جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بررسی چگونگی تاثیر عوامل موثر در حضورپذیری در فضاهای بینابینی همچون بازار ( نمونه موردی : بازار سنتی شیراز)

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده هنر، معماری و شهرسازی، واحد قشم ، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم ، ایران
2 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر، معماری و شهرسازی، واحدبم، دانشگاه آزاد اسلامی،بم، ایران
3 استادیار گروه معماری، دانشکده هنر، معماری و شهرسازی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی،قشم ، ایران
10.22034/jgeoq.2025.501565.4219
چکیده
عملکرد اصلی فضاهای عمومی همچون بازار، بستری برای حضور مردم است، لذا از دست دادن عرصه های جمعی یا فضاهای عمومی در شهر ها منجر به پیامد های مهم اجتماعی خواهد شد که از جمله میتوان به حرکت رو به پایین و تنزل حضور پذیری و به تبع آن روابط اجتماعی شهری را ذکر کرد. به نظر میرسد آنچه موجب ارتقا، کیفیت حضور پذیری کاربران میشود، ایجاد شبکه های ارتباطی فضاست که این امر با ایجاد فضاهای بینابینی میسر میگردد. مولفه های مورد بررسی در این حوزه در دو حوزه متغیرهای کالبدی و معنایی معرفی و در جامعه آماری ،افراد بازدید کننده از بازار شیراز و فضاهای بینابینی آن و با حجم کلی نمونه در این پژوهش برابر با 768 نفر بوده که 384 نفر در راسته بازار شیراز و 384 نفر دیگر نیز در کاروانسرها و سراها می باشند. تحلیل در نرم افزار spss و با استفاده از آزمون های آماری به اهمیت و ارتباط مولفه ها با یکدیگر پرداخته است ، نتیجه تحقیق نشان میدهد که تعادل بین دو مولفه محیطی و معنایی می تواند مخاطب را در انتخاب مسیر یاری نماید. در این پژوهش ، مولفه های محیطی و کالبدی، شامل : نشانه- راه- لبه- گره- محرک نور-توالی فضایی-فرم-رنگ-آسایش اقلیمی و مولفه های معنایی شامل : دسترسی پذیری- امنیت و نظارت-پیاده مداری-خوانایی-سرزندگی اجتماعی-هویت تاریخی و میراث مشترک میباشند . همچنین نتایج پژوهش طراحان را برای ایجاد یک چارچوب، بر اساس عوامل موثر یاری مینماید تا در طراحی فضاهای عمومی همون بازار، از آن بهره ببرند .
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining how effective factors affect presence in intermediate spaces such as the market (case example: traditional market of Shiraz)

نویسندگان English

ahmad rabbanimoghadam 1
Mansour Nikpour 2
Hesamuddin Sotoudeh 3
1 PhD student in Architecture, Faculty of Arts, Architecture and Urban Planning, Qeshm Branch, Islamic Azad University, Qeshm, Iran
2 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urban Planning, Bam Branch, Islamic Azad University, Bam, Iran
3 Assistant Professor, Department of Architecture, Faculty of Art, Architecture and Urban Planning, Qeshm Branch, Islamic Azad University, Qeshm, Iran
چکیده English

The main function of public spaces such as the market is a platform for people to be present, therefore, the loss of public spaces or public spaces in cities will lead to important social consequences, including the downward movement and decline in attendance and consequently It mentioned urban social relations. It seems that what improves the quality of presence of users is the creation of space communication networks, which is possible by creating intermediate spaces. The components examined in this area are introduced in two areas, physical and semantic variables, and in the statistical population, people visiting the Shiraz market and its interspaces, and the total sample size in this research is 768 people, of which 384 people are in the Shiraz market. And 384 other people are in caravanserais and houses. The analysis in spss software and using statistical tests has dealt with the importance and relationship of the components with each other, the result of the research shows that the balance between the two environmental and semantic components can help the audience in choosing the path. In this research, the environmental and physical components, including: sign-road-edge-node-light stimulus-spatial sequence-form-color-climatic comfort and semantic components including: accessibility-security and monitoring-pedestrianization-readability- Social vitality-historical identity and common heritage. Also, the research results help the designers to create a framework based on the effective factors to use it in the design of the public spaces of the same market.

کلیدواژه‌ها English

Presence components
interstitial space
public space
Shiraz market
-آرام، قرائی، و حبیبی. (2018). بررسی نقش بازارهای دوره‌‌ای در حضورپذیری ساکنین محله‌های شهری و افزایش تعاملات اجتماعی، مورد مطالعاتی: شهر همدان. معماری و شهرسازی آرمان شهر، 11(23)، 135-145.
-بلیلان اصل، لیدا؛ ستارزاده، داریوش؛ 1388، «جایگاه فضای بینابین در سازماندهی فضایی عناصر معماری و شهری در ایران مطالعه موردی: شهر تبریز در دوره قاجار»، مجله علوم و تکنولوژی محیط زیست، دوره هفدهم، شماره 2، صص 181-169.
- پروشانی، ایرج؛ 1398، «بازار در تمدن اسلامی»، ترجمه سعید ارباب شیرانی، تهران، نشر کتاب مرجع، چاپ اول.
-پیرواولیا  مرجان، جمال الدین سهیلی،1395، "کیفیت فضای بینابین در گذرهای تاریخی"نمونه موردی: گذر ساغریسازان شهر رشت"، نشریه علمی - پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران،ص33-48
- حکیمیان پانته آ، و لک آزاده. (2019). واکاوی انسجام کالبدی بازار تاریخی شهر ایرانی، مطالعه تطبیقی بازارهای تاریخی کرمان و شیراز.
- دانشگر مقدم، گلرخ، اسلامپور، و مرمر. (2013). تحلیل نظریه قابلیت محیط از دیدگاه گیبسون و بازخورد آن در مطالعات انسان و محیط انسان ساخت. معماری و شهرسازی آرمان شهر، 5(9)، 73-86.
- شاهچراغی، آزاده، اسلامی، و سید غلامرضا. (2008). بازخوانی نظام معماری باغ ایرانی در باغ-فرش ایرانی با تأکید بر نظریه بوم‌شناختی ادراک محیط. گلجام؛ نشریه علمی فرش دستباف، 4(9)، 63-86.
-شاهچراغی آزاده،  علیرضا بندر آباد، 1399، محاط در محیط کاربرد روان شناسی محیطی در معماری و شهرسازی، شعبه دانشگاه تهران
- لینچ، کوین، 1381، «سیمای شهر»، ترجمه: دکتر منوچهر مزینی، موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
-Fong P, Haslam C , Cruwys T .2021. There'sa bit of a ripple-effect”: A social identity perspective on the role of in-between spaces
-Neto, O. A., Jeong, S., Munakata, J., Yoshida, Y., Ogawa, T., & Yamamura, S. (2016). Physical element effects in public space attendance. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 15(3), 479-485.‏
-Noël, T., & Dardenne, B. (2022). Relationships between green space attendance, perceived crowdedness, perceived beauty and prosocial behavior in time of health crisis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(11), 6778.‏
-Rembeza,M.&Sas-Bojarska,A.(2022).The Changinh Nature of In-Between Spaces in the Transformation Process of Cities.Urban Planning (1),32-43
-Yuen, F., & Johnson, A. J. (2017). Leisure spaces, community, and third places. Leisure Sciences, 39(3), 295-303.‏