جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

مطالعه تطبیقی سیاست‌های اقتصادی دولت‌های رفسنجانی و احمدی‌نژاد و پیامدهای آن در عرصه توسعه سیاسی و اجتماعی کشور

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی – جامعه‌شناسی سیاسی، پردیس علوم و تحقیقات فارس، دانشگاه آزاد اسلامی، فارس، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی – جامعه‌شناسی سیاسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
3 استادیار گروه علوم سیاسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
4 دانشیار گروه جامعه شناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
10.22034/jgeoq.2025.501476.4218
چکیده
هدف این مقاله مطالعه تطبیقی سیاست‌های اقتصادی دولت‌های رفسنجانی و احمدی‌نژاد و پیامدهای آن در عرصه توسعه سیاسی و اجتماعی کشور می‌باشد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، اسناد و قوانین مرتبط با استفاده از روش فیش‌بردای بوده است. در پاسخ به این سؤال که سیاست‌های اقتصادی دولت‌های رفسنجانی و احمدی‌نژاد چگونه بوده است؟ و پیامدهای آن در عرصه توسعه سیاسی و اجتماعی کشور کدام‌اند؟ نتایج نشان داد که دولت هاشمی رفسنجانی، با شعار و هدف بازسازی و توسعه روی کارآمد، ولی پس از اجرای اقداماتی در عرصه اقتصاد، فرهنگ و،... تغییرات قابل‌توجهی در حوزه ساخت اقتصادی، اجتماعی و متعاقب آن ساخت سیاسی به وجود آمدکه ازجمله آن‌ها می‌توان به تضرر اقشار پایین جامعه و در پی آن باعث تضعیف وجوه پوپولیستی، به‌کارگیری تکنوکرات‌ها در دولت، توزیع نسبی قدرت اقتصادی، رشد و نوسازی جامعه در برخی از زمینه‌ها، گسترش کمی و کیفی طبقه متوسط جدیددر جامعه، افزایش فشار اقتصادی بر طبقات پایین و نارضایتی آنان و توسعه و نوسازی اقتصادی و گسترش طبقه متوسط جدید اشاره کرد و همچنین دولت احمدی‌نژاد نیز که از درون بستری اقتصادی و با شعار برقراری عدالت و به‌واسطه حمایت اقشار پایین جامعه روی کارآمد، اقدام به اتخاذ سیاست‌های در عرصه اقتصاد کرد که باعث ایجاد سیاست‌های توزیعی و در عرصه خارجی، توسعه و گسترش روابط اقتصادی با کشورهای جهان سوم، ایجاد تغییراتی در قراردادهای اجتماعی (یا همانکارکرد توزیعی) میان خودو طبقات اجتماعی، رابطه بین ارتش، اقتصاد و سیاست، غیر یکپارچه شدن دولت وتبدیل دولت اصول‌گرا به یک دولت غیر یکپارچه شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A comparative study of the economic policies of the Rafsanjani and Ahmadinejad governments and their consequences in the political and social development of the country

نویسندگان English

Seyed Hadi Hosseini 1 2
Alireza Biabannavard Sarvestani 3
Karamatolah Rasakh 4
1 PhD student, Department of Political Science - Political Sociology, Fars Science and Research Branch, Islamic Azad University, Fars, Iran
2 PhD student, Department of Political Science - Political Sociology, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
3 Assistant Professor, Department of Political Science, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
4 Associate Professor, Department of Sociology, Shiraz Branch, Islamic Azad University, Shiraz, Iran
چکیده English

The aim of this article is to conduct a comparative study of the economic policies of the governments of Rafsanjani and Ahmadinejad and their consequences on the political and social development of the country. The research method is descriptive-analytical, utilizing library resources, documents, and relevant laws through note-taking. In response to the question of how the economic policies of the Rafsanjani and Ahmadinejad governments were and what their consequences were in terms of political and social development, the results showed that Hashemi Rafsanjani’s government, with the slogan and goal of reconstruction and development, made significant changes in the economic, social, and consequently political structures. These changes included the harm to lower social classes, which weakened populist elements, the employment of technocrats in the government, the relative distribution of economic power, the growth and modernization of society in some areas, the quantitative and qualitative expansion of the new middle class, increased economic pressure on lower classes and their dissatisfaction, and economic development and the expansion of the new middle class. Additionally, Ahmadinejad's government, emerging from an economic context and with the slogan ofestablishing justice, and backed by the support of lower social classes, adopted economic policiesthat led to distributive policies. In the external arena, this government expanded and developed economic relations with third-world countries, made changes in social contracts (or their distributive function) withdifferent social classes, and influenced the relationship between the military, economy, and politics, resulting in the disintegration of the government and its transformation into a fragmented conservative government.

کلیدواژه‌ها English

Economic Policies
Political Development
Hashemi Rafsanjani Government
Ahmadinejad Government
احتشامی، انوشیروان، (1398)، سیاست خارجی ایران در دوره سازندگی، ترجمه متقی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
آرمین، محسن (1390)، اصلاحات و پرسش‌های اساسی، مجموعه مقالات، تهران: ذکر.
اسماعیلی، حمیدرضا، (1399)، شورش اشرافیت بر جمهوریت، ناشر: مؤلف.
امانی، سید مهدی، (1400) جمعیت‌شناسی عمومی ایران، تهران: انتشارات سمت.
برنانک، بن اس، (۱۳۸۹)، استقلال بانک مرکزی: شفافیت و پاسخگویی، ترجمه نجار فیروز رجایی و شفاخواه، مجله اقتصادی بررسی مسائل و سیاست‌های اقتصادی، شماره 9 و 10.
بشیریه، حسین، (1395)، دیباچه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی جمهوری اسلامی ایران، چاپ چهارم، تهران: نگاه معاصر.
بشیریه، حسین، (1400)، جامعه‌شناسی سیاسی، چاپ نوزدهم، تهران: نشر نی.
حاتمی، عباس، (۱۳۸۵)، الگوی آونگی و دولت در ایران پس از انقلاب، رساله دکترا، دانشگاه تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
حاجی یوسفی، امیرمحمد، (۱۳9۸)، دولت، نفت و توسعه اقتصادی در ایران، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی
حسینی، سید هادی (1400)، توسعه اقتصاد سیاسی ایران، تهران: نشر زرنوشت
حسینی، سیدجواد، (۱۳9۹)، واگرایی و همگرایی سه گرایش، در رویارویی اندیشه‌ها، جلد اول، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
ربیعی، علی، (1400)، جامعه‌شناسی تحولات ارزشی: نگاهی به رفتارشناسی رأی‌دهندگان در دوم خرداد ۷۶، تهران: فرهنگ و اندیشه.
زیباکلام، صادق، (۱۳۸۵)، احمدی‌نژاد و جامعه‌شناسی قدرت در ایران، مجله بازتاب اندیشه، (74)
ساعی، احمد، (1397)، مسائل سیاسی و اقتصادی جهان سوم، تهران: نشر قومس.
شادلو، عباس، (1400)، احزاب و جناح‌های سیاسی ایران امروز، تهران: نشر وزرا.
مزارعی، یوسف، (۱۳۸۷)، نقش سیاست‌های دولت هاشمی در شکل‌گیری حزب کارگزاران سازندگی، رساله ارشد، دانشگاه تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
مظفر، محمدجواد، (1398)، اولین رئیس‌جمهور، تهران: انتشارات کویر.
مؤمنی، فرشاد، (1396)، اقتصاد ایران در دوران تعدیل ساختاری، تهران: انتشارات نقش و نگار.
میرزائی، مجید، (۱۳۸۰)، تعدیل ساختار اقتصادی و تأثیر آن بر تحول حقانیت نظام سیاسی ایران، رساله ارشد، دانشگاه تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی.
میری آشتیانی، الهام، (1402)، مقدمه‌ای بر آسیب‌شناسی مسائل اجتماعی در ایران، تهران: انتشارات فرهنگ گفتمان.
الوانی، مهدی، (۱۳۹۱)، تأملی بر آثار گروه‌های ذی‌نفوذ بر فراگرد تنظیم بودجه در ایران، پژوهش‌های مدیریت در ایران، شماره ۱.