جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

ارتقاء حقوق بشر در پرتو تحول ساختاری حقوق بین‌الملل (مطالعه موردی تحولات کشور لیبی 2011)

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
1 استادیار علوم سیاسی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 استادیار گروه حقوق دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/jgeoq.2025.494810.4190
چکیده
این پژوهش باهدف ارتقاء حقوق بشر در پرتو تحول ساختاری حقوق بین‌الملل انجام‌شده است و به‌طور خاص به مطالعه موردی بحران لیبی در سال 2011 پرداخته است و درصدد پاسخگویی به این سؤال است که چگونه توسعه و تحول ساختاری حقوق بین‌الملل موجب ارتقاء حقوق بشر، و کاربست آن در لیبی شده است؟ تحولات ساختاری حقوق بین‌الملل نشان دهد که در گذشته و قبل از جنگ جهانی دوم، حاکمیت دولت در ابعاد داخلی و خارجی مبتنی بر دو اصل احترام به حاکمیت و عدم‌مداخله در امور داخلی سایر دولت‌ها بوده، بدین معنا که فعالیت دولت‌ها و اختیارات آن‌ها به حقوق بین‌الملل مقید و وابسته نبوده است. حوادثی مانند جنگ‌های جهانی اول و دوم، زمینه پیدایش تحولات هنجاری و ساختاری حقوق بین‌الملل و توجه به حقوق بشر را فراهم کرد. شواهد نشان می‌دهدکه تحولات ساختاری به‌عنوان مکمل تحولات هنجاری، زمینه اجرایی کردن هنجارهای حقوق بشر را ایجاد نموده است به‌نحوی‌که امروزه سازوکارهای بین‌المللی حقوق بین‌الملل نقض بنیادین حقوق بشر را به‌مثابه نقض صلح وامنیت بین‌المللی تعریف کرده و با ناقضان آن برخورد می‌کند و یا حاکمیت مطلق گذشته دولت‌ها را با دفاع از حقوق بشر به چالش می‌کشد. بحران لیبی در خاورمیانه در سال 2011 از نمونه‌های نادری است که در طول تحولات تاریخی مشمول ورود این سازوکارهای بین‌المللی قرارگرفته است. چراکه سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی حامی حقوق بشر با نادیده گرفتن عدم توسل به‌زور درمنشور ملل متحدبه دفاع از مردم لیبی درناآرامی‌های داخلی آن کشور به‌صورت عملیاتی ورود کرده و سرانجام معمر قذافی را از صحنه سیاست لیبی حذف کردند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Advancement of Human Rights in Light of the Structural Transformation of International Law (A Case Study of the Developments in Libya 2011)

نویسندگان English

Reza Dehbanipoor 1
Jaber Ghassemi 2
Ahmad Etemad 2
1 Assistant Professor of Political Science, Yasouj University, Yasouj, Iran
2 2. Assistant Professor, Department of Law, Payam Noor University, Tehran, Iran
چکیده English

This research aims to promote human rights in light of the structural transformation of international law, with a specific focus on the case study of the Libyan crisis in 2011. It seeks to answer the question of how the development and structural transformation of international law have contributed to the advancement of human rights and its application in Libya. Structural changes in international law indicate that, prior to World War II, state sovereignty in both internal and external dimensions was based on two principles: respect for sovereignty and non-interference in the internal affairs of other states. This meant that the actions and powers of states were not bound by international law. Events such as the World Wars I and II created the conditions for normative and structural transformations in international law and the increased focus on human rights. Evidence suggests that structural transformations, as a complement to normative changes, have facilitated the enforcement of human rights norms, tothe extent that today, international legal mechanisms treatfundamental human rights violations as breaches ofinternational peace and security, addressing the violators accordingly, and challenging the absolute sovereignty ofstates by advocating for human rights. TheLibyan crisis in the Middle East in2011is one ofthe rare examplesin historical developments where these international mechanisms were actively engaged. This is because regional and international human rights organizations, by disregardingthe prohibition of the use of force in the United Nations Charter, intervened operationally todefend the people ofLibya during the internal unrest, eventually removing Muammar Gaddafifrom the political scene of Libya

کلیدواژه‌ها English

Human rights
international mechanisms
structural transformation
Libya
آجیلی، هادی و چادری، شبنم، (1393). نقش سازمان ملل متحد در بحران لیبی (2011)، فصلنامه مطالعات سیاسی، 6(24): 178-153.
اسلامی ندوشن، محمدعلی، (1372). ذکر مناقب حقوق بشر در جهان سوم، یزد، آرمان
امیدزمانی، محسن، (1392). نقش حمایتی و ارتقای حقوق بشر با تأکید بر نقش نشست‌های ویژه و بررسی دوره‌ای وضعیت حقوق بشر کشورها، دانشگاه پیام نور، رساله دکتری، استاد راهنما: موسی زاده، رضا
امینی، حسین، (1384). نقش شورای امنیت سازمان ملل متحد در توسعه حقوق بشر و حمایت از آن، استاد راهنما: سید فاطمی، محمد قاری، دانشگاه مفید قم، کارشناسی ارشد، رساله، رشته حقوق
پروین، خیرالله، (1387). حقوق بشر و تأثیر آن بر حاکمیت ملی دولت‌ها، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، (38(4): 135-111.
تاراز، جمال، (1391). بازخوانی نقش شورای امنیت در تحولات لیبی، 23 آبان. برگرفته از سایت به آدرس: http//internationall?.Persianblog.ir/post. 36. http://political.ir/post-219.aspx..
جلالی، محمود، (1382). نقش دیوان بین‌المللی دادگستری در توسعه حقوق بشر، مجله حقوق خصوصی، شماره 3، بهار و تابستان برگرفته از سایت به آدرس: http//www.ohchr.org/engish/bogies/hrcouncil..
دهبانی پور، رضا، (1389). جهانی‌شدن حقوق بشر و تغییر نظام‌های سیاسی در خاورمیانه، بنیاد حقوقی میزان.
دهشیار، حسین، (1389). لیبی: قربانی امپریالیسم بشردوستانه، مجله سیاسی- اقتصادی، 282-281: 13-4
ذاکریان، مهدی، (1382). حقوق بشر و خاورمیانه، تهران، انتشارات مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.
ذاکریان، مهدی، (1383). مفاهیم کلیدی حقوق بشر بین‌المللی، تهران، نشر میزان، چاپ اول.
ذاکریان، مهدی، (1392). همه حقوق بشر برای همه، نشر میزان، چاپ اول.
رنجبران، امیرحسین، (1385). تأملی بر حقوق بشر، فصلنامه راهبرد، 4: 164-137.
زمانی، سید قاسم، (1385). نظارت جهانی بر اجرای حقوق بشر، از کمیسیون تا شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، مجله پژوهش‌های حقوقی، 9: 314-295.
زینی وند، (1391). بازخوانی نقش شورای امنیت در تحولات لیبی، سه‌شنبه 23 آبان، برگرفته از سایت به آدرس: shia-news.com.
شایگان، فریده، طارم سدی، مسعود و گلشن پژوه، محمودرضا، (1382). تقویت همکاری‌های بین‌المللی در زمینه حقوق بشر، تهران، انتشارات دانشکده حقوق بشر و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
شریفی طراز کوهی، حسین، (1390). حقوق بشر (ارزش‌ها و واقعیت‌ها)، تهران، نشر میزان.
ضیایی بیگدلی، محمدرضا، (1390). دست شورای امنیت باز است، ماهنامه مهرنامه، شماره 11 اردیبهشت، گفت‌وگو، مندرج در: http://www.mehrname.ir/article/1823. .
طباطبایی موتمنی، منوچهر، (1386). حقوق اساسی، چاپ دوازدهم، پاییز، نشر میزان.
فاطمی، سید محمد قاری، (1389). حقوق بشر در جهان معاصر، تهران موسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی، دفتر دوم، چاپ دوم.
فلسفی، هدایت اله، (1374). تدوین و اعتلای حقوق بشر در جامعه بین‌المللی، مجله تحقیقات حقوقی، 16 و 17: 135-95.
کاتوزیان، ناصر، (1386). عدالت و حقوق بشر، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 3(37): 331-337.
کریمی فرد، حسین، (1401). تبیین رویکردهای حقوق بشری آمریکا و چین، 2020-2017، فصلنامه علمی سیاست جهانی، 11(4): 220-197.
لواسانی، محمود، (1384). فلسفه حقوق بشر و نقد مبانی آن، تهران، دانشگاه تهران.
مصفا، نسرین و شمس لاهیجی، علیرضا، (1391). لیبی آوردگاه مسئولیت برای حمایت، فصلنامه مطالعات راهبردی، 15(1)
مقصودی، مجتبی و حیدری، شقایق، (1390). بررسی وجوه تشابه و تفاوت جنبش‌های عربی در کشورهای خاورمیانه، فصلنامه رهنامه سیاست‌گذاری، 2(2): 145-132
مهرپور، حسین، (1390). نظام بین‌المللی حقوق بشر، تهران، نشر مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.
موسوی، سید حسین، (1390). مدل انقلاب لیبی و رواج مفاهیم مخاطره‌آمیز، پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه، شهریور.
موسی زاده، رضا و رنجبر، رضا، (1392). بررسی تطبیقی عملکرد شورای امنیت در قبال تحولات لیبی، یمن و بحرین، 2012-2011، از دیدگاه حقوق بین‌الملل، فصلنامه سازمان‌های بین‌المللی، 1(3): 34-7.
موسی زاده، رضا، (1389). حقوق سازمان‌های بین‌المللی، حقوق شورای امنیت، تهران، بنیاد حقوقی میزان
مولایی، آیت، (1379). حقوق بشر و حاکمیت ملی، مجله سیاسی و اقتصادی، مرداد و شهریور، 156-155: 131-124.
میرباسی، سید باقر و میرباسی، رزی، (1388). نظام جهانی ارزیابی و حمایت از حقوق بشر، تهران، انتشارات جنگل، چاپ دهم.
نریمان فالی، اس، (1390). جهان‌شمولی حقوق بشر، موجود در کتاب حقوق بشر، ارزش­ها و واقعیت­ها، ترجمه حسین شریفی طراز کوهی، نشر میزان
نقیبی مفرد، حسام، (1389). حکمرانی مطلوب در پرتو جهانی‌شدن حقوق بشر، تهران شهر دانش.
نیکول، دلر، آرجون ماکیخانی و جان باروز، (1383). حاکمیت قدرت یا حاکمیت قانون، مترجمان: کاظم غریب آبادی، سید حسین مجازی، انتشارت موسسه مطالعاتی و تحقیقاتی بین‌المللی ابرار معاصر تهران.
هاشمی محمد، (1384). حقوق بشر و آزادی­های اساسی، بنیاد حقوقی میزان.
AlJazeera (2011, February 28). Libyan police stations torched. In Al Jazeera. Retrieved February 16, 2011, from http://www.Al Jazeera.com/news/Africa/2011/02/2011 2167051422444.html.
Donnelly, Jack, (1993). International Human Rights. Boulder: Westview Press
Erica-Irene, A. Daes, (1990). Freedom of the Individual Under Law, Geneva: UN Center for Human Rights
Richard, Falk, (1998), Sovereignty and Human Rights. The Search for Reconciliation, Francis M. Deng and Terrence Cyone, eds., African Reckoning: A Quest For Good Governance, Washington, DC: Brookings Institution
Sudre, Frederic, (1995). La Protection des Droits de l'Homme des Nations, Montpellier, Institute de Droit Européen des Droits de l'Homme.