جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

فرصت‌ها و چالش‌های سند همکاری 25 ساله ایران و چین با تاکید بر موقعیت استان سیستان و بلوچستان

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران.
2 استادیار، گروه علوم سیاسی، جهاد دانشگاهی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
3 دانشیار، جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، زاهدان، ایران.
10.22034/jgeoq.2024.272367.2922
چکیده
چین در زمان فعلی برای ایران اهمیت ویژه ای قائل است که این ناشی از موقعیت ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک ایران است. در این راستا مشارکت جمهوری اسلامی ایران در این ابتکار همواره مورد درخواست چینی ها بوده است. امضای سند همکاری 25 ساله ایران و چین، میان جمهوری اسلامی ایران، به عنوان یک کشور نفت خیز و دارای نفوذ منطقه‌ای اما تحت تحریم آمریکا و چین به عنوان یک قدرت جهانی اما تحت فشار آمریکا، یک فشار راهبردی جدید در غرب آسیا برای آمریکا و متحدانش ایجاد نمود. از طرفی استان پهناور سیستان و بلوچستان در مسیر 2 کریدور از سه کریدور ترانزیتی بزرگ دنیا قرار دارد که این امر محور میلک- چابهار را به عنوان جاده ترانزیتی طرح توسعه جنوب شرق مطرح می کند. این منطقه به دلیل موقعیت و ویژگی های استراتژیک آن از منظر ژئوپلیتیکی، ژئواستراتژیکی و ژئواکونومیکی دارای اهمیت فراوانی است. سیستان وبلوچستان و محور میلک - چابهار به عنوان یک فضای جغرافیایی واجد نقش آفرینی ژئوپولیتیک است. از آنجا که جغرافیا و موقعیت سیستان و بلوچستان نقش مهمی در مسیر طرح بزرگ یک کمربند یک راه چین دارد، بنابراین مساله این پژوهش فرصت ها و چالشهای سند همکاری 25 ساله ایران و چین با تاکید بر موقعیت سیستان و بلوچستان می باشد. این پژوهش به شیوۀ توصیفی تحلیلی انجام و داده های مورد نیاز تحقیق به شیوۀ کتابخانه ای گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد نوعی رابطه مبتنی بر وابستگی متقابل اقتصادی بین ایران و چین وجود دارد که قابل تأمل
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Opportunities and challenges of the 25-year cooperation document between Iran and China, emphasizing the situation of Sistan and Baluchistan provinces

نویسندگان English

Mohammad Shahraki 1
Mansour Tajeri 2
Parviz Reza Mirlotfi 3
1 PhD student, Department of Political Science, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Political Science, University of Sistan and Baluchistan, Zahedan, Iran.
3 Associate Professor, Political Sociology, Zahedan University of Medical Sciences, Zahedan, Iran.
چکیده English

China currently attaches special importance to Iran, which is due to Iran's geopolitical and geoeconomic position. In this regard, the participation of the Islamic Republic of Iran in this initiative has always been requested by the Chinese. The signing of the 25-year cooperation document between Iran and China, between the Islamic Republic of Iran, as an oil-rich country with regional influence but under American sanctions, and China as a global power but under American pressure, a new strategic pressure in West Asia for America and His allies created. On the other hand, the vast province of Sistan and Baluchistan is located on the route of 2 of the three largest transit corridors in the world, which makes the Milk-Chabahar axis a transit road of the Southeast Development Plan. Due to its location and strategic features, this region is very important from a geopolitical, geostrategic and geoeconomic point of view. Sistan and Baluchistan and Milk-Chabahar axis as a geographical space has a geopolitical role. Since the geography and location of Sistan and Baluchistan plays an important role in China's One Belt One Road project, the problem of this research is the opportunities and challenges of the 25-year cooperation document between Iran and China, emphasizing the location of Sistan and Baluchistan. This research was conducted in a descriptive and analytical way and the data needed for the research was collected in a library way. The results of the research show that there is a kind of relationship based on economic interdependence

کلیدواژه‌ها English

25-year cooperation document between Iran and China
opportunities and challenges
Sistan and Balochistan province
آدابی، محمدرضا.، کیانی، داوود.، و حیدرپور، ماشالله. (1397). جایگاه منابع انرژی خاورمیانه در راهبرد سیاست خارجی چین در دوران پسا جنگ سرد (مطالعه موردی ایران و عربستان سعودی). سپهر سیاست، (16): 90 –
اختیاری امیری، رضا.، و صالحی خنار، محبوبه. (1396). بررسی علل و زمینه‌های گسترش روابط ایران و چین در عصر پسا برجام. سیاست و روابط بین الملل ، 1 (1): 139 –
ادیبی، جلیل. (1390). مناسبات اقتصادی ایران و چین: همکاریهای پروژه ای. تهران: کتاب آسیا.
ارغوانی پیرسلامی، فریبرز. (1394). بازدرآمدی بر روابط راهبردی چین و ایران: در پرتو هویت های بین المللی. تهران: انتشارات مخاطب.
ــــــــــــــــــــ ، ــــــــ . (1395). عقلانیت استراتژیک چین و روابط دفاعی - امنیتی با ایران. پژوهش های روابط بین الملل (21): 159 –
ـــــــــــــــــــ ، ــــــــ .، و پیرانخو، سحر. (1396). جاده ابریشم نوین به مثابه راهبرد سیاست خارجی چین: فرصت ها و تهدیدها برای ایران. روابط خارجی، (35): 7 - 42 .
امینی، سیدجواد.، و غلامی، عباس. (1399). شناسایی عوامل نقش آفرین در همکاری های دفاعی-امنیتی ج. ا. ایران و جمهوری خلق چین. راهبرد دفاعی، 18 (69 )، 155-179.
ایزدی، فواد.، و خدایی، اسفندیار. (1397). محدودیت های آمریکا در همراه ساختن چین با تحریم های اقتصادی ایران. مطالعات انقلاب اسلامی، 15 (52 )، 7-26.
بزرگمهری، مجید.، و میرزایی، مریم. (1396). حضور چین در خلیج فارس؛ پیامدهای سیاسی و استراتژیک. فصلنامه تحقیقات سیاسی بین المللی، (31)، ۳۰-
تخشید، محمدرضا.، و لی، روی. (1399). ضرورت ائتلاف راهبردی ایران و چین: متوازن‌سازی منافع مشترک و پرهیزهای مشترک. سیاست، (54)، 483 - 501 .
خبرگزاری تسنیم. (۱۳۹۵). مبادلات ۲۰ میلیارد دلاری ایران و چین در ۸ ماه. قابل دسترسی در: https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/07/07/1198461، (تاریخ دسترسی 15 آذر 1400).
جانسیز، احمد.، و پیرمحمدی، سعید. (1398). تحلیل الگوی همکاری استراتژیک در روابط جمهوری اسلامی ایران و چین. سیاست جهانی، (30 )، 93 –
حافظ نیا، محمدرضا.، احمدی پور، زهرا.، عزتی، عزت اله.، و لشگری، احسان. (1390). تبیین نظری- فلسفی علل تداوم رقابت های ژئوپلیتیک در روابط بین الملل پس از فروپاشی بلوک شرق. نگرش های نو در جغرافیای انسانی (جعرافیای انسانی)، 3 (3)، 1-12.
حافظ نیا، محمدرضا.، متقی، منوچهر.، بوالحسنی، خسرو.، و روشنی، رضا. (1398). دغدغه های ژئوپلیتیکی مشترک و موثر بر روابط جمهوری اسلامی ایران و چین. مطالعات بین رشته ای دانش راهبردی، 9 (34 )، 91-116.
خداقلی پور، علیرضا. (1396). ابتکار کمربند ـ راه چین و تاثیر آن بر منافع ملی جمهوری اسلامی ایران. سیاست خارجی، 31 (1): 17 –
درج، حمید.، و فلاحت پیشه، حشمت الله. (1398). صف‎آرایی ایران، روسیه و چین در مقابل آمریکا در صفحۀ ژئوپلیتیک اوراسیا. پژوهش های جغرافیای سیاسی (15) : 23 - 62.
رضاپور، دانیال.، و سیمبر، رضا. (1397). ابتکار جاده ابریشم نوین چین؛ فرصت ها و تهدیدها برای ایران، پاکستان و قزاقستان. مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل، 1(1 )، 157-186.
رضایی، مسعود. (1394). تأثیر توافق هسته ای بر روابط ایران و چین، در: چشم انداز روابط ایران و چین، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر، صص: ۱۰۴-۷۵.
سانگ، ژیانگو.، و وانگ، زیژوانگ. (1398). فعالیت‌های اقتصادی چین در ایران در چهارچوب ابتکار کمربند و جاده فرصت یا چالش. راهبرد سیاسی، (11): 147 –
شاه محمدی، پریسا. (1396). چالش های سیاسی و امنیتی راهبرد چین برای جمهوری اسلامی ایران. مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز ، (100)، 119 - 145 .
شریعتی نیا، محسن. (1399). روابط ایران و چین؛ گذار از مثلث رمانتیک به پیوند پایدار. رهیافت های سیاسی و بین المللی، (61)، 95 –
شریعتی نیا، محسن.، و عزیزی، حمیدرضا. (1396). همکاری ایران و چین در کمربند اقتصادی جاده ابریشم. روابط خارجی، 9(4 )، 7-29.
شمشیری، علی، (1398). تحلیل ملاحظات گسترش مناسبات راهبردی ایران و چین. مطالعات دفاع مقدس، (18)، 69 –
شی، جین، پینگ. (1394). چشم انداز روشن آینده روابط چین و ایران. روزنامه ایران، قابل دسترسی در: http://www.iran-newspaper.com/newspaper/page/6131/1/113035/0، (تاریخ دسترسی 15 آذر 1400).
صادقی، سیدشمس.، و لطفی، کامران. (1394). تحلیل ماهیت همکاری در روابط جمهوری اسلامی ایران و چین (1394-1368). روابط خارجی، 7(2 (پیاپی 26))، 37-70.
صالحی، سیدجواد.، و حشمتیان، رضا. (1397). جایگاه نظام بین الملل در تعاملات ایران و چین و پیشبرد منافع ملی ایران. مطالعات منافع ملی، (13)، 125 –
صفری، فرزانه.، برزگر، کیهان.، و احمدی، حمید. (1399). ایران و محور چین- روسیه در آسیای مرکزی. مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، (109)، 103 –
عابدی، عفیقه. (1399). نقش و تاثیر همکاری راهبردی ایران و چین بر شرایط و جایگاه محور مقاومت. مطالعات راهبردی جهان اسلام، (81)، ‎81 - 98 .
عجملو، بهرام. (1397). بررسی تاثیر دیپلماسی اقتصادی در روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران و کشورهای روسیه، چین و هند بعد از انقلاب اسلامی. تحقیقات جدید در علوم انسانی، (12)، 137 –
فلاحی، احسان.، و امیدی، علی. (1398). تحلیل مقایسه ای ژئوپلیتیک انرژی چین در آسیای مرکزی و خلیج فارس با نگاهی به جایگاه ایران. مطالعات‌ اقتصاد انرژی‌، 15(61 )، 29-66.
کوشکی، محمدصادق. (1399). شراکت با شرق؛ شناخت زمینه‌های برنامه همکاری 25 ساله ایران و چین. پاسدار اسلام، (461 و462)، 24 - 25 .
گارور، جان دبلیو. (۱۳۸۸). چین و ایران: شریکان باستانی در جهان پس از امپراطوری ها. ترجمه سعیده موسوی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
مجیدی، محمدرضا.، دهقانیان فراشاه، محمدحسین. (1399). مولفه‌‌ها و موانع رویکرد ژئوکالچر ایران در قبال ابتکار کمربند و راه چین در آسیای مرکزی. مطالعات اوراسیای مرکزی، 13 (1)، 237 - 252.
ملک‌زاده، محمد. (1400). نگاهی به واکنش‌ها، نتایج و پیامدها سند همکاری ایران و چین؛ راه ابریشم راه برون رفت از تحریم‌ها. پاسدار اسلام، (469 و470 )، 50 –
ملکوتی، امیر.، زمانی، زهرا.، و اربابیان، شیرین. (1400). تعیین کننده‌های تجارت دوجانبه ایران و چین. پژوهشنامه بازرگانی، (98)، 215 –
موسوی، سیده سارا.، شریعتی، شهروز.، و غفاری، مسعود. (1400). پیامدهای ژئوپلیتیکی گسترش همکاری‌های چین و ترکیه بر جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی: اتصال دو پروژه «کریدور میانی» و «کمربند و راه»). ژئوپلیتیک، (63)، 119 –
میرترابی، سعید.، و ترکی، هادی. (1398). ابتکار احیای جاده ابریشم چین در تکاپوی تامین امنیت انرژی و توسعه صادرات. مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل، 2(1 )، 207-232.
ویسی، هادی، (1400). بررسی رقابت‌های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیک چین و هند در اورآسیا: کریدورهای ارتباطی و ژئوپلیتیک بنادر چابهار و گوادر، پژوهش­های جغرافیای انسانی، 53 (1): 226-213.
یاری، احسان. (1400). گره استراتژیک چین در شبکه منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران؛ امکان‌سنجی فرصت‌ها و چالش‌ها. روابط خارجی، (49)، 78 
Chan, M.M.J. (2011). Geo-economic Challenges for the Asia Pacific Region in the post-crisis Governance and Taiwans Role in the Region. Chinese Taipei APEC study center.
Egan, M. (2015). Iran's oil exports have tripled since late 2015, CNN Money. Available from: http://money. cnn.com/2016/06/16/investing/iran-pumping-lots-moreoil-sanctions/[5 December 2021].
Foroohar, K. (2015). A $500 Billion Maybe: Why Big Iran Moment May Be Years Away. Available from: Blomberg, http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-06-25/a-500-billion-maybe-why-iran-s-big-moment-could-be-years-away[5 December 2021].
Hunter, Sh.T. (2010). Iran's Foreign Policy in the Post-Soviet Era. California and London: Prager.
Jing, H. (2015). The Prospect of Sino-European Cooperation on Chinas one-belt-one-road Initiative. China Institutes for Contemporary International Relations.
Jisi, W. (2001). China's Search for a Grand Strategy: A Rising Great Power Finds Its Way. Foreign Affairs. Available from: http:// www.Foreignaffairs.com/articles/67470/wang-jisi/chinassearch-for-a-grand-strategy [5 December 2021].
Lin, Ch. (2011). The New Silk Road, Chinas Energy Strategy in the Greater Middle East. The Washington Institute for Near East Policy.
Minghao, Z. (2015). Chinas New Silk Road Initiative. Instituto affair internazional.
Rolland, N. (2015). Chinas New Silk Road. The national bureau of Asian research. Available from: www.nbr.org/ downloads/ pdfs/psa/rolland_commentary_021215.pdf [5 December 2021].
Spark, M. (2007). Geopolitical Fears, Geo-economic Hopes and the Responsibilities of Geography. Annals of the Association of American Geographers, 97 (2), 338-349.
Wang, Y. (2016). Offensive for defensive: the belt and road initiative and China's new grand strategy. Journal of Contemporary China, 25(101), 455-463.
Ye, M. (2015). China and Competing Cooperation in Asia-Pacific: TPP, RCEP, and the New Silk Road. Asian Security, 11(3), 206-224.
Zimmerman, T. (2015). The New Silk Road: China, the US and the Future of Central Asia. Center on International Cooperation, Available from: at:cic.nyu.edu/ sites/default/files/zimmerman_ new_silk_road_final_2.pdf. [5 December 2021].