جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

ارزیابی پایداری ساختار کالبدی مساکن روستائی شهرستان لنجان در برابر زلزله

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 استادیار گردشگری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 دانش آموخته جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.22034/jgeoq.2025.430948.4081
چکیده
اگرچه افزایش تاب آوری در برابر زلزله به یک هدف تحقیقاتی اصلی در کشور تبدیل‌شده است، اما عمده تمرکز بر مناطق شهری بوده و به مناطق روستایی کمتر توجه شده است. در حالی که بخش زیادی از ساکنان روستایی کشور در معرض زلزله قرار دارند. هدف پژوهش حاضر ارزیابی پایداری ساختار کالبدی مساکن روستایی در برابر مخاطره زلزله در شهرستان لنجان می باشد. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است و به شیوه پیمایشی انجام شده است. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخته استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش روستاییان شهرستان لنجان هستند که با روش کوکران 378 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. برای روایی پرسشنامه از روش صوری و برای پایایی از ضریب کرونباخ استفاده شد که تأیید شد. برای تجزیه داده ها از نرم افزار SPSS و آزمون فریدمن و تاپسیس فازی استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد در بعد اقتصادی شاخص تغییر وضعیت الگوی مصرف مواد غذایی در روستا، در بعد اجتماعی شاخص میزان رضایت از معماری داخلی مساکن روستا و در بعد کالبدی، شاخص برخورداری مساکن از امکانات رفاهی بیشترین نقش را در پایداری ساختار کالبدی مسکن روستایی ایفا می‌کنند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Assessing the stability of the physical structure of rural houses in Lanjan city against earthquakes

نویسندگان English

Seyed Eskandar Seidiy 1
Narges Vezin 2
Neda Mirbagheri 3
1 Associate Professor of Geography and Rural Planning, Faculty of Geographical Sciences and Planning, Isfahan University, Isfahan
2 Assistant Professor of Tourism, Faculty of Geographical Sciences and Planning, Isfahan University, Isfahan, Iran
3 MA in Geography and Rural Planning, Faculty of Geographical Sciences and Planning, Isfahan University, Isfahan, Iran
چکیده English

Although enhancing earthquake resilience has become a primary research objective in the country, the focus has predominantly been on urban areas, with less attention paid to rural regions. However, a significant portion of the rural population in the country is exposed to earthquake risks. The aim of the present study is to evaluate the stability of the physical structure of rural housing against earthquake hazards in Lenjan County. The research method is descriptive-analytical and was conducted through a survey approach. A researcher-made questionnaire was used to collect data. The statistical population of the study consists of the rural residents of Lenjan County, with a sample size of 378 individuals selected using Cochran's method. The validity of the questionnaire was confirmed through face validity, and its reliability was confirmed using Cronbach's alpha coefficient. Data analysis was performed using SPSS software, the Friedman test, and fuzzy TOPSIS. The results indicate that, in the economic dimension, the index of changes in food consumption patterns in the village; in the social dimension, the index of satisfaction with the internal architecture of rural housing; and in the physical dimension, the index of housing access to welfare facilities play the most significant roles in the stability of the physical structure of rural housing

کلیدواژه‌ها English

Housing
sustainable housing
TOPSIS
natural hazards
Lanjan city
بمانیان، محمدضارضا؛ رفیعیان، مجتبی؛ خالصی، محمد مهدی و بمانیان، رضا. (1391). کاهش خطرپذیری شهر از بلایای طبیعی (زلزله) از طریق برنامه ریزی کاربری زمین مطالعه موردی: ناحیه 5 منطقه 3 تهران. نشریه مدیریت بحران، 1 (2)، 15-5.
حاجی‌زاده؛ فاضل و ایستگلدی، مصطفی. (1397). تحلیلی بر تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی با تأکید بر زلزله مطالعه موردی: دهستان حومه شهرستان لامرد، مدیریت مخاطرات محیطی، 5 (1)، 83-67.
حیدری ساربان، وکیل. (1393). تحلیل اثرات وقوع زلزله در مناطق روستایی شهرستان ورزقان (مطالعه موردی: دهستان ازومدل شمالی). جغرافیا و مخاطرات محیطی، 11، 60-41.
حیدری ساربان، وکیل؛ مجنونی توتاخانه، علی و نقابی، محبوبه. (1395). بررسی و ارزیابی تاثیر الگوهای اسکان مجدد بر تغیر سرمایه اجتماعی در روستاهای زلزله زده مطالعه موردی: روستاهای زازله زده شهرستان ورزقان. جغرافیا و توسعه، 14 (43)، 70-51.
رضایی شهابی، رامین و صالحی حیدرآباد، یاسر. (1392). مدیریت بحران و بررسی ابعاد پیشگری از بحران زلزله در ایران. ششمین همایش فرامنطقه ای پیشرفتهای نوین در علوم مهندسی، تنکابن،https://civilica.com/doc/206120
رضایی، روح‌الله و درینی، روح‌الله. (1396). شناسایی و تحلیل عوامل تأثیرگذاری بر آسیب‌پذیری مساکن روستایی روستای هوکرد شهرستانجیرفت، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 48 (3)، 451-443.
سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان اصفهان. (1401). سالنامه آماری استان اصفهان سال 1401، تهران: سازمان برنامه و بودجه.
سرتیپپور، محسن. (1390). پدیدار شناسی مسکن روستایی. مجله مسکن و محیط روستا، (133)30: 23-14.
شاه پروری، مهدیه؛ منصوری، بهروز؛ اعتصام، ایرج. (1400). رویکردی تحلیلی به کیفیت معماری مسکن منطقه 1 تا 3 شهر تهران طی سال های 1357-1397. فصلنامه جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای)، 43 (11)، 218-209.
شریفی نجف آبادی، رسول؛ معیری، مسعود؛ غیور، حسنعلی؛ صفایی، همایون و سیف، عبدالله. (1392). بررسی و تطبیق شواهد ژئومورفولوژی و لرزه شناسی زمین ساخت فعال در محدوده زاگرس مرکزی. جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، 24 (2)، 192-175.
طاهری، هما؛ گندمکار، امیر؛ مهکویی، حجت؛ خادم الحسینی، احمد. (1400). تحلیل تأثیر سیاست بر گردشگری در منطقه آزاد اروند. فصلنامه جغرافیا (برنامه ریزی منطقه ای)، 43 (11)، 56-41.
عزمی، آئیژ؛ معصوم پور، جعفر و شاهمرداری، علی. (1395)، بررسی نقش مردمدر درک مخاطرات طبیعی و آمادگی در برابر آن‌ها در سطح دهستان زالوآب بخش مرکزی شهرستان روانسر استان کرمانشاه. فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 4 (6)، 95-86.
عزیزی، محمد مهدی. (1383). جایگاه شاخص های مسکن در فرآیند برنامه ریزی مسکن. هنرهای زیبا، 17 (17)، 42-31.
علوی، سید علی؛ رمضان نژاد، یاسر؛ فتاحی، احدالله و خلیفه، ابراهیم. (1394). پهنه بندی فضایی سکونتگاه های روستایی در معرض مخاطرات محیطی با استفاده از تکنیک تصمیم گیری چند معیاره ویکور (مطالعه موردی: شهرستان تالش)، فصلنامه برنامه ریزی منطقه ای، 5 (20)، 136-125.
عنابستانی، علی‌اکبر؛ جوانشیری، مهدی؛ محمودی، حمیده و دربان آستانه، محمدرضا. (1396). تحلیل فضایی سطح تاب‌آوریسکونتگاه‌های روستایی در برابر مخاطرات طبیعی مطالعه موردی: بخش مرکزی شهرستانفاروج، نشریه تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 4 (4)، 38-17.
عیدی وندی، امین و خسروی، قایم. (1398). ارزیابی ریسک زلزله زرین‌شهر با استفاده از سیستم اطلاعات. جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 30 (1)، 75-55.
عیدی وندی، امین؛ خسروی، قایم و واعظ اشتری، عبدالله. (1398). تحلیل خطر لرزه‌ای با رهیافت احتمالی و با استفاده مدل کرایسس در شهر زرین‌شهر. فصلنامه جغرافیا و مخاطرات محیطی، 8 (29)، 79-69.
محمدخانی، مظفر و سلمانیان، مریم. (1389). نقش برنامه ریزی روستایی و مدیریت بحران در کاهش مخاطرات طبیعی. چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام. زاهدان. 1، 15-1.
یاری حصار، ارسطو و وکیل حیدری ساربان. (1395). ارزیابی نقش طرح های عمرانی در کاهش آسیب پذیری روستا در مقابل بحران زا (مطالعه موردی: شهرستان ورزقان)، فصلنامه فضای جغرافیایی، 16 (54)، 324-305.
Chokor, B.A. (2005). Changing urban housing form and organization in Nigeria: lessons for community planning. Planning Perspectives, 2 (1), 69-96.
Spence, R., & Mulligan, H. (1995). Sustainable development and the construction industry. Habitat International, 19 (3), 279-292.
Sultana, Sabiha. (1993). Rural settlements in Bangladesh: spatial pattern and development. Dhaka, Graphosman.
Ahmed, K.I. (2006). The Rural Bangladeshi Courtyard. BRAC University Journal, 3 (1), 9-15.
Mitchell, J.M., & Kemp, B.J. (2000). Quality of Life in Assisted Living Homes: A Multidimensional Analysis. The Journals of Gerontology, 55 (2), 117-127.