جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جایگاه ژئواستراتژیک ایران و پیامدهای ژئوپلیتیک آن در منطقه ( مطالعه موردی : جنوب غرب آسیا)

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی رشته جغرافیای سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیای سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/jgeoq.2024.422600.4075
چکیده
پژوهش برای رسیدن به مقصود خود تلاش دارد ضمن بررسی دلایل و زمینه‌های گرایش حضور کشور‌های درجه یک (قدرتمند) و آثار و پیامد‌های اینگونه حرکت‌ها را بر روی امنیت منطقه جنوب غرب آسیا و ایران مطالعه و تبیین کند. برای رسیدن به هدف و صورت‌بندی صحیح از شرایط موجود و آینده جنوب غرب آسیا از متون دانشگاهی نوشتاری شامل کتاب‌ها، مقالات، اینترنت و... استفاده خواهد شد. یافته‌های مطالعات اخیر بیانگر نزول تدریجی جایگاه اقتصادی ایلات متحده و اتحادیه اروپا و ظهور قدرت‌های جدید اقتصادی جهان به‌ویژه چین و روسیه در قرن ٢١ است. از آنجا که تامین انرژی انتقال آن تضمین کننده جایگاه هژمون در صحنه جهانی است. کنترل منابع انرژی خاور نزدیک بزرگ یکی از راهبرد‌های اساسی ایلات متحده جهت تضمین جریان انرژی به غرب مهار چین بعنوان مهمترین مصرف کننده انرژی جهان و مهار روسیه با حضور در حوزه آسیای میانه و قفقاز به شمار می‌رود. در چنین شرایطی اتخاذ دیپلماسی فعال و هوشمندانه در حوزه انرژی از سوی ایران بسیار تعیین کننده و دارای آثار متعدد ژئوپولیتیکی و ژئو اکونومیکی در سطح منطقه و جهان خواهد بود. لذا منافع ملی اقتضا می‌کند با حفظ اصول عزت، حکمت و مصلحت ایران نقش موثر و فعال در زمینه‌ی همکاری‌های منطقه و جهانی در خصوص افزایش تولید و تجارت ایفاء می‌کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Iran's geostrategic position and its geopolitical consequences in the region (case study: Southwest Asia)

نویسندگان English

Farzaneh Rashad 1
Ezzati, Ezatollah 2
, Qiuomars Yazdanpanah Dero 3
1 PhD student in the field of Political Geography, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Political Geography, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Political Geography, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

In order to achieve the goal and correctly formulate the current and future conditions of Southwest Asia, written university texts including books, articles, internet, etc. will be used. The findings of recent studies show the gradual decline of the economic position of the United States and the European Union and the emergence of new economic powers in the world, especially China and Russia, in the 21st century. Because the supply of its transmission energy guarantees the position of the hegemon on the world stage. Controlling the energy resources of the Greater Near East is considered one of the basic strategies of the United States to ensure the flow of energy to the West, curbing China as the most important energy consumer in the world, and curbing Russia with its presence in Central Asia and the Caucasus. In such a situation, the adoption of active and intelligent diplomacy in the field of energy by Iran will be very decisive and have numerous geopolitical and geo-economic effects at the regional and global levels. Therefore, national interests require that by maintaining the principles of honor, wisdom and expediency, Iran plays an effective and active role in the field of regional and global cooperation in terms of increasing production and trade.

کلیدواژه‌ها English

Geopolitics
geostrategic
geoeconomics
South west Asia
iran
افصح حسینی، فاطمه‌السادات؛ ذبیحی، حسین و جهان‌شاهلو، لعلا (1398). پیش‌بینی تعداد واحدهای مسکونی شهر تهران در جهت دست‌یابی به رقابت‌پذیری اقتصادی. پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، 10(20)، 97-110.
عزتی، عزت اله (1380)، ژئوپلیتیک در قرن بیست ویکم، انتشارات سمت.
مجتهدزاده، پیروز (1381)، جغرافیای سیاسی و سیاست جغرافیای تهران، انتشارات سمت.
جعفری سیریزی، حسین (1392)، نقش پیمان ها و قراردادهای سیاسی – نظامی ترکیه با اسرائیل و آمریکا در امنیت ملی ج .ا . ایران ، پایان‌نامه کارشناسی ارشد به راهنمایی مرجان بدیعی، دانشگاه تهران دانشکده جغرافیا، گروه جغرافیای انسانی، رشته جغرافیای سیاسی.
حافظ نیا، محمد رضا و رومینا، ابراهیم (1396)، تاثیر علائق ژئو پلیتیکی ایران و عربستان در ایجاد چالش های منطقه ای در جنوب غرب آسیا، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال سی و دوم ، شماره دوم، شماره 125.
حیدری،  غلامحسین ( 1384)، نظام ژئو پلیتیک جهانی در قرن 21 و موقعیت ایران، دومین کنکره  انجمن ژئو پلیتیک ایران.
ملکی، محمد رضا (1386)، بررسی و تحلیل جایگاه ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی ایران برای کشورهای  CIS، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال چهارم، شماره سوم.
گلشنی، علیرضا، سهرابی، حمیدرضا (1393)، نقش جمهوری اسلامی ایران در قیف ژئوپلیتیکی غرب آسیا، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین المللی دانشگاه آزاد شهر رضا، شماره 18.
نواده توپچی، حسین و فتاحی، وحید (1386)، تاثیر عوامل جغرافیای سیاسی (ژئو پلیتیکی) بر بازدارندگی نسبت به وقوع یک منازعه گسترده در بین کشورهای حوزه خلیج فارس، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک، دانشگاه عالی دفاع.
یزدان پناه درو، کیومرث (1395)، مناطق شرق و جنوب شرق ایران ، جزوه درسی مقطع دکتری دانشگاه  تهران.
اطاعت، جواد و موسوی، سیده زهره (1390)، رابطه متقابل امنیت ناحیه ای و توسعه یافتگی فضاهای سیاسی، فصلنامه بین المللی ژئوپلیتیک، سال هفتم، شماره 1، 70-87 .
102- نائینی، علی محمد (1395)، ابعاد تهدید نرم در استراتِز امنیت ملی آمریکا ، چاپ چهارم، از کتاب قدرت جنگ نرم از نظریه تا عمل به کوشش حجت اله مرادی، نشر ساقی، تهران.
 Taylor Fain, W. (2018). Conceiving the "Arc of Crisis" in the Indian Ocean Region. Diplomatic History. Volume42. lessue4. 694-719.
Mezran, Karim and Varvelli, Arturo. (2018). The Arc of Crisis in the MENA Region. Milan, Ledizioni