جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بررسی موقعیت مرزی ایران در حوزه خلیج فارس و نقش آن در رویکرد آلمان به این کشور طی جنگ جهانی اول

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسنده
استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران (نویسنده مسوول)
10.22034/jgeoq.2024.490485.4176
چکیده
موقعیت مرزی یک دولت می‌تواند نقش اثرگذری در شکل‌دهی به مناسبات خارجی آن داشته باشد. دسترسی به آبراهها، مناطق تجاری و راههای مواصلاتی از جمله مواردی است که اهمیت جغرافیای یک منطقه را از نظر مرزی و سیاسی تحت تأثیر قرار می دهد و این مسأله در شرایط حساس بین المللی مانند جنگ که کشورهای درگیر آن هر کدام به دنبال نفوذ و منافع خاص خود هستند، بیشتر حائز اهمیت است. ایران مقارن جنگ جهانی اول از چنین موقعیتی برخوردار بود و مورد توجه دولتهای متفقین(انگلیس-روسیه) و متحدین(عثمانی- آلمان) قرار گرفت. بررسی موقعیت مرزی ایران در حوزه خلیج فارس و نقش آن دررویکرد آلمان به این کشور طی جنگ جهانی اول موضوع این پژوهش می باشد. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. دستاوردهای این پژوهش نشان میدهد که مرزهای زمینی و آبی ایران به واسطه‌ خلیج فارس، اروند رود و همجواری با کویت و عراق به دلیل راه آهن برلین -بغداد از دلایل توجه اقتصادی، سیاسی آلمان به ایران بوده همچنین همجواری با افغانستان دلیلی دیگر بر حضور سیاسی آلمان در ایران طی جنگ جهانی اول می باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An examination of Iran's border position in the Persian Gulf and its role in Germany's approach to this country during World War I.

نویسنده English

Fatemeh Nasrollahi
Assistant Professor, Department of History, Payam Noor University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
چکیده English

The border position of a state can play an influential role in shaping its foreign relations. Access to waterways, commercial areas, and transportation routes are among the things that affect the geographical importance of a region in terms of borders and politics, and this issue is more important in sensitive international situations such as wars in which the countries involved each seek their own influence and interests. Iran enjoyed such a position during World War I and was the focus of the Allied (England-Russia) and Allied (Ottoman-Germany) governments. The study of Iran's border position in the Persian Gulf and its role in Germany's approach to this country during World War I is the subject of this research. The research method is descriptive-analytical. The achievements of this research show that Iran's land and water borders through the Persian Gulf, Arvand River, and proximity to Kuwait and Iraq due to the Berlin-Baghdad railway were among the reasons for Germany's economic and political interest in Iran. Also, proximity to Afghanistan is another reason for Germany's political presence in Iran during World War I.

کلیدواژه‌ها English

Germany and World War I
Iran and World War I
Persian Gulf
Arvand Rud
Border importance
-اوبن، ژان(1362)، ایران امروز ،ترجمه علی ا صغر سعیدی،تهران ،نشر زوار.
-اسکراین، سرکلارمونت(بی تا) جنگ جهانی در ایران، مترجم غلامحسین صالحیه، تهران، سازمان چاپ و انتشارات اطلاعات .
      - الهی ،همایون(1384)خلیج فارس و مسائل آ ن،چاپهشتم ،تهران:نشرقومس،
     -انصاری ،مصطفی(1377)تاریخ خوزستان (1878-1925)دوره خاندان کعب و شیخ خزعل،ترجمه محمد جواهر کلام ،تهران:نشر شادگان.
-اعظام ‌قدسی، حسن(1379)خاطرات من یا تاریخ صد ساله، ج 1، تهران، پارنگ.
- بهمنش، احمد(1325) مسأله شرق، تاریخ تشکیل دولت‌های صربستان، یونان، مصر، رومانی، بلغارستان، جمهوریه ترکیه و سیاست اروپا در شرق از قرن 18 تا زمان حاضر تهران: بی‌نا.
- پیروز ،مجتهدزاده(1379)کشورهاو مرزها در منطقه ژئوپلتیک خلیج فارس ،تهران :نشر عطائی.
- جناب،محمد علی(1349)،خلیج فارس وآشنایی با امارات آن ،تهران:بی نا.
- خطابی،  غلام‌حسین (1374)مرزبانی،بی جا: معاونت آموزش ناجا.
- رائیس ،اسماعیل (1356)،دریانوردی ایرانیان،تهران: بی نا  .
- زرقانی، هادی(1386) مقدمه‌ای بر شناخت مرزهای بین‌المللی ، بی جا: دانشگاه علوم انتظامی.
-سایکس، سرپرسی،(1363) ده هزار مایل در ایران،ترجمه حسین سعادت نوری ،تهران :نشر لوحه.
-سپهر،احمد علی(1336)ایران در جنگ بزرگ (1918-1914)،تهران : بی نا.
- سیف زاده ،حسین(1379)،عراق ،ساختارها و فرایند گرایشهای سیاسی ،تهران:مرکز اسناد ا نقلاب  اسلامی.
- فرجی ،عبدالرضا(1366)جغرافیای کامل ایران ،ج1،تهران ،سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش وپروش.
-کاکس(1377)گزارش‌های سالانه سریرسی کاکس سرکنسول‌ انگلیس در بوشهر، ترجمه حسن زنگنه، به کوشش عبدالکریم مشایخی، بوشهر: مرکز مطالعات بوشهرشناسی.
-ک آنتونوا ،گ بونگاردلوین ،گ گ کوتوفسکی (1368)،تاریخ هند،ترجمه پرویز علوی ،تهران : نشربین‌الملل
-کروزن ،جرج ناتیل(1349)ایران و قضیه ایران ،ترجمه غلامعلی وحید مازندرانی ،ج 2 تهران : ترجمه و نشر کتاب.
- کـالینز، جان ام(1370) استراتژی بزرگ،ترجمه کوروش بایندر؛ تهران:دفترمطالعات‌سیاسی‌وبین‌المللی.
-گریوز، فیلیپ(1380) مأموریت سریرسی کاکس در حوزه خلیج‌فارس و ایران، مترجم حسن زنگنه، تهران: به‌دید.
- گروه نویسندگان(1380)شبه جزیره عربستان در عصرحاضر،ترجمه ابوالحسن سرو مقدم ،ج3،مشهد:بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
-لوتسکی، و(1349)تاریخ عرب در قرون جدید ،ترجمه پرویز بابایی،تهران،چاپار شاه رضا.
-میروشنیگف،ل.ی. (1344) ایران در جنگ جهانی اول ،ترجمه ی دخانیات،تهران:امیرکبیر.
-ملکم،یاپ؛کویربوش، بریتون(1380) خلیج فارس در آستانه قرن بیستم ، ترجمة حسن زنگنه، تهران: نشریه دید.
- میرزا صالح، غلامحسین (1365)اسناد رسمی در روابط سیاسی ایران با انگلیس ،روسیه ،عثمانی ،ج،تهران : نشر تاریخ ایران.
میر حیدر ، درٌه(1371) مبانی جغرافیای سیاسی ، تهران: نشر سمت
- ملک زاد،علی(1333)،جغرافیای طبیعی و تاریخ سیاسی خلیج فارس،تهران :کانون کتاب.
      - مشکور،جواد(1387) نام خلیج فارس در طول تاریخ ،تهران: بی‌ نا.
      - مقتدر،غلامحسین(1333) کلید خلیج فارس،تهران: چاپخانه محمد علی علمی
     - نیدرمایر،هانری(1370)سفرنامه کردستان ،بین‌النهرین و ایران ،ترجمه کرامت الله ا فسر ،تهران :انتشارات فرهنگسرا .
- نظامی ،غلامحسین(1382 )،نقش بصره و بنادر کرانه های شمالی خلیج فارس در روابط ایران و عثمانی (1263-1049ه.ق/1847-1632 م )،بوشهر: انتشارات بوشهر
- وادلا،ر(بی تا) خلیج‌فارس در مصر استعمار، ترجمه پروفسور شفیع‌جوادی، تهران: حجاب کتاب.
- وثوقی،محمد باقر(1384)،تاریخ خلیج فارس و ممالک همجوار ،تهران : انتشارات سمت
- هاتف ،محمود(1371)رابطه ایران و عراق و مسئله اروندرود،تهران :نشرپاژنگ.
- هاگت،پیتر(1376) جغرافیای ترکیبی نو،ترجمه شاپور گـودرزی‌نژاد، ج2،تهران: سمت
-Dikshit,R;)1995(Political geograPhy;New Delhi:Tata‌ Mc‌ Grow-Hill.
-J.R.V. Prescott;)1987) Political frontiers and boundaries,(London: Unwin Hyman
-Glassner,M.(1993)Political‌ geograPhy;New‌ York:John‌ Wiley sons,1993