جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

بررسی تأثیر کارآفرینی گردشگری دریاچه‌ای بر توسعه سکونتگاه‌های روستایی پیرامونی (مطالعه موردی: دریاچه مهارلو-فارس)

نوع مقاله : مقاله علمی -پژوهشی کاربردی

نویسندگان
علی اکبر عنابستانی 1
مهدی معصومی 2
1 گروه جغرافیا انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دبیر جغرافیا دبیرستان امیرکبیر، اداره آموزش و پرورش ناحیه 3 شیراز، شیراز، ایران
10.22034/jgeoq.2024.186826.1942
چکیده
کارآفرینی مبتنی بر استفاده از منابع طبیعی بویژه توریسم روشی مناسب برای حل و فصل مسائل و چالش‌های جوامع روستایی به شمار می‌آید. در این راستا هدف تحقیق حاضر، ارزیابی نقش کارآفرینی در توسعه مناطق روستایی با تاکید بر گردشگری دریاچه‌ای در استان فارس می‌باشد. این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری تحقیق حاضر، شامل تمامی روستاهای همجوار دریاچه‌ مهارلو در استان فارس تا شعاع 2 کیلومتر می‌باشد، بر این اساس در این پژوهش 10 روستا با 1729 خانوار مورد بررسی قرار گرفته است، که با استفاده از فرمول کوکران با سطح خطای 08/0، تعداد 138 خانوار به عنوان خانوارهای نمونه تعیین گردید. برای تحقق اهداف مورد نظر، ضمن مطالعات اسنادی، طیف گسترده‌ای از شاخص‌ها با ابعاد خلاقیت، ریسک‌پذیری، مدیریت منابع، تنوع اشتغال محلی و تنوع درآمد تعیین و در چارچوب مطالعات میدانی (تکمیل پرسش‌نامه‌ها و فرم‌های مشاهدات میدانی) مورد بررسی قرار گرفت. همچنین برای تجزیه و تحلیل داده‌ها، از نرم افزارهای، FAHP، GRA و آزمون ضریب همبستگی کندال در نرم افزار SPSS استفاده گردیده است. یافته‌های پژوهش مؤید آن است که، بین ابعاد مورد بررسی و طبقات فاصله روستاها از دریاچه‌ مهارلو با توجه به مقدار ضریب همبستگی کندال (413/0-) و سطح خطای کمتر از 01/0 درصد، رابطه منفی معناداری وجود دارد. در نهایت با استفاده از تکنیک GRA، مشخص گردید که کارآفرینی با تاکید بر گردشگری دریاچه‌ای در روستاهای دوبنه، مهارلو کهنه و مهارلونو دارای بیشترین تاثیر، در روستای محمودآباد و پشت‌پر دارای عملکرد متوسط و در سایر روستاها از عملکرد ضعیفی برخوردار می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
کارآفرینی
گردشگری دریاچه‌ای
مناطق روستایی
دریاچه مهارلو
استان فارس

عنوان مقاله English

Investigating the Impact of Lake Tourism Entrepreneurship on Peripheral Rural Settlements Development (Case Study: Maharlou Lake-Fars)

نویسندگان English

Aliakbar Anabestani 1
Mahdi Masoumi 2
1 Department of Human Geography and Spatial Planning, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Geography Secretary of Amirkabir High School, Department of Education, District 3 Shiraz, Shiraz, Iran.
چکیده English

In this regard, the purpose of this study is to evaluation the role of entrepreneurship in rural development with emphasis on lake tourism in Fars province. This is a descriptive and analytical research. The statistical population of this research includes all villages around Maharlou Lake in Fars province up to 2 km radius, accordingly, in this research, 10 villages with 1729 households were investigated. Using Cochran formula with a 0.08 error, 138 households were selected as sample families. In order to achieve research goals with the use of the documentary studies, a wide range of indices with Creativity, risk-taking, resource management, local employment diversity and income diversity dimensions were determined and with the use of field studies (such as completion of questionnaires and the forms of field observations), the situation of all of them have been investigated. Also, for analyzing the data, software, FAHP, GRA and Kendall's correlation coefficient test were used in SPSS software. The findings of the research confirm that there is a significant negative correlation between the dimensions studied and the distance between the villages of Maharlou Lake according to the Kendall correlation coefficient (-0.413) and error level less than 0.01. Finally, using the GRA technique, entrepreneurship with the emphasis on lake tourism in the villages of Doubaneh, Maharlou-kohneh and Maharlou-no has the highest impact in Mahmoud Abad and Posht-par villages with moderate performance and in other villages have poor performance.

کلیدواژه‌ها English

Entrepreneurship
Lake Tourism
Rural areas
Maharlou Lake
Fars province
  1. دادورخانی، فضیله، رضوانی، محمدرضا، ایمنی قشلاق، سیاوش و بوذرجمهری، خدیجه (1390)، تحلیل نقش گردشگری در توسعه ویژگی های کارآفرینانه و گرایش به کارآفرینی در بین جوانان روستایی، مطالعه موردی روستای کندوان و اسکندان شهرستان اسکو، فصلنامه پژوهش­های جغرافیای انسانی، 78، 195- 169.
  2. رحمانی، زین‌العابدین و رضایی فرح آبادی، ملیحه (1393). بررسی رابطۀ بین اثر بخشی استفاده از فرآیند مدیریت دانش با کارآفرینی سازمانی در بخش خدمات عمومی، سومین همایش ملی مدیریت و کارآفرینی، سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان.
  3. رضوانی، محمدرضا و نجارزاده، محمد (1387)، بررسی و تحلیل زمینه­های کارآفرینی روستاییان در فرایند توسعه نواحی روستایی (مطالعه موردی: دهستان برآن جنوبی، شهرستان اصفهان)، نشریه توسعه کارآفرینی، 1 (2)، 182- 161.
  4. سجاسی قیداری، حمدالله، رکن الدین افتخاری، عبدالرضا، پورطاهری، مهدی و آذر، عادل(1393)، الگوی توسعه کارآفرینی اکوتوریسم در مناطق روستایی (مطالعه موردی: رود دره­های گردشگری استان تهران)، مجله پژوهش­های جغرافیای انسانی، 46 (2)، 292- 273.
  5. سجاسی قیداری، حمدالله، صادقلو، طاهره و رکن الدین افتخاری، عبدالرضا (1394)، سنجش و اولویت­بندی راهبردهای توسعه کارآفرینی اکوتوریسم در مناطق روستایی مطالعه موردی: روستاهای گردشگری رود درهای استان تهران، آمایش جغرافیایی فضا، 5 (16)، 90- 73.
  6. طاهرخانی، مهدی (1381)، بازشناسی عوامل مؤثر در مهاجرت­های روستا- شهری با تاکید بر مهاجرت­ جوانان روستایی استان قزوین، مجله مدرس علوم انسانی، 25، 60- 41.
  7. فاضل­نیا، غریب و معصومی جشنی، مهدی (1394)، بررسی نگرش روستائیان نسبت به تأثیرات اجتماعی- اقتصادی گردشگری دریاچه­ای (مورد مطالعه: دریاچه­های استان فارس)، مجله برنامه­ریزی و توسعه گردشگری،4 (14)، 153- 131.
  8. فلیحی، نعمت، (1379)، بررسی بازار کار روستایی و پیشبینی چگونگی آن تا پایان برنامه سوم توسعه، مجله اقتصاد کشاورزی و توسعه، 29، 230- 201.
  9. فیروزی، محمدعلی، گودرزی، مجید و زارعی، رضا (1392)، بررسی رابطه متقابل بین توسعه کارآفرینی و گردشگری پایدار روستایی (مطالعه موردی: بازنگری روستای خارستان، شهرستان بهبهان)، مجله مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 3 (12)، 84- 65.
  10. محمدی یگانه، بهروز، عینالی، جمشید و بیگدلی، اعظم (1395)، نقش کارآفرینی در توسعه مناطق روستایی با تأکید بر گردشگری(مورد: دهستان حصار ولیعصر شهرستان آوج)، فصلنامه برنامه­ریزی منطقه­ای، 6 (21)، 203- 193.
  11. مطیعی لنگرودی، سیدحسن، قدیری معصوم، مجتبی، دادورخانی، فضیلی، یداللهی فارسی، جهانگیر و ترکاشوند، زهرا (1391)، تبیین عوامل مؤثر بر توانمندسازی روستائیان در توسعه­ی کارآفرینی (مطالعه موردی: بخش­های زند و سامن شهرستان ملایر)، مجله پژوهش­های جغرافیای انسانی، 80، 138- 119.
  12. نجفی توه خشکه، پری و آزادی، سیامک (1391)، اهمیت ترویج کارآفرینی در صنعت گردشگری، کنفرانس ملی کارآفرینی و مدیریت کسب و کارهای دانش بنیان، دانشگاه مازندران.
  13. یعقوبی فرانی، احمد.، سلیمانی، عطیه و موحدی، رضا (1393). تحلیل عوامل مؤثر بر کارآفرینی زنان روستایی، فصلنامه مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان، 12 (4): 42-7.
  1. Abedin Ingelmo, I (2013). Design and development of a Sustainable Tourism Indicator based on human activities analysis in Inle Lake, Myanmar, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 103, 262- 272.
  2. Alaeddinoglu, F & Seluck Can, A (2011), Identification and Classification of nature- based tourism resources: Western Lake Van basin, Turkey, Procedia Social and Behavioral Sciences. 19. 198- 207.
  3. Chowdhury, M.S., 2007, Overcoming Entrepreneurship Development Constraints: the Case of Bangladesh, Journal of Enterprising Communities: People and Places in the Global Economy,. 1)3(, 240-251.
  4. Cunha, C & Marques, L, 2010, Literary Rural Tourism: Entrepreneurship and Best Practices, forth International Tourism Congress, 24-25 November 2010, Peniche, Portugal.
  5. Dadvar Khani, F, Rezvani, M.R, Imeni Gheshlagh, S & Bozarjemehry, Kh (2012), Analyze the Role of Tourism in the Development of Rural Youth Entrepreneurship(The Case Study: Knadovan Village, Osku Province), Human Geography Research Quarterly, 43, 78: 169- 196. [In pershian]
  6. Dutta, D. & Crossan, m (2005), The Nature of Entrepreneuria Opportunities; Understanding the Process Using the 41 OrganizationaLearning Framework; Baylor University, Entrepreneurship: Theory and Practice, 41(5), 391-41
  7. Falihi, N (2001), Investigating the rural labor market and predicting how it will be until the end of the third development plan, Journal of Agricultural Economics and Development, 29: 201- 230. [In pershian]
  8. Fazelniya, Gh & Masoumi Jeshni, M (2016), A Survey of the Attitude of the Rural People on Socio-Economics Impact of Lake Tourism (Case study: Lakes of Fars Province), Tourism Planing and Development, 4, 14: 131- 153. [In pershian]
  9. Figueiredo, E. & Raschi, A. (2013): Trekking out of the crisis: is there a role for rural tourism?, Working group number: 17, XXV ESRS Congress, Florence, Italy, 29 July- 1 August, 2013. http://www.florenceesrs2013.com
  10. Firoozi, M.A, Godarzi, M & Zarei, R (2014), Investigating the Mutual Relationship Between Entrepreneurship Development and Rural Sustainable Tourism (Case Study: Kharestan Village, Behbahan Township), Arid Regions Geographic Studies, 3, 12: 64- 85. [In pershian]
  11. Gülümser, A.A., Levent, T.B., Nijkamp, P. & Poot, J. (2012): The role of local and newcomer entrepreneurs in rural development: A comparative meta-analytic study, Research Memorandum 2012-1, Faculty of Economics and Business Administration.
  12. Matiei Langroudi, Seyyed Hasan, Qadiri Masom, Mojtabi, Dadurkhani, Fazili, Yadollahi Farsi, Jahangir and Tarkashund, Zahra (2013), Explaining the effective factors on the empowerment of villagers in the development of entrepreneurship (case study: Zand and Samen sections of Malair city), Journal of human geography research, 80: 119- 138. [In pershian]
  13. mohammadi yeganeh, B, Eynali, J & Bigdeli, A (2017), The Role of Entrepreneurship in Rural Areas Development by Emphasis on Tourism (Case Study: Hesar-e-valiasr County- Avaj Township), Journal of Regional Planning, 6, 21: 193- 203. [In pershian]
  14. Najafi Toh Khoshkeh, P and Azadi, S (2013), The importance of promoting entrepreneurship in the tourism industry, National conference of entrepreneurship and management of knowledge-based businesses, Mazandaran University. [In pershian]
  15. Nybakk, E & Hansen. E.(2008). Entrepreneurial Attitude٫ Innovation & Performance among Norwegian Nature-based Tourism Enterprises, Forest Policy & Economics, 10:PP. 473–479.
  16. Rahmani, Z, Rezaei Farkhabadi, M (2015), Investigating the relationship between the effectiveness of using the knowledge management process and organizational entrepreneurship in the public service sector, The third national conference of management and entrepreneurship, Semnan, Islamic Azad University, Semnan. [In pershian]
  17. Rezvani, M.R & Najarzadeh, M (2009), Study and Analysis of Villagers, Background Knowledge on Entrepreneurship In the Process of Rural Development Case study: South Baraan District (Isfahan County), Journal of Entrepreneurship Development, 1, 2: 161- 182. [In pershian]
  18. Sojasi Qidari, H, Roknoddin Eftekhari, A, Pourtaheri, M & Azar, A (2015), Ecotourism Entrepreneurship Development Pattern in Rural Areas (Case Study: River Valley Tourism in Tehran Providence), Human Geography Research Quarterly, 46, 2: 273- 292. . [In pershian]
  19. Sojasi Qidari, H, Sadegghlo, T & Roknoddin Eftekhari, A (2016), Assess and prioritize ecotourism entrepreneurship development strategies in rural region (Case Study: River Valley Tourism in Tehran Providence),Geographical Planning of Space Quarterly Journal, 5, 16: 71- 88.  [In pershian]
  20. Taherkhani M (2002), Recognition of Effective Factors on Rural Youth Migration (RYM) With Emphasis on Rural Youth Migration of Qazvine Province. MJSP; 6 (1): 41-61. [In pershian]
  21. Tetzschner, H. & Herlau, H., 2003, Innovation and Social Entrepreneurship in Tourism, A Potential for Local Business Development, University of Southern Denmark, Department of Enviromental and Business Economics IME WORKING PAPER 49/03, 1- 33.
  22. Yang, C. C., & Chen, B. S. (2006). Supplier selection using combined analytical hierarchy process and grey relational analysis. Journal of Manufacturing Technology Management, 17(7), 926-941.
  23. Yaqoubi Farani, Ahmad., Soleimani, Atiyeh and Movahdi, Reza (2014), Sociological Study of The Attitudes toward Mehr Among Alameh University Students, Women's Studies Socialogical and Psychological, 12, 4: 7- 42. [In pershian]