جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

نقش عوامل جغرافیایی و ژئوپلیتیکی در پیروزی های غزنویان در لشکرکشی به هند

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 گروه الهیات و معارف اسلامی-تاریخ و تمدن ملل اسلامی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران.
2 گروه تاریخ، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران.
3 گروه تاریخ، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران
10.22034/jgeoq.2023.339334.3671
چکیده
از وجوه ممتاز در حوزه تاریخ غزنویان در ایران، فتوحات این سلسله در هند می‌باشد. تسخیر دارالکفر، تأمین منافع اقتصادی و برده‌گیری، از علل و اسباب عمده لشکرکشی‌های غزنویان به هند بوده است. این پژوهش در نظر دارد با روش توصیفی‌-‌تحلیلی دلایل پیروزی غزنویان (432-366ه.ق) برهندیان را با نگاهی ویژه به جایگاه فیل و غلامان هندی سپاه غزنوی در حد فاصل حکومت سبکتگین تا پایان حکومت سلطان مسعود را بررسی و تبیین کند. با توجه به مشابهت تسلیحاتی و تا حدودی تاکتیکی و به کارگیری فیل در سپاه غزنویان و هندیان، مهم‌ترین پرسش این مقاله این است که: چرا برغم همانندی‌ها در سپاهیگری غزنویان و هندیان، از جمله کاربرد فیل و حضور هندیان در سپاه غزنوی، اغلب پیروزی‌ها به‌نفع غزنویان رقم خورده است ؟ یافته های پژوهش حاضرگواه این است که غزنویان با به کارگیری بجا و بهینه فیل و شرایط بهتر استفاده از این حیوان در نبرد با هندیان و با بهره‌گیری از غلامان هندی حاضر در سپاه خود، توانستند پیروزی را نصیب خود کنند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The role of geographical and geopolitical factors in the victories of the Ghaznavids in the invasion of India

نویسندگان English

Mohsen Shah Bakhti 1
Mostafa Naseri Rad 2
Boshra Delrish 2
Javad Sakha 3
1 Department of Theology and Islamic Studies - History and Civilization of Islamic Nations, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, Iran
2 Department of History, Takestan Branch, Islamic Azad University, Takestan, Iran.
3 Department of History, Abhar Branch, Islamic Azad University, Abhar, Iran
چکیده English

One of the outstanding aspects in the field of Ghaznavid history in Iran is the conquests of this dynasty in India. The conquest of Dar al-Kufr, the pursuit of economic interests, and slavery were among the main causes of the Ghaznavids' invasions of India. This research intends to study and explain the reasons for the victory of the Ghaznavids (432-366 AH) with a descriptive-analytical method, with a special look at the position of elephants and Indian slaves of the Ghaznavid corps between Sabkatgin government and the end of Sultan Massoud's rule. Given the similarity in weapons and somewhat tactics and the use of elephants in the Ghaznavid and Indian corps, the most important question of this article is: Why, despite the similarities in the Ghaznavid and Indian corps, including the use of elephants and the presence of Indians in the Ghaznavid corps, Are the victories in favor of the Ghaznavids? The findings of the present study show that the Ghaznavids were able to achieve victory by using the elephant properly and in better conditions to use this animal in the battle against the Indians and by taking advantage of the Indian slaves present in their army.

کلیدواژه‌ها English

Ghaznavids
Indians
elephants
victory
آرن، رمون، نقد تاریخ وسیاست در روزگار ایدئولوژی ها، ترجمه نادر انتخابی، تهران: هرمس،1380.
آریان، لشکرکشی اسکندر، ترجمه محسن خادم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی،1344.
ابن اثیر، علی بن محمد، تاریخ کامل، ترجمه ابوالقاسم حالت، تهران: علمی،1371.
ابن الجوزی، عبدالرحمن ابن علی، المنتظم ، ترجمه محمد عبدالقادر و مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1413ق.
ابن خردادبه، عبیدالله بن عبدالل، المسالک و الممالک، ترجمه سعید خاکرند، لندن: دار صادر افست لیدن، 1889م‏.
ابن‌خلدون، عبدالرحمن (1363)، تاریخ ابن‌خلدون، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
باسورث، کلیفورد ادموند، تاریخ غزنویان، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیر کبیر، 1387.
بشم, آرتور لولین، هند باستان، ترجمه فریدون بدره­ای و محمود مصاحب، تهران: علمی و فرهنگی، 1394.
بنداری، فتح­ بن علی، تاریخ سلسله سلجوقی، ترجمه محمد حسین جلیلی کرمانشاهی، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1352.
بوتول،گاستون، جامعه شناسی جنگ، ترجمه هوشنگ خجسته، تهران:علمی و فرهنگی، 1393.
بیهقی، محمد حسین، تاریخ بیهقی، تهران: دنیای کتاب، بی­تا.
12- تاپار، رومیلا ، تاریخ هند، ترجمه همایون صنعتی زاده، تهران: ادیان، 1366.
جیلانی, غلام جیلانی، غزنه و غزنویان، کابل, 1351.
تتوی، احمد بن نصرالله، تاریخ الفی، بی­جا، بی­تا.
توسلی, محمد مهدی‏، سیماى شبه قاره هند، قم: مجمع ذخائر اسلامى‏،1394.
حسن زاده، اسماعیل، “ساختار و عملکرد سپاه غزنویان” پژوهشنامه علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی، شماره 52، 152-115، تهران: 1358.
خواجه نظام الملک، ابوعلی حسن بن علی، سیاست نامه، تدوین توسط تصحیح و عباس اقبال، تهران: اساطیر، 1396.
خواندمیر، غیاث الدین، تاریخ حبیب السیر فی اخبار افراد بشر، ترجمه محمد دبیر سیاقی، تهران: خیام، 1380.
دلریش، بشری، جایگاه سیاسی غلامان در تاریخ ایران، تهران: هزار، 1392.
دلیر, نیره، “تحلیل پیروزی حملات محمود غزنوی ازپایگاه خراسان بزرگ به هندوستان؛ بر اساس مولفه های مفهومی مدل سوآت” خراسان بزرگ،شماره 30،ص 64-49، مشهد: بهار 1379.
دینوری، ابوحنیفه احمد بن داود، اخبارالطوال، ترجمه محمود مهدوی دامغانی، تهران: نی، 1371.
ذکاء، یحیی، ارتش شاهنشاهی ایران از کوروش تا پهلوی، تهران: شورای ارتشی‌ دو هزار و پا‌نصدمین‌ سا‌ل‌ بنیا‌نگذاری شا‌هنشا‌هی‌ ایران، 1350.
 راوندی، مرتضی، تاریخ اجتماعی ایران، تهران: امیر کبیر، 1364.
رشید الدین فضل الله، جامع التواریخ (تاریخ اسلام و ایران)، تهران: میراث مکتوب، 1392.
سان تزو، هنر جنگ، ترجمه حسن حبیبی، تهران: قلم، 1364.
سیرافی،سلیمان تاجر، سلسله التواریخ، ترجمه حسن قرچانلو،تهران:اساطیر، 1381.
شبانکاره، محمد، مجمع الانساب، ترجمه میر هاشم محدث، تهران: امیر کبیر، 1393.
عالمی, خدیجه(1399)، فتوح اعراب و ترکان در شبه قاره هند، تهران: سروش.
عتبی، محمد بن عبدالجبار،، تاریخ یمینی، محقق جعفر شعار، تهران: علمی و فرهنگی، 1374.
عنصر المعالی, کیکاوس بن اسکندر، قابوس نامه، بی­جا، بی­تا.
عنصری، ابوالقاسم حسن بن احمد، دیوان عنصری بلخی، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران: کتابخانه سنایی، 1363.
فرای، ریچارد، تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیر کبیر، 1363.
فرخی سیستانی، ابوالحسن، دیوان فرخی، به کوشش محمد دبیر سیاقی، تهران: سپهر، 1335.
کریستین سن، آرتور امانوئل، ایران در زمان ساسانیان، تهران: دنیای کتاب، 1368.
گردیزی، ابو سعید، زین الاخبار، ترجمه عبد الحی حبیبی، تهران: دنیای کتاب، 1363.
محمدی، ذکرالله، “نقش غنایم و ثروت هند در بنیه های اقتصادی غزنویان“، تاریخ دانشگاه آزاد محلات، سال سوم، شماره چهار، ص 144-117، محلات: بهار 1386
مدبر، محمد بن منصور، آداب الحرب و الشجاعه، مصحح احمد سهیلی خوانساری، تهران: اقبال، 1364.
مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب ، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: علمی فرهنگی، 1390.
مقدسی, ابو عبدالله محمد بن احمد، احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، ترجمه علینقی منزوی، تهران: شرکت مؤ لفان و ترجمان ایران، 1361.
مقدسی، مطهر بن طاهر، آفرینش و تاریخ، ترجمه محمد رضا شفیعی کدکنی، تهران: آگاه، 1374.
منهاج سراج، عثمان بن محمد، طبقات ناصری، تهران : دنیای کتاب، 1364.
مؤلف ناشناخته،تاریخ سیستان ،تصحیح محمد تقی بهار،تهران: پدیده خاور، 1366.
هاوارد, مایکل، کلاوزویتس و نظریه جنگ، ترجمه غلامحسین میرزا صالح، خرمشهر: طرح نو، 1337.
یعقوبی،احمدبن ابی یعقوب، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمد ابراهیم آیتی،تهران:علمی و فرهنگی، 1387.
Anooshahr, Ali (2020) "The Elephant and Imperial Continuities in North, 1200–1600CE ", The Indian Economic and Social Histor, vol. 57, issue 2, 139-169
Habib, -Mohammad. (1984) " Indian culture and social life at the time of the Turkish invasions”, Lahore: Public Domain Dedication                          Hickman, C. P. (2008) Zoology, Washington: " Janice Roerig-Blon the time of the Turkish invasions”, Lahore: Public Domain Dedication,     
Reza, Jabir (2018) " Indian Elephant crops Under the Ghaznavids “, Dehli: Dehli University Indian, 212-222