جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

توسعه اقتصادی - اجتماعی سواحل مکران با تاکید بر چالش های امنیتی و دفاعی

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
جواد سرگلزائی 1
مریم پویا 2
منصور تاجری 3
1 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران
2 استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران.
3 استادیار، گروه مطالعات سیاسی خاورمیانه، جهاد دانشگاهی دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران.
10.22034/jgeoq.2025.506654.4238
چکیده
توسعه سواحل مکران، از اهمیت اقتصادی- سیاسی قابل‌توجهی برخوردار است و قابلیت گسترش اقتصاد بین المللی در ایران، منطقه اوراسیا، اروپا، کشورهای ساحلی اقیانوس هند و اقیانوس آرام را داراست. این بهینه سازی شامل زیرساخت های‌ بنادر، حمل و نقل و ارتباطات زمینی، ریلی و هوایی می شود، که تسهیل تجارت، ترانزیت و انتقال انرژی روان را برای بسیاری از نقاط جهان فراهم می سازد. هدف اصلی این مقاله بررسی عوامل موثر بر توسعه سواحل مکران با تاکید بر چالش های امنیتی و دفاعی در شرق کشور است. روش تحقیق توصیفی– تحلیلی است و جمع آوری داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای انجام شده است، در این مطالعه به بررسی ویژگی‌های جغرافیایی، اجتماعی و سیاسی سواحل مکران، ظرفیت‌های اقتصادی موجود، پتانسیل منطقه گرایی، عضویت و شکل دهی به سازمان‌ های منطقه ای و تحقق‌ منافع‌ و ایده آل ها براساس‌ اولویت های کشورهای مرتبط، چالش‌های مرزی، تهدیدات از سوی کشورهای همسایه و قدرت های بزرگ، ضرورت تقویت توان دفاعی، نظامی و امنیتی پرداخته شده است. یافته های پژوهش بیانگر الزاماتی در خصوص جذب سرمایه گذاری داخلی و خارجی، سیاستگذاری شفاف جهت بهره گیری از موقعیت خاص این سواحل با هدف ایجاد اشتغال، درآمدزایی و توسعه امنیت اجتماعی و ملی، بهره گیری از دیپلماسی فعال و تفاهم بین المللی به عنوان پلی میان کشورهای اکو؛ آسه آن و سایر کشورهای جهان برای مبادله کالا، مشارکت در طرح‌های کریدور شمال- جنوب، توجه به جذابیت و ظرفیت های کم نظیر گردشگری نهفته در این منطقه، و بهبود گردشگری داخلی
کلیدواژه‌ها
توسعه
سواحل مکران
چالش های امنیتی- دفاعی

عنوان مقاله English

Socio-economic development of the Mackoran coast with emphasis on security and defense challenges

نویسندگان English

Javad Sargolzaei 1
Maryam Pooya 2
Mansour Tajeri 3
1 PhD Student, Department of Political Science, Zahedan Branch, Islamic Azad University, Zahedan, Iran
2 Assistant Professor, Department of History, Velayat University, Iranshahr, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Middle East Political Studies, Jihad Daneshghahi University of Sistan and Baluchestan, Iran.
چکیده English

The development of the Mackoran coast is of significant economic and political importance and has the potential to expand the international economy in Iran, the Eurasian region, Europe, and the coastal countries of the Indian Ocean and the Pacific Ocean. This optimization includes port infrastructure, transportation, and land, rail, and air communications, which will facilitate trade, transit, and smooth energy transfer to many parts of the world. The main objective of this article is to examine the factors affecting the development of the Mackoran coast with an emphasis on security and defense challenges in the east of the country. The research method is descriptive-analytical and data collection was carried out through library studies. In this study, the geographical, social, and political characteristics of the Mackoran coast, existing economic capacities, regionalism potential, membership and formation of regional organizations, and the realization of interests and ideals based on the priorities of related countries, border challenges, threats from neighboring countries and major powers, and the necessity of strengthening defense, military, and security capabilities have been examined. The Research findings indicate the requirements for attracting domestic and foreign investment, transparent policymaking to take advantage of the special location of these coasts with the aim of creating employment, generating income, and developing social and national security, utilizing active diplomacy and international understanding as a bridge between ECO countries, ASEAN, and other countries of the world for the exchange of goods, participating in North-South corridor projects, paying attention to the unique attractiveness and potential of tourism

کلیدواژه‌ها English

development
Mackoran beaches
security-defense challenges
احمدی، حمید (1386). ناسیونالیسم مشکل هویت و دولت ملی در تئوری اجتماعی. فصلنامه سیاست، دوره 37، شماره 4. صص40-21.
احمدی، م. و زارعی، ر (1400). چالش‌های امنیتی در سواحل مکران. نشریه سیاست دفاعی،  دور30، شماره: 114، صص: 33-58.
اطاعت، جواد و موسوی، سیده زهرا (1390). رابطه متقابل امنیت ناحیه ای و توسعه یافتگی فضاهای سیاسی با تاکید بر سیستان و بلوچستان، فصلنامه ژئوپلیتیک، دوره7، شماره 21.صص87-70.
آل احمد، سید مهرداد (1399). الگوی توسعه اقتصادی سواحل مکران با در نظر گرفتن ملاحظات اجتماعی و امنیتی، فصلنامه اقتصاد دفاع، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی- گروه منابع و اقتصاد دفاع سال پنجم، شماره شانزدهم: صص 113-۸.
ایرنا (1402). توسعه سواحل مکران؛ فرصت‌ها و چالش‌ها.26/2/1402
ایسنا (1403). نقش سواحل مکران در توسعه اقتصادی ایران.11/9/1403
پورنجفی، وجیهه السادات و شهروز شریعتی (١٣٩٤). ظرفیت ‌‌استراتژیک‌ ایران در دکترین خیزش صلح آمیز چین، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال یازدهم، شماره سوم‌.صص169-139.
جهان تیغ، رضا (1395). تبیین پیچ تاریخی بزرگ در تحولات سریع نظام بین الملل و ضرورت بهره گیری از آن در توسعه سواحل جنوب کشور (با تاکید بر سواحل مکران). فصلنامه مطالعات جنگ، دوره3، شماره11، صص 147-123.
حافظ نیا، محمدرضا، علمدار اسماعیل، رضایی سکه روانی داود. (1399). نقش توسعه سواحل مکران و راهبرد دریا گرایی ایران بر توسعه محور شرق کشور. آمایش سیاسی فضا.;2 (2)، صص94-081.
حسین پور، رضا، ابرفرزام، حمید، پارسایی، اسماعیل (1389). ظرفیتهای مکانی توسعه منطقه آزاد چابهار: فرصتها، تنگناها و راهکارها. اطلاعات سیاسی اقتصادی، سال بیست و چهارم، شمارههای نهم و دهم.صص165-151.
حسینی‌، دیاکو (١٣٩٤). عرصه های همکاری ایران با چین در خاورمیانه و خلیج فارس، چشم انداز روابط‌ ایران و چین، ابرار معاصر، تهران.20/12/1394
حسینی، سید حسین، علی پور، عباس (1398). ملاحظات امنیتی- دفاعی در آمایش سواحل مکران ایران. سال2، شماره5، صص56-30.
خانزادی، حسین، سیاری، علی (1399). الگوی توسعه سواحل مکران با تأکید بر احیاء قدرت دریایی. مطالعات دفاعی استراتژیک، دوره 14، شماره 66، صص32-5.
خزایی، ع (1397). نقش توسعه پایدار سواحل مکران بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران. دانشگاه علوم دریایی امام. اولین کنفرانس مطالعات بین رشته ای در مدیریت مهندسی، 23 اسفند 1397. صص18-1.
خضری، محمد و همکاران (1396) بررسی پیامدهای امنیتی ناموزون بودن توسعه منطقه ای در ایران. فصلنامه مطالعات راهبردی، شماره78، صص184-159.
درودی، مسعود (1397). الگوی پیشنهادی برای مدیریت و حکمرانی توسعه سواحل مَکُران، مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری 19 دی 1397.
دریاباری، سیدجمال الدین و همکاران (1397). آمایش سرزمینی و تو سعه سواحل مکران با تأکید بر مکان یابی و احداث شبکه های حمل و نقل در راستای ارتقای موقعیت ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک، جغرافیای انسانی، دوره 10، شماره 2: صص 174-151.
رضوی، م (1401) تحلیل چالش‌های امنیتی در سواحل مکران. مجله مطالعات امنیتی. دوره30، شماره114، صص53-38.
زارع، محمد (١٣٩٤). جایگاه ایران در استراتژی کمربند‌ اقتصادی جاده ابریشم، چشم‌ انداز‌ روابط ایران و چین، تهران، ابرار معاصر. 20/12/1394
شجاعی، ح (1402). چالش‌های امنیتی در سواحل مکران. مجله مطالعات منطقه‌ای، 20 (1).صص 75-90.
عزتی، عزت الله (1390). جایگاه ژئواستراتژی در تامین امنیت مرزهای شرقی، مجموعه مقالات همایش جغرافیا، توسعه، دفاع و امنیت در جنوب شرق کشور، دانشگاه امام حسین (ع).
عزتی، عزت اله، شکری، شمس الدین (1391). بررسی جایگاه چابهار در ترانزیت شمال جنوب و نقش آن در توسعه شهرهای همجوار، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، سال نهم، شماره 36.صص14-1.
علیپور، علی (1390). سنجش عوامل واگرایی ژئوپلیتیکی بین ایران و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و راهبردهای مقابله، مجله سیاست دفاعی. دوره 20، شماره77، صص84-55.
کردی، عبدالرحیم (1403). منطقه آزاد تجاری - صنعتی چابهار با موقعیت راهبردی1844 https: //www.cfzo.ir/ns/
مسقطی، عبدالخالق (1395). پتانسیل سنجی و قابلیت سنجی استفاده از توانمندیهای سواحل مکران در راستای توسعه پایدار، همایش ملی فرصتهای کارآفرینی و سرمایه گذاری، چابهار، دانشگاه بین المللی چابهار.
موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی (1395). ویژگی‌های جغرافیایی و اجتماعی سواحل مکران. سایت جامعه اندیشکده ها. http: //iranthinktanks.com/investigating-the-situation-of-mackoran
هاشمی، سید مصطفی و همکاران (1398). سطح بندی پایداری امنیتی شهرستان های مرزی استان خراسان شمالی. دوره9، شماره32، صص180-163.
هراتی، جواد، قدرتی، سعید (1395). بررسی جایگاه حمل ونقل دریایی در توسعه مناطق دریایی جنوب: مطالعه موردی سواحل مکران، همایش ملی فرصتهای کارآفرینی و سرمایه گذاری، چابهار، دانشگاه بین المللی چابهار.
Baije, An (2016), "Belt and Road to enhance China – Iran relations", China Daily, Available at‌: http‌: //www‌.chinadaily.com.cn/cndy/2016-01/23/content_23209981.htm, Accessed on‌: January‌ 9, 2018. CIA World Fact book (2017), Available at: http: //www.theodora.com/wfbcurrent/iran/, accessed on‌: 19‌/02/ 2018.
Chang, I-wei Jennifer (2015), "The Middle East in China’s Silk‌ Road‌ Visions: Business as Usual?" Middle East Institute‌, April‌ 14‌, Available at: http: //www.mei.edu/content‌/map‌/middle-east-china%E2%80%99s-silk-road-visions-business-usual, Accessed on‌: 09‌/01/ 2018.