جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

سیاست‌های کیفری تقنینی محیط زیست با تاکید بر مناطق تحت حفاظت

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشکده موضوعی کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، دانشکده موضوعی کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول).
3 استادیار، دانشکده کشاورزی و علوم پایه، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.
4 دانشیار، دانشکده موضوعی کشاورزی، آب، غذا و فراسودمندها، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/jgeoq.2024.485257.4153
چکیده
مناطق تحت حفاظت به عنوان یکی از عناصر حیاتی محیط زیست، نقشی اساسی در ذخیره آب، جلوگیری از فرسایش خاک و حفظ تنوع زیستی ایفا می‌کنند. با وجود سیاست‌های کیفری تقنینی محیط زیست موجود، شاهد تخریب و تصرف غیرقانونی این مناطق هستیم. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر مبانی حقوق محیط زیست، چالش‌های ماده 690 را در جلوگیری از دخل و تصرف مناطق تحت حفاظت را از دیدگاه انتقادی شناسایی و تحلیل می‌کند. جرم تخریب و تصرف در مناطق تحت حفاظت، به دلیل ماهیت چند بُعدی، از دیگر جرایم حتی از نظر زیست محیطی دارای ویژگی‌های متمایزی می‌باشد. بر اساس یافته‌های این مقاله، متناسب نبودن جرایم و مجازاتها عدم ضمانت اجرای کافی در جلوگیری از تجاوز به مناطق و یا واگذاری آنها توسط بخش دولتی و در نهایت عدم هماهنگی بین ذینفعان در این مناطق، به عنوان چالش اساسی در این زمینه شناخته می‌شود. بنابراین، تدوین سیاست‌های کیفری کارآمد و موثر به منظور حفظ این مناطق (اکوسیستم‌های حساس) باید به عنوان یک اولویت برای قانون‌گذاران، مورد توجه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Environmental criminal policies with an emphasis on protected areas

نویسندگان English

Farshad Bashirzadegan 1
Parvin farhchi 2
Bita Azadbakht 3
Mostafa Panahi 4
1 PhD student, Department of Agriculture, Water, Food and Parabens, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Faculty of Agriculture, Water, Food and Parabens, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran (corresponding author).
3 Assistant Professor, Faculty of Agriculture and Basic Sciences, Roudehen Branch, Islamic Azad University, Roudehen, Iran.
4 Associate Professor, Faculty of Agriculture, Water, Food and Parabens, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

As one of the vital elements of the environment, protected areas play an essential role in water storage, preventing soil erosion and preserving biodiversity. In spite of the existing criminal environmental legislation policies, we are witnessing the illegal occupation and destruction of these areas. This article identifies and analyzes the challenges of Article 690 in preventing encroachment and occupation of protected areas from a critical point of view, with a descriptive-analytical method and relying on the principles of environmental law. Due to its multi-dimensional nature, the crime of destruction and occupation in protected areas has different characteristics from other crimes, even from an environmental point of view. According to the findings of this article, the inadequacy of crimes and punishments, the lack of guarantee of sufficient implementation in preventing the encroachment of the areas or their transfer by the government sector, and finally the lack of coordination between the stakeholders in these areas, are known as the basic challenges in this field. Therefore, developing efficient and effective criminal policies in order to preserve these areas (sensitive ecosystems) should be considered as a priority for legislators.

کلیدواژه‌ها English

Environment
Article 690
protected areas
environmental crimes
1)     ابطحی، شراره و نجفی توانا، علی. «آسیب شناسی ناکارآمدی حفظ محیط زیست و حقوق ناشی از آن در ایران و مقایسه آن با برخی شاخص های جهانی». فصلنامه تحقیقات حقوقی معاهده. 4 (1397) : 267-241.
2)     ایزدی خواه، نصرالله و گرجی فرد، حمیدرضا. «نقش ضمانت اجراهای حقوقی و کیفری در حمایت از محیط زیست با تأکید بر قانون حفاظت از جنگلها و مراتع». فصلنامه علمی تخصصی قضاوت. 82 (1394) : 126-97
3)     بشیرزادگان، فرشاد. «محیط زیست ایران و جرم دخل و تصرف اراضی ملی(مطالعه موردی: مناطق تحت حفاظت)». گزارش پژوهشی سازمان بازرسی کل کشور. 130( 1399): 91-1
4)     پناهنده، سید بهرام و رنجبر، مسعودرضا. «بررسی مبانی و مستندات قانونی ناشی از خسارت مربوط به محیط زیست در حقوق ایران». فصلنامه تحقیقات حقوقی تطبیقی ایران و بین الملل». 44 (1398) : 170-149
5)     حیاتی، علی عباس.«مفهوم اصل احتیاط و جایگاه آن در مسئولیت مدنی»، پژوهشنامه حقوق اسلامی. 40 (1393) : 33- 25
6)     حیدری، فلورا و قاسمی، ناصر. جبران زیان های وارده بر محیط زیست از منظرحقوق مدنی. دانشنامه حقوق و سیاست. 1393
7)     خانپور، لیلا و رحیمی، محمد مهدی و پیوندی، رضا.«تحلیل و بررسی نقش قوانین کیفری ایران در حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار مقاصد گردشگری». فصلنامه علمی-پژوهشی نگرش های نو در جغرافیای انسانی. 4 (1391): 87-59
8)     دبیری، فرهاد و دیگران.«بررسی برخی چالش‌های حقوقی مناطق تحت حفاظت تحت مدیریت سازمان محیط‌زیست در استان گیلان». فصلنامه علوم و فنون منابع طبیعی. 3 (1389) : 114-100
9)     شیلتون، دینا و کیس، الکساندر. کتابچه قضایی حقوق محیط‌زیست. چاپ دوم. ترجمه محسن عبدالهی. تهران: انتشارات معاونت حقوقی قوه قضاییه، 1396
10)   رجبی‌، عبداﷲ. بررسی‌ معیارهای ویژه در طراحی‌ نظام مسؤولیت‌ مدنی‌ خسارات زیسـت‌محیطـی(مجموعه‌ مقالات حقوق محیط‌زیست‌). تهران : انتشـارات خرسـندی، 1388.
11)   رمضان قوام آبادی، محمد حسین. «بررسی تطبیقی اجرای اصل احتیاط زیست محیطی در پرتو آرا و تصمیمات مراجع بین المللی». بررسی تطبیقی اجرای اصل احتیاط زیست محیطی در پرتو آرا و تصمیمات مراجع بین المللی. فصلنامه پژوهش حقوق عمومی. 4(1392) : 114-101
12)   رمضانی قوام آبادی، محمدحسین.«پیشگیری و سرکوب جرایم زیست محیطی در پرتو اقدامات سازمانهای غیردولتی در نظام حقوقی ایران». مجله حقوقی دادگستری. 75 (1390) : 225-199.
13)   عابدی، زهرا و ریاحی، مهدی و صالحی، صالح.«تجزیه وتحلیل اقتصادی جرایم زیست محیطی در ایران ومشکلات اجرایی آن». فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست. 4 (1393): 187-175
14)   عبداللهی، محسن. «حمایت کیفری از محیط‌زیست : تأملی بر بایسته‌های حقوق کیفری زیست‌محیطی». فصلنامه عـلـوم محـیـطی. 1(1386) : 117-97
15)   قاسمی، ناصر. حقوق کیفری محیط‌زیست (مطالعه تطبیقی در حقوق ملی و بین‌المللی). چاپ اول. تهران : انتشارات غزال، 1384.
16)   قدسی، سید ابراهیم و گلدوزیان، حسین. «تبیین جرم آلودگی محیط زیست (با تاملی بر ماده 688 قانون مجازات اسلامی)». فصلنامه راه وکالت. 9 (1393) : 195 - 185
17)   قوام، میر اعظم.. حمایت کیفری از محیط‌زیست. تهران : انتشارات سازمان حفاظت محیط‌زیست، 1374.
18)   کاتوزیان، ناصر و مهدی انصاری. «مسؤولیت ناشی از خسارتهای زیست محیطی». مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران. 2 (1387): 14-3
19)   کیس الکساندر، فرید لانک وین، اچ سند پیتر. حقوق محیط‌زیست. ترجمه محمدحسین حبیبی. جلد دوم، تهران: دانشگاه تهران، 1384.
20)   گوندلینگ لوتار، جی دبلیو و هوسیان، ان ای هلپاپ. حقوق محیط‌زیست.. ترجمه محمدحسن حبیبی. جلد اول. تهران : دانشگاه تهران،1381.
21)   مجنونیان، هنریک. مناطق حفاظت‌شده ایران. تهران : انتشارات سازمان حفاظت محیط‌زیست، 1379.
22)   نجات، سید امین و دبیری، فرهاد.«بررسی چالش‌های کیفری ناشی از اجرای ماده 688 قانون مجازات اسلامی». فصلنامه مطالعات حقوقی 2( 1394): 197-173.
23)   نجفی ابرند آبادی، علی حسین. جرم شناسی حقوقی (درآمدی بر جرم شناسی حقوقی کیفری عمومی). تهران : انتشارات میزان، 1395
24)   نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین، از سیاست کیفری تا سیاست جنایی، دیباچه درآمدی به سیاست جنایی، تهران، نشر میزان، بهار ۱۳۸۲، چاپ اول، ص۱۱-۱۰
25)   یزدانیان، علیرضا. قلمرو مسؤولیت مدنی. تهران : نشر ادبستان، 1379.
26)   یزدیان جعفری، جعفر. «تأملی بر نظام هزینه فایده در حقوق کیفری حقوق اسلامی». فصلنامه مطالعات حقوقی. 19 (1388) : 136- 121
 

ب) منابع لاتین

1)     Abaraviciute, D. “Environmental protection through criminal law”: the case study of Lithuania. A thesis submitted (2010) : 79
2)     Coenen, Frans. Public Participation and Better Environmental Decisions: The Promise and Limits of Participatory Processes for the Quality of Environmentally Related Decision-making, Netherland: Springer(2009)
3)     Convention on the Protection of Environment through Criminal Law، E. T. S 172، 1998
4)     Evan Hamman; Reece Walters; Rowena Maguire, “Environmental crime and Specialist courts”, current Issues in criminal Justice (2015) vol. 27, No. 1.
5)     Carole Gibbs and Rachel Boratto, Environmental Crime, Oxford Research Encyclopedia of Criminology, (2018) ,available in:http://criminology.oxfordre.com /view/10.1093/acrefore /9780190264079.001.000 1/ -9780190264079
6)     Driesen, David. “Alternatives to Regulation, Market Mechanisms and the Environment”, in The Oxford Handbook of Regulation, Ed. by Robert Boldwin et al., USA, Oxford University Press. 2010
7)     Kiss, Alexandre, Shelton, Dinah, guide to International Environmental Law,United states of America, Martinus nijhoff publishers, June 2,1925-March 22,2007
8)     Florica Brasoveanu and Alexandru Petru Lisievici Brezeanu, Conditions for Legal Liability for EnvironmentalDamage, Contemporary Readings in Law and Social Justice,Volume 4(2). 2012
9)     Studies and Sustainability Science (LUMES). White, R (2009). Introduction: Environmental Crime and Eco-global Criminology. Environmental Crime: A Reader.