جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جایگاه داستان های قرآن کریم در جغرا فیای فرهنگی اسلام؛ مطالعه موردی داستان حضرت آدم (ع)در مثنوی سیّاف

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان ادبیات فارسی،واحد سیرجان،دانشگاه آزاد اسلامی،سیرجان ،ایران.
2 استاد،گروه زبان و ادبیات فارسی،دانشکده ادبیات وعلوم انسانی،واحد سیرجان ،دانشگاه آزاد اسلامی،سیرجان،ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی،دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
10.22034/jgeoq.2025.452751.4103
چکیده
داستان های قرآن کریم از دیر باز در فرهنگ و ادب مسلمانان تأثیر گذار بوده است،حضور وحجم گسترده توأم با ظرافتهای فکری و بلاغی داستان های پیامبران در قرآن کریم مایۀ پذیرش نقشهای گوناگون ازسوی این قصص قرآنی در شعر فارسی شده است. در میان قصص انبیاء به ویژه آنان که داستان رسالتشان به تفصیل درقرآن کریم نقل شده،داستان آفرینش آدم(ع) ،که از موضوعات مهّم ادبی میبباشد.در آثارشاعران قرون یازدهم از جمله مثنوی سیّاف اهمیّت این موضوع مشاهده میشود .هدف اصلی این جستار بررسی نکات و ظرایف مطرح شده در این زمینه در مثنوی سیّاف است. درپژوهش حاضر برای تحلیل خاستگاه روایتها وتصاویر گوناگون از زندگی آدم (ع)در اشعار شمشیرگر شیرازی، با روش توصیفی –تحلیلی و برمبنای مطالعات کتابخانه ای و روش اسنادی میباشد.محدودۀ این پژوهش مثنوی سیّاف شمشیرگر شیرازی میباشد .توجّه به آفرینش حضرت آدم (ع) درمثنوی سیّاف شمشیرگرشیرازی بسیار بیشتر از سایر شاعران نامدار قرن یازدهم هجری است. نتیجۀ پژوهش حاکی از آن است که بسامد تلمیح و تشبیه در تصویر داستان آدم (ع) ذیل آفرینش آدم، خلقت چهل روزه ،تعلیم اسما ،سجده نکردن ابلیس، دمیدن روح،خروج آدم از بهشت و نافرمانی وی در خوردن میوۀ ممنوعه ، هر یک مضامینی است که بر شعر مثنوی سیّاف غنای خاصّی بخشیده اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The position of the stories of the Holy Quran in the cultural geography of Islam; A case study of the story of Hazrat Adam (pbuh) in Sayyaf's Masnavi

نویسندگان English

Ashraf Mahmoodabadi 1
Gholam reza Sotoudeh 2
Ali Asghar Babsafari 3
1 PhD student in Persian language and literature, Sirjan branch, lslamic Azad university, sirjan, Iran
2 Professor of Persian language and literature department, Faculty of literature and humanism, sirjan, university, , lslamic Azad university, sirjan, Iran
3 Associate professor of Persian language and literature, Faculty of literature and humanism , Esfahan university, Esfahan , lran .
چکیده English

BACKGROUND AND OBJECTIVES: the story of the creation of Adam and Eve of important subjects of the holy book of Muslims - the Qur " an and the poems of many Persian-speaking poets. the tenth to 13th century is one of the periods of Persian poetry with great attention to the story of Adam and the weather. The main purpose of this inquiry is to explore the points and nuance raised in the 10th to 13th centuries in Persian poetry. the present study is descriptive - analytic and based on library studies and document mining method. The range of research is the poetry of the Persian-speaking poets from the tenth to 13th centuries.the results of the study show that attention to the story of Adam and Eve in the poetry of some poets, such as Safi Alisha, Feyz Kashani and Saeb Tabrizi, is much more than the other famous poets of the tenth century to 13th centuries the result of this study suggests that the poets of the mentioned period used a wide variety of images of the story of the creation of Adam and Eve, such as disobedience and not prostrating to the devil, creation of man from dried flowers, eating forbidden fruit, the story of snakes and peacocks in paradise, etc. They have created their own themes and poetic artists.

کلیدواژه‌ها English

The story of creation
Adam and Eve
Persian poetry
tenth to thirteenth
1-قرآن کریم، (1374)،ترجمۀ عبدالمحمد آیتی، چاپ چهارم، تهران، سروش.
2-باقری، معصومه و همکاران، (1383) ، «بررسی هبوط آدم در ادبیات عرفانی منتخب نظم و نثر فارسی»، کارشناسی ارشد، دانشگاه بوعلی سینا همدان، ص83.
3- دایره المعارف بزرگ اسلامی، (1385)،زیر نظر کاظم بجنوردی چاپ دوم،تهران،مرکزدایره المعارف بزرگ اسلام.
4- درفشانی، مرتضی،(1387)، فرهنگ اسامی پیامبران در شعر شاعران، مشهد، آهنگ قلم.
5- رازی،نجم الدین ،(1384)، مرصاد العباد ،به اهتمام محمّد امین ریاحی،چاپ یازدهم،تهران :علمی و فرهنگی .
6- سمعانی، احمد ، (1384)، روح الارواح فی شرح اسماء ملک الفتاح،تصحیح نجیب مایل هروی ،چاپ دوم  تهران،ظهوری.
7- شمشیر گر شیرازی، علی اصغر،(1329)، مثنوی سیّاف ،تهران ابوطالب پدرام.
8- طباطبایی، محمد حسین (1378) ، المیزان فی تفسیر القرآن کریم ،چاپ یازدهم ،قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه.
9- طبری ، محمد بن جریر ، (1367)، ترجمه تفسیر طبری ، 7جلدی به تصحیح و اهتمام حبیب یغمایی، چاپ دوم ،تهران، توس.
10- عین القضات همدانی، (1341) ، تمهیدات، مقدمه و تصحیح و تحشیه تعلیق عفیف عسیران،ج 1، تهران، دانشگاه تهران.
11-فروزانفر، بدیع الزمان (1386) ، احادیث و قصص مثنوی، ترجمۀ از حسین داوودی، چاپ چهارم، تهران:امیر کبیر.
12-کتاب مقدس (عهد عتیق و عهد جدید )، (1380)،ترجمه: فاضل خان همدانی و همکاران،چاپ دوم ، تهران،اسا طیر.
13- مکارم شبرازی ، ناصر ناصر و جمعی از نویسندگان(1371)، تفسیر نمونه،چاپ سیزدهم ،قم ، نشردار الکتب الاسلامیه.
14- میبدی، ابو الفضل رشید الدین ،(1361)، کشف الاسرار وعده الابرار، 10جلد، به کوشش علی اصغر حکمت چاپ، سوم تهران ، امیر کبیر.
15- مهدوی، محمد جواد و همکاران (1391) ، انعکاس آفرینش آدم انسان در برخی متون ادب عرفانی فارسی تا قرن نهم، جستارهای ادبی مجله علمی پژوهشی، شماره118، صفحات 169تا188. 
16- میر فخرایی، مهشید،(1366)، آفرینش در ادیان ،تهران:انتشارات موسسۀمطالعات وتحقیقات فرهنگی.
17-نسفی،عزیزالدین ،(1341)، الانسان الکامل، به تصحیح و مقدمه ماریژان موله ،تهران ،قسمت ایران شناسی  انسیتو ایران و فرانسه.
18-هاشمی ،علی ،(1392) ، ماهیت و قلمرو علم الاسماء،مجلۀقرآن وشناخت،سال پنجم،شماره دو،پیایی ده ،ص111