of the population. Examining the population studies of the province at the urban and rural levels shows the significant superiority of population adaptability and population growth in the urban areas compared to the rural areas of the province. The proportion of the urban population of the province has increased from 55.5% in 1365 to 61.84% in 1375. In 1385, this figure reached 66.67% and in 1390, this figure increased to 69.25%. In 2015, the proportion of the population living in urban areas has increased by 71.86 percent.

کلیدواژه‌ها English

Development
Social Justice
Middle City
East Azerbaijan
احمدی، ح.، و مهدوی، م.، و شکری فیروزجاه، پ. (1397). تحلیلی بر عملکرد شهرهای میانی در توسعه ی منطقه ای (مورد شناسی: شهر بابل). جغرافیا و آمایش شهری - منطقه ای, 8(29 ), 91-106.
امان پور, سعید, حسن پور, سحر. (1397). تحلیلی بر پویایی نظام سلسله مراتب شهری استان گلستان (90 – 1355). اندیشه جغرافیا9(18)، 23-43.
ایمانی, بهرام, جودی گل‌لر, پویا, حیدروند, مسعود. (1397). واکاوی نقش شاخص‌های توسعۀ پایدار شهری در ساماندهی نواحی دچار افت شهری (مطالعۀ موردی: محلۀ عالی‌قاپوی اردبیل پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری 3(4)، 717-733.
باباخان زاده, ادریس, پاهکیده, اقبال, حیدری فر, محمد رئوف, آهنگری, شورش(1393) تغییرات نظام سلسله‌مراتب شهری در استان لرستان در دوره زمانی 90-1355 پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری.2(3)، 409-433.
خلیجی, محمد علی, حاجی نژاد, اجلال, مهدیخواه, امین. (1399). تحلیل فضایی عدالت اجتماعی در کلانشهر تبریز با استفاده از تحلیل عاملی. فصلنامه علمی - پژوهشی برنامه ریزی منطقه ای، 10(37)، 109-122.
زیاری، ک.، و عزیزی، م. (1392). ویژگی شهر میانی ابهر, نقش و عملکرد آن در توسعه فضایی استان زنجان. تحقیقات جغرافیایی, 28(1 (پیاپی 108)), 55-74.
سرایی، م.، و شاه کرمی، ن.، و فتایی، م.، و سلطانی، م. (1393). تعیین نظام سلسله مراتبی شهرهای استان لرستان بین سال های 1390-1335 با مدلهای همسایگی, آنتروپی و حد اختلاف طبقه ای. برنامه ریزی منطقه ای, 4(13), 1-12.
سیف الدینی, فرانک, پوراحمد, احمد, زیاری, کرامت الله, دهقانی الوار, سیدعلی نادر. (1392). بررسی بسترها و موانع رشد شهر هوشمند در شهرهای میانی مطالعة موردی: شهر خرم‌آباد،  مجله علمی " آمایش سرزمین 5(2)، 241-260.
شماعی، ع.، و جمهوری، ع. (1393). بررسی و تحلیل روند تحولات نظام شهری استان ایلام طی سالهای 1345 تا 1385. برنامه ریزی منطقه ای, 4(14), 43-58.
شورمیج, رمضانعلی, بدر یفر, منصور. (1385). بررسی و تحلیل سازمان فضایی شبکه شهری استان قزوین. جغرافیایی سرزمین شماره 2 (پیاپی 10)), 40-62.
علی‌اکبری, اسماغیل, شاطریان, محسن, شیخ‌زاده, فاطمه. (1398). سنجش ظرفیت اجتماعی در پذیرش اصول رشد هوشمند در نواحی شهری (مطالعۀ موردی: کاشان). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 7 (2)، 239-264.
قاسمی، ف.، و رضایی، م.، و ستوده، ح. (1392). تحلیل سلسله مراتب شهری استان فارس طی 1390-1345. پژوهش و برنامه ریزی شهری, 4(14), 41-60.
قرخلو، م.، و حسینی امینی، ح.، و رجایی، س. (1387). نقش شهرهای میانی در تعادل ناحیه ای مورد مطالعه: شهر میانی شهرضا (استان اصفهان). جغرافیا و توسعه ناحیه ای, 7(11), 147-166.
قزلباش, سمیه, سجادی, ژیلا, صرافی, مظفر, کلانتری, محسن. (1400). تبیین پویایی‌ها و عدم تعادل‌های منطقه‌ای سکونتگاه‌های شهری استان زنجان. فصلنامه علمی - پژوهشی برنامه ریزی منطقه ای، 11(41)، 17-34.
کامران دستجردی, حسن, زیاری, کرامت الله, قربانی, رامین. (1400). ارزیابی ابعاد تغییر قلمروهای مدیریتی در منطقۀ کلان‌شهری تهران (مطالعۀ موردی: جداسازی سیاسی-اداری فردیس از شهر کرج). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری9 (2)، 555-587.
مستوفی الممالکی, رضا, شاه کرمی, نعمت, فتایی, مجتبی. (1396). ارزیابی نظام سلسله‌مراتبی شهری استان لرستان در دورۀ 1365 تا 1390. پژوهشهای جغرافیای انسانی49 (1)، 151-166 .
هندو میکائیل، ایوانی هادی، نورتقانی عبدالمجید (1400)، بررسی تأثیر تغییرات نظام فضایی خانه‌های مشهد بر سبک زندگی معاصر. مطالعات محیطی هفت حصار10(36): 35-58.
 Camagni, R. P. (1993). From city hierarchy to city network: reflections about an emerging paradigm. In Structure and change in the space economy (pp. 66-87): Springer.
Fang, C., Pang, B., & Liu, H. (2017). Global city size hierarchy: Spatial patterns, regional features, and implications for China. Habitat international, 66, 149-162.
Sarvar, R. (2016). Applied geography and Spatial planinning, Tehran: Samt
Tsydenova, N., Vázquez Morillas, A., & Cruz Salas, A. A. (2018). Sustainability assessment of waste management system for Mexico City (Mexico)—based on analytic hierarchy process. Recycling, 3(3), 45.
González-García, S., et al. (2019). "Embedding environmental, economic and social indicators in the evaluation of the sustainability of the municipalities of Galicia (northwest of Spain)." Journal of Cleaner Production 234: 27-42.