جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

جغرافیا و برنامه ریزی منطقه‌ای

مؤلفه‌ها و شاخص‌های احراز مفاهیم پدیدارگرایانه مکان در فرآیند طراحی معمار

نوع مقاله : مقاله های برگرفته از رساله و پایان نامه

نویسندگان
روحا دباغیان 1
حسین مرادی نسب 2
سید غلامرضا اسلامی 3
حامد شیخ طاهری 4
1 دانشجوی دکتری معماری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
2 استادیار گروه معماری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
3 گروه معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 مدرس گروه معماری، دانشگاه گرمسار، دانشکده فنی و مهندسی، گرمسار، ایران
10.22034/jgeoq.2022.315656.3415
چکیده
پدیدارشناسی مسئله ای توصیفی است نه تییینی یا استنتاجی. پدیدارشناسی می کوشد تا صورت های اساسی تجربه و فهم را از آن حیث، که قابل تجربه و فهم اند نشان دهد، نه این که فرضیه پردازی کند یا بیرون از حدود آنها دست به استنتاج بزند. هدف پژوهش، بررسی مؤلفه‌ها و شاخص‌های احراز مفاهیم پدیدارگرایانه مکان در فرآیند طراحی معماری است. روش پژوهش حاضر، کیفی و سوال محور است. منابع پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و با جمع آوری اطلاعات و فیش برداری از مطالب مرتبط با عنوان پژوهش مطالب گرد آوری شده است. بر اساس نتایج پژوهش می توان گفت که عواملی مانند ادراک ذهنی، جهان بینی افراد، مذهب و دین، رنگ آمیزی و تزیین مکان، احساسات فردی و گذشته مکان در بعد فرهنگی در احراز مولفه ها و شاخص‌های پدیدار مکان موثر هستند. همچنین در سایر ابعاد زمانی عواملی مانند مدت زمان سکونت، در بعد فضایی، عواملی مانند نوع مصالح به کار گرفته شده در معماری، در بعد بین فردی، نیاز های و خواسته های دیگر افراد و همچنین فرهنگ افرادی که با آنها زندگی می شود در شکلی گیری حس تعلق به فضا نقش بسیار مهمی دارند. از اینرو می توان گفت که مولفه ها و شاخص‌های مربوط به دیدگاه پدیدار شناسانه بر روی مفهوم مکان تاثیرگذار هستند.
کلیدواژه‌ها
مفاهیم پدیدارگرایانه
مکان
فرآیند طراحی معماری

عنوان مقاله English

Components and indicators of identifying phenomenological concepts of place in the architectural design process

نویسندگان English

, Roha Dabaghian 1
Hossein Moradinasab 2
Islami, Seyyed Gholamreza 3
, Hamed Sheikh Taheri 4
1 PhD student in Architecture, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Architecture, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
3 Department of Architecture, Fine Arts Schools, University of Tehran, Iran
4 Lecturer, Department of Architecture, Garmsar University, Faculty of Technology and Engineering, Garmsar, Iran
چکیده English

Phenomenology is a descriptive, not deterministic or inferential, issue. Phenomenology attempts to show the basic forms of experience and understanding in terms of what can be experienced and understood, rather than hypothesizing or inferring beyond their limits. The aim of the research is to examine the components and indicators of identifying phenomenological concepts of place in the architectural design process. The present research method is qualitative and question-oriented. The research sources were collected using library resources and by collecting information and taking notes on materials related to the research title. Based on the research results, it can be said that factors such as mental perception, individual worldview, religion, coloring and decoration of the place, individual feelings, and the past of the place in the cultural dimension are effective in identifying the components and indicators of the phenomenon of place. Also, in other temporal dimensions, factors such as the duration of residence, in the spatial dimension, factors such as the type of materials used in architecture, in the interpersonal dimension, the needs and desires of other people, as well as the culture of the people with whom one lives, play a very important role in shaping the sense of belonging to the space. Therefore, it can be said that the components and indicators related to the phenomenological perspective have an impact on the concept of place.

کلیدواژه‌ها English

Phenomenological concepts
place
architectural design process
پرتوی، پ. (1392). پدیدارشناسی مکان. موسسه متن.
پرتوی، پ. (1394). پدیدارشناسی مکان. انتشارات فرهنگستان هنر.
شولتس، ک. ن. (1392). روح مکان: به سوی پدیدارشناسی معماری (چاپ ۴، م. ر. شیرازی، مترجم). انتشارات رخداد نو.
صبری، ر. س. (1393). تحول در طراحی: فرایند طراحی با اسطوره، تصور و ذهن طراحانه. انتشارات پرهام نقش.
صافیان، م.، انصاری، م.، غفاری، ع.، و سعود، م. (1394). بررسی پدیدارشناختی-هرمنوتیک نسبت مکان با هنر معماری. پژوهش‌های فلسفی دانشگاه تبریز، ۴(۸)، ۹۳–۱۲۹.
طاهری، ج. (1391). نسبت طراحی با تحقیق: جستاری در بنیان‌های نظری پیوند تحقیق به طراحی معماری. صفه، ۲۲(۵۶)، ۷–۲۲.
کلامی، م.، و ندیمی، ح. (1393). تأملی بر نقش دانش شخصی از موقعیت طراحی در شکل‌گیری مولدهای اولیه طراحی. صفه، ۶۴، ۱۹–۳۱.
کارمن، ر. (1390). مرلوپونتی (م. علیا، مترجم). انتشارات ققنوس.
کاشی، ح.، و بنیادی، ن. (1392). تبدیل مدل هویت مکان: حس مکان و بررسی عناصر و ابعاد مختلف آن. هنرهای زیبا، ۱۸(۳)، ۵–۱۴.
رشید، ح.، عباس‌زاده، ف.، و اکبری، ح. (1398). بررسی حس تعلق به مکان از نظر شاخص‌های کالبدی و غیرکالبدی در خانه‌های مستقل و مجتمع‌های آپارتمانی. جغرافیا و توسعه فضایی شهری، ۱۴، ۱–۲۰.
شفیعیان داریانی، ف.، پورجعفر، م. ر.، و قبادی، ع. (1393). مفهوم ماندگاری در معماری اسلامی و مقایسه آن با مفهوم پایداری در معماری معاصر. پژوهش‌های معماری اسلامی، ۲(۵)، ۳۲–۵۰.
شیرازی، م. ر. (1392). جایگاه پدیدارشناسی در تحلیل معماری و محیط. آرمان‌شهر، ۵(۱۱)، ۹۱–۹۹. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=241471
لنگ، ج. (1388). آفرینش نظریه معماری: نقش علوم رفتاری در طراحی محیط (ع. عینی‌فر، مترجم). انتشارات دانشگاه تهران.
محمودی‌نژاد، ه. (1388). معماری زیست‌مبنا. هله و طحان.
محمودی، س. ا. س.، و ناری قمی، م. (1393). ارزیابی پس از بهره‌برداری: یک هدف و یک وسیله آموزشی در معماری. هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، ۱۹(۱)، ۷۱–۸۲.
وایت، ا. (1385). مفاهیم پایه در معماری (م. احمدی‌نژاد، مترجم). نشر خاک.
هایدگر، م.، و دیگران. (1391). هرمنوتیک مدرن (ب. احمدی و دیگران، مترجم). نشر مرکز.
هوسرل، ا. (1393). ایده پدیده‌شناسی (چاپ ۳). انتشارات علمی و فرهنگی.
لاوسون، ب. (1391). زبان فضا (ع. عینی‌فر و ف. کریمیان، مترجم). انتشارات دانشگاه تهران.
Relph, E. (1976). Place and placelessness. Pion.
Tuan, Y.-F. (1977). Space and place: The perspective of experience. University of Minnesota Press.
Hummon, D. M. (1992). Community attachment: Local sentiment and sense of place. In I. Altman & S. Low (Eds.), Place attachment (pp. 253–278). Plenum Press.
Cross, J. E. (2003). Conceptualizing community attachment. http://www.ruralsociology.org/annual-meeting/2003/CrossJennifer.pdf
Moran, D., & Mooney, T. (Eds.). (2002). The phenomenology reader. Routledge.
Stedman, R. C. (2003). Is it really just a social construction? The contribution of the physical environment to sense of place. Society and Natural Resources, 16(8), 671–685.
Harries, K. (1991). Comments on four papers. Environmental and Architectural Phenomenology Newsletter, 3(2), 10–12.
Pallasmaa, J. (1996). The geometry of feeling: A look at the phenomenology of architecture. In K. Nesbitt (Ed.), Theorizing a new agenda for architecture (pp. 448–453). Princeton Architectural Press.
Moran, D. (2000). Introduction to phenomenology. Routledge.
Merleau-Ponty, M. (1962). Phenomenology of perception. Routledge.
Seamon, D. (2000). Phenomenology, place, environment, and architecture: A review of the literature. http://www.arch.ksu.edu/seamon/articles/2000_phenomenology_review.htm
Harries, K. (1997). The ethical function of architecture. MIT Press.
Moran, D., & Mooney, T. (2002). The phenomenology reader. Routledge.
Battisto, D., & Franqui, D. (2014). Linking programming, design and post-occupancy evaluation: A primary care clinic case study. Proceedings of the 2013 Architectural Research Centers Consortium (ARCC), 361–369.
Dorst, K. (2004). The problem of design problems: Problem solving and design expertise. Journal of Design Research, 4(2), 185–196.
Ching, F. (2010). Architecture: Form, space, and order. Wiley.
Pallasmaa, J. (2012). The meaning of place. John Wiley & Sons.
Cross, J. E. (2003). Conceptualizing community attachment. Arch Magazine, 36.
Dorst, K. (2004). The problem of design problems: Problem solving and design expertise. Journal of Design Research, 4(2).
Jackson, J. B. (2015). A sense of place, a sense of time. Yale University Press.
Alexander, C., Ishikawa, S., & Silverstein, M. (2016). A pattern language: Towns, buildings, construction. Oxford University Press.
Tanizaki, J. (2019). In praise of shadows. Tomorrow Architecture Publishing.
Ascher, K. (2018). The works: Anatomy of the place form. Knowledge Arch Publishing.
Blein, D., & Estovart, J. (2020). The relationship between the two concepts of sense of place and attachment to place. Journal of Place Architecture, 35(8).
Hummon, D. M. (2000). Community attachment: Local sentiment and sense of place. In I. Altman & S. Low (Eds.), Place attachment. Plenum.
Cross, J. E. (2001). What is sense of place? Research on Place & Space Website.
Anderson, J. (2015). The role of behavioral sciences in creating architectural theory. Van Nostrand Reinhold.