جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

ارائه الگوی اخلاقی قرآن برای مقاوم سازی جامعه در شرایط آنومیک سیاسی اجتماعی

نوع مقاله : مقاله های علمی - پژوهشی بنیادی

نویسندگان
1 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه خوارزمی
2 دانشگاه بناب- گروه معارف اسلامی
10.22034/jgeoq.2024.478426.4131
چکیده
آنومی یا آشفتگی سیاسی اجتماعی، یک وضعیت بی قاعدگی یا بی هنجاری است که در آن قواعد اجتماعی برای عاملان الزام آور نیستند. در نتیجه نظم فرهنگی و اجتماعی جامعه از هم می پاشد و جامعه حالت سلامت اخلاقی خود را از دست می دهد. نگاهی به جامعه نومسلمان صدر اسلام نشان می دهد بسترهای شکل گیری آنومی سیاسی- اجتماعی در آن جامعه وجود داشته اند. نشانه های این بسترها در سوره هایی که فضای تقابل اهل کتاب با جامعه اسلامی را بازتاب می دهند، منعکس شده است. تحلیل محتوایی این آیات نشان می دهد قرآن کریم به منظور مقاوم سازی جامعه برای مقابله با شرایط آنومیک سیاسی- اجتماعی، شش اصل اخلاقی ذیل را بعنوان یک الگوی اخلاقی ارائه نموده است: ناظر دانستن خداوند، توصیه به مناسک عبادی، تقویت عزت نفس، خودداری از رابطه ولایت با کافران و اطاعت از پیامبر (ص)، دعوت به همبستگی اجتماعی و دوری از تفرقه، دعوت به صبر فردی و اجتماعی.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Presenting the moral model of the Quran to strengthen the society in anomic political and social conditions

نویسندگان English

ali nemati 1
mohammad dargahzadeh 2
1 assistant professor
2 assistant professor
چکیده English

Anomie or social political disorder is a state of disorder or anomalous in which social rules are not binding on the actors. As a result, the cultural and social order of the society falls apart and the society loses its moral health. A look at the neo-Muslim society at the beginning of Islam shows that there were foundations for the formation of political-social anomie in that society. The signs of these foundations are reflected in the surahs that reflect the confrontation between the people of the book and the Islamic society. The content analysis of these verses shows that the Holy Quran has presented the following six moral principles as a moral model in order to strengthen the society to deal with anomic political-social conditions: considering God as the watcher, recommending religious rituals, strengthening self-esteem, self-restraint. From the relationship between the province and the infidels and obedience to the Prophet (PBUH), calling for social solidarity and avoiding division, calling for individual and social patience.

کلیدواژه‌ها English

Quran
anomie
moral model
political geography
resilience
بوریل، گیبسون، گارت مورگان (1383)، نظریه‌های کلان جامعه‌شناختی و تجزیه و تحلیل سازمان. ترجمه محمدتقی نوروزی، تهران، سمت و مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
چلبی، مسعود (1375)، جامعه‌شناسی نظم: تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی. تهران، نشر نی.
دهقانی فیروزآبادی مصطفی و رضا رنجبر(1402)، تحلیل قرآن بنیان موانع تربیت سیاسی- اجتماعی از بعد انحراف های رفتاری و راه حل های آن، فصلنامه قرآن و علوم اجتماعی، ش 9، صص 48-56.
رجب‌زاده، احمد، مسعود کوثری (1381)، «آنومی سیاسی در اندیشه دورکیم»، علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، ش 37، ص 31ـ45.
................... (1382)، «آنومی سیاسی با تکیه بر نظر شهروندان تهرانی»، نامة علوم اجتماعی، ش 21، ص 319ـ348.
سراج زاده سیدحسین و محمدرضا پویافر (1387)، دین و نظم اجتماعی: بررسی رابطه دین داری با احساس آنومی و کج روی در میان نمونه ای از دانشجویان، مجلة دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلم، ش63، صص 71-105.
سلیمی، علی (1393)، تحلیل‌های ساختی و تضاد در نظریۀ قرآنی کجروی: بر اساس آرای تفسیری شیعه، رسالۀ دکتری رشتة جامعه‌شناسی، گرایش نظری فرهنگی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
طباطبایی، محمد حسین (1390 ه.ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات.
فضل الله، محمد حسین (1419)، من وحی القرآن، بیروت، دار الملاک.
محمدی جورکویه علی و مسعود مصطفی پور(1391)، رویکردی اسلامی- انتقادی بر راهکار مقابله با آنومی از منظر دورکهیم، حقوق اسلامی، ش 32، صص181-207.
مدرسی، سید محمد تقی (1419)، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین، 1419.
مرجایی، سیدهادی(1382)، «سنجش و بررسی احساس آنومی در میان جوانان»، مطالعات جوانان، ش 5، ص 23ـ60.
مکارم شیرازی، ناصر و همکاران (1371)، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامی.
موسوی جد سیدمحمد و دیگران(1399)، رابطه اخلاق حرفه ای با آنومی اجتماعی(اهمال کاری) در میان کارکنان، فصلنامه اخلاق در علوم و فن آوری ، سال پانزدهم، ش 3، صص 161-168.
میرزایی محمد و دیگران(1402)، تحلیل مفهوم آنومی در قرآن با تاکید بر سوره مبارکه بقره، دو فصلنامه علمی قرآن و علم، ش 32، صص121-146.
وایت، رابرت و فیونا هینز (1390)، جرم و جرم‌شناسی: متن درسی نظریه‌های جرم و کجروی. ترجمه علی سلیمی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
ورسلی، پیتر (1378)، نظم اجتماعی در نظریه‌های جامعه‌شناسی (مجموعه علوم اجتماعی: 4). ترجمه سعید معیدفر، تهران، تبیان.
Clinard, Marshall B., Robert F. Meier (2010). Sociology of Deviant Behavior. Belmont, CA, Wadsworth Cengage Learning, 14th ed.
McLaughlin, Eugene, John Muncie (eds.)(2001). Sage Dictionary of Criminology. London, Sage Public-ations.
Ritzer, George (ed.) (2007). The Blackwell Encyclopedia of Sociology. Oxford, Blackwell Publishing Ltd.
Rock, Paul (2001). 'Deviance'. in A. Kuper & J. Kuper (eds.). The Social Science Encyclopedia. New York, Routledge. 2nd ed. Pp. 182-185.